Métaphysique Α, chapitre 1

980a21πάντες ἄνθρωποι τοῦ εἰδέναι ὀρέγονται φύσει. σημεῖον δʼ ἡ τῶν αἰσθήσεων ἀγάπησις· καὶ γὰρ χωρὶς τῆς χρείας ἀγαπῶνται διʼ αὑτάς, καὶ μάλιστα τῶν ἄλλων ἡ διὰ τῶν ὀμμάτων. οὐ γὰρ μόνον ἵνα πράττωμεν ἀλλὰ καὶ μηθὲνpántes ánthropoi toû eidénai orégontai phúsei. semeîon d’ he tôn aisthéseon agápesis· kaì gàr chorìs tês chreías agapôntai di’ hautás, kaì málista tôn állon he dià tôn ommáton. ou gàr mónon hína práttomen allà kaì methèn

980a25μέλλοντες πράττειν τὸ ὁρᾶν αἱρούμεθα ἀντὶ πάντων ὡς εἰπεῖν τῶν ἄλλων. αἴτιον δʼ ὅτι μάλιστα ποιεῖ γνωρίζειν ἡμᾶς αὕτη τῶν αἰσθήσεων καὶ πολλὰς δηλοῖ διαφοράς. φύσει μὲν οὖν αἴσθησιν ἔχοντα γίγνεται τὰ ζῷα, ἐκ δὲ ταύτης τοῖς μὲν αὐτῶν οὐκ ἐγγίγνεται μνήμη, τοῖς δʼ ἐγγίγνεται.méllontes práttein tò horân hairoúmetha antì pánton hos eipeîn tôn állon. aítion d’ hóti málista poieî gnorízein hemâs haúte tôn aisthéseon kaì pollàs deloî diaphorás. phúsei mèn oûn aísthesin échonta gígnetai tà zôia, ek dè taútes toîs mèn autôn ouk engígnetai mnéme, toîs d’ engígnetai.

980b21καὶ διὰ τοῦτο ταῦτα φρονιμώτερα καὶ μαθητικώτερα τῶν μὴ δυναμένων μνημονεύειν ἐστί, φρόνιμα μὲν ἄνευ τοῦ μανθάνειν ὅσα μὴ δύναται τῶν ψόφων ἀκούειν (οἷον μέλιττα κἂν εἴ τι τοιοῦτον ἄλλο γένος ζῴων ἔστι), μανθάνειkaì dià toûto taûta phronimótera kaì mathetikótera tôn mè dunaménon mnemoneúein estí, phrónima mèn áneu toû manthánein hósa mè dúnatai tôn psóphon akoúein (oîon mélitta kàn eí ti toioûton állo génos zóion ésti), manthánei

980b25δʼ ὅσα πρὸς τῇ μνήμῃ καὶ ταύτην ἔχει τὴν αἴσθησιν. τὰ μὲν οὖν ἄλλα ταῖς φαντασίαις ζῇ καὶ ταῖς μνήμαις, ἐμπειρίας δὲ μετέχει μικρόν· τὸ δὲ τῶν ἀνθρώπων γένος καὶ τέχνῃ καὶ λογισμοῖς. γίγνεται δʼ ἐκ τῆς μνήμης ἐμπειρία τοῖς ἀνθρώποις· αἱ γὰρ πολλαὶ μνῆμαι τοῦ αὐτοῦ πράγματος μιᾶς ἐμπειρίας δύναμιν ἀποτελοῦσιν.d’ hósa pròs têi mnémei kaì taúten échei tèn aísthesin. tà mèn oûn álla taîs phantasíais zêi kaì taîs mnémais, empeirías dè metéchei mikrón· tò dè tôn anthrópon génos kaì téchnei kaì logismoîs. gígnetai d’ ek tês mnémes empeiría toîs anthrópois· hai gàr pollaì mnêmai toû autoû prágmatos miâs empeirías dúnamin apoteloûsin.

981a1καὶ δοκεῖ σχεδὸν ἐπιστήμῃ καὶ τέχνῃ ὅμοιον εἶναι καὶ ἐμπειρία, ἀποβαίνει δʼ ἐπιστήμη καὶ τέχνη διὰ τῆς ἐμπειρίας τοῖς ἀνθρώποις· ἡ μὲν γὰρ ἐμπειρία τέχνην ἐποίησεν, ὡς φησὶ Πῶλος, ἡkaì dokeî schedòn epistémei kaì téchnei hómoion eînai kaì empeiría, apobaínei d’ epistéme kaì téchne dià tês empeirías toîs anthrópois· he mèn gàr empeiría téchnen epoíesen, hos phesì Pôlos, he

981a5δʼ ἀπειρία τύχην. γίγνεται δὲ τέχνη ὅταν ἐκ πολλῶν τῆς ἐμπειρίας ἐννοημάτων μία καθόλου γένηται περὶ τῶν ὁμοίων ὑπόληψις. τὸ μὲν γὰρ ἔχειν ὑπόληψιν ὅτι Καλλίᾳ κάμνοντι τηνδὶ τὴν νόσον τοδὶ συνήνεγκε καὶ Σωκράτει καὶ καθʼ ἕκαστον οὕτω πολλοῖς, ἐμπειρίας ἐστίν·d’ apeiría túchen. gígnetai dè téchne hótan ek pollôn tês empeirías ennoemáton mía kathólou génetai perì tôn homoíon hupólepsis. tò mèn gàr échein hupólepsin hóti Kallíai kámnonti tendì tèn nóson todì sunénenke kaì Sokrátei kaì kath’ hékaston hoúto polloîs, empeirías estín·

981a10τὸ δʼ ὅτι πᾶσι τοῖς τοιοῖσδε κατʼ εἶδος ἓν ἀφορισθεῖσι, κάμνουσι τηνδὶ τὴν νόσον, συνήνεγκεν, οἷον τοῖς φλεγματώδεσιν ἢ χολώδεσι ἢ πυρέττουσι καύσῳ, τέχνης.—πρὸς μὲν οὖν τὸ πράττειν ἐμπειρία τέχνης οὐδὲν δοκεῖ διαφέρειν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐπιτυγχάνουσιν οἱ ἔμπειροι τῶν ἄνευ τῆς ἐμπειρίαςtò d’ hóti pâsi toîs toioîsde kat’ eîdos hèn aphoristheîsi, kámnousi tendì tèn nóson, sunénenken, hoîon toîs phlegmatódesin è cholódesi è puréttousi kaúsoi, téchnes.—pròs mèn oûn tò práttein empeiría téchnes oudèn dokeî diaphérein, allà kaì mâllon epitunchánousin hoi émpeiroi tôn áneu tês empeirías

981a15λόγον ἐχόντων (αἴτιον δʼ ὅτι ἡ μὲν ἐμπειρία τῶν καθʼ ἕκαστόν ἐστι γνῶσις ἡ δὲ τέχνη τῶν καθόλου, αἱ δὲ πράξεις καὶ αἱ γενέσεις πᾶσαι περὶ τὸ καθʼ ἕκαστόν εἰσιν· οὐ γὰρ ἄνθρωπον ὑγιάζει ὁ ἰατρεύων ἀλλʼ ἢ κατὰ συμβεβηκός, ἀλλὰ Καλλίαν ἢ Σωκράτην ἢ τῶν ἄλλων τινὰlógon echónton (aítion d’ hóti he mèn empeiría tôn kath’ hékastón esti gnôsis he dè téchne tôn kathólou, hai dè práxeis kaì hai genéseis pâsai perì tò kath’ hékastón eisin· ou gàr ánthropon hugiázei ho iatreúon all’ è katà sumbebekós, allà Kallían è Sokráten è tôn állon tinà

981a20τῶν οὕτω λεγομένων ᾧ συμβέβηκεν ἀνθρώπῳ εἶναι· ἐὰν οὖν ἄνευ τῆς ἐμπειρίας ἔχῃ τις τὸν λόγον, καὶ τὸ καθόλου μὲν γνωρίζῃ τὸ δʼ ἐν τούτῳ καθʼ ἕκαστον ἀγνοῇ, πολλάκις διαμαρτήσεται τῆς θεραπείας· θεραπευτὸν γὰρ τὸ καθʼ ἕκαστον)· ἀλλʼ ὅμως τό γε εἰδέναι καὶ τὸ ἐπαΐειν τῇtôn hoúto legoménon hôi sumbébeken anthrópoi eînai· eàn oûn áneu tês empeirías échei tis tòn lógon, kaì tò kathólou mèn gnorízei tò d’ en toútoi kath’ hékaston agnoêi, pollákis diamartésetai tês therapeías· therapeutòn gàr tò kath’ hékaston)· all’ hómos tó ge eidénai kaì tò epaḯein têi

981a25τέχνῃ τῆς ἐμπειρίας ὑπάρχειν οἰόμεθα μᾶλλον, καὶ σοφωτέρους τοὺς τεχνίτας τῶν ἐμπείρων ὑπολαμβάνομεν, ὡς κατὰ τὸ εἰδέναι μᾶλλον ἀκολουθοῦσαν τὴν σοφίαν πᾶσι· τοῦτο δʼ ὅτι οἱ μὲν τὴν αἰτίαν ἴσασιν οἱ δʼ οὔ. οἱ μὲν γὰρ ἔμπειροι τὸ ὅτι μὲν ἴσασι, διότι δʼ οὐκ ἴσασιν· οἱ δὲ τὸ διότιtéchnei tês empeirías hupárchein oiómetha mâllon, kaì sophotérous toùs technítas tôn empeíron hupolambánomen, hos katà tò eidénai mâllon akolouthoûsan tèn sophían pâsi· toûto d’ hóti hoi mèn tèn aitían ísasin hoi d’ oú. hoi mèn gàr émpeiroi tò hóti mèn ísasi, dióti d’ ouk ísasin· hoi dè tò dióti

981a30καὶ τὴν αἰτίαν γνωρίζουσιν. διὸ καὶ τοὺς ἀρχιτέκτονας περὶ ἕκαστον τιμιωτέρους καὶ μᾶλλον εἰδέναι νομίζομεν τῶν χειροτεχνῶν καὶ σοφωτέρους,kaì tèn aitían gnorízousin. diò kaì toùs architéktonas perì hékaston timiotérous kaì mâllon eidénai nomízomen tôn cheirotechnôn kaì sophotérous,

981b1ὅτι τὰς αἰτίας τῶν ποιουμένων ἴσασιν (τοὺς δʼ, ὥσπερ καὶ τῶν ἀψύχων ἔνια ποιεῖ μέν, οὐκ εἰδότα δὲ ποιεῖ ἃ ποιεῖ, οἷον καίει τὸ πῦρ—τὰ μὲν οὖν ἄψυχα φύσει τινὶ ποιεῖν τούτων ἕκαστον τοὺς δὲ χειροτέχναςhóti tàs aitías tôn poiouménon ísasin (toùs d’, hósper kaì tôn apsúchon énia poieî mén, ouk eidóta dè poieî hà poieî, hoîon kaíei tò pûr—tà mèn oûn ápsucha phúsei tinì poieîn toúton hékaston toùs dè cheirotéchnas

981b5διʼ ἔθος), ὡς οὐ κατὰ τὸ πρακτικοὺς εἶναι σοφωτέρους ὄντας ἀλλὰ κατὰ τὸ λόγον ἔχειν αὐτοὺς καὶ τὰς αἰτίας γνωρίζειν. ὅλως τε σημεῖον τοῦ εἰδότος καὶ μὴ εἰδότος τὸ δύνασθαι διδάσκειν ἐστίν, καὶ διὰ τοῦτο τὴν τέχνην τῆς ἐμπειρίας ἡγούμεθα μᾶλλον ἐπιστήμην εἶναι· δύνανται γάρ, οἱ δὲ οὐ δύνανται διδάσκειν.di’ éthos), hos ou katà tò praktikoùs eînai sophotérous óntas allà katà tò lógon échein autoùs kaì tàs aitías gnorízein. hólos te semeîon toû eidótos kaì mè eidótos tò dúnasthai didáskein estín, kaì dià toûto tèn téchnen tês empeirías hegoúmetha mâllon epistémen eînai· dúnantai gár, hoi dè ou dúnantai didáskein.

981b10ἔτι δὲ τῶν αἰσθήσεων οὐδεμίαν ἡγούμεθα εἶναι σοφίαν· καίτοι κυριώταταί γʼ εἰσὶν αὗται τῶν καθʼ ἕκαστα γνώσεις· ἀλλʼ οὐ λέγουσι τὸ διὰ τί περὶ οὐδενός, οἷον διὰ τί θερμὸν τὸ πῦρ, ἀλλὰ μόνον ὅτι θερμόν. τὸ μὲν οὖν πρῶτον εἰκὸς τὸν ὁποιανοῦν εὑρόντα τέχνην παρὰ τὰς κοινὰς αἰσθήσεις θαυμάζεσθαιéti dè tôn aisthéseon oudemían hegoúmetha eînai sophían· kaítoi kuriótataí g’ eisìn haûtai tôn kath’ hékasta gnóseis· all’ ou légousi tò dià tí perì oudenós, hoîon dià tí thermòn tò pûr, allà mónon hóti thermón. tò mèn oûn prôton eikòs tòn hopoianoûn heurónta téchnen parà tàs koinàs aisthéseis thaumázesthai

981b15ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων μὴ μόνον διὰ τὸ χρήσιμον εἶναί τι τῶν εὑρεθέντων ἀλλʼ ὡς σοφὸν καὶ διαφέροντα τῶν ἄλλων· πλειόνων δʼ εὑρισκομένων τεχνῶν καὶ τῶν μὲν πρὸς τἀναγκαῖα τῶν δὲ πρὸς διαγωγὴν οὐσῶν, ἀεὶ σοφωτέρους τοὺς τοιούτους ἐκείνων ὑπολαμβάνεσθαι διὰ τὸ μὴ πρὸςhupò tôn anthrópon mè mónon dià tò chrésimon eînaí ti tôn heurethénton all’ hos sophòn kaì diaphéronta tôn állon· pleiónon d’ heuriskoménon technôn kaì tôn mèn pròs tanankaîa tôn dè pròs diagogèn ousôn, aeì sophotérous toùs toioútous ekeínon hupolambánesthai dià tò mè pròs

981b20χρῆσιν εἶναι τὰς ἐπιστήμας αὐτῶν. ὅθεν ἤδη πάντων τῶν τοιούτων κατεσκευασμένων αἱ μὴ πρὸς ἡδονὴν μηδὲ πρὸς τἀναγκαῖα τῶν ἐπιστημῶν εὑρέθησαν, καὶ πρῶτον ἐν τούτοις τοῖς τόποις οὗ πρῶτον ἐσχόλασαν· διὸ περὶ Αἴγυπτον αἱ μαθηματικαὶ πρῶτον τέχναι συνέστησαν, ἐκεῖ γὰρ ἀφείθη σχολάζεινchrêsin eînai tàs epistémas autôn. hóthen éde pánton tôn toioúton kateskeuasménon hai mè pròs hedonèn medè pròs tanankaîa tôn epistemôn heuréthesan, kaì prôton en toútois toîs tópois hoû prôton eschólasan· diò perì Aígupton hai mathematikaì prôton téchnai sunéstesan, ekeî gàr apheíthe scholázein

981b25τὸ τῶν ἱερέων ἔθνος. εἴρηται μὲν οὖν ἐν τοῖς ἠθικοῖς τίς διαφορὰ τέχνης καὶ ἐπιστήμης καὶ τῶν ἄλλων τῶν ὁμογενῶν· οὗ δʼ ἕνεκα νῦν ποιούμεθα τὸν λόγον τοῦτʼ ἐστίν, ὅτι τὴν ὀνομαζομένην σοφίαν περὶ τὰ πρῶτα αἴτια καὶ τὰς ἀρχὰς ὑπολαμβάνουσι πάντες· ὥστε, καθάπερ εἴρηται πρότερον,tò tôn hieréon éthnos. eíretai mèn oûn en toîs ethikoîs tís diaphorà téchnes kaì epistémes kaì tôn állon tôn homogenôn· hoû d’ héneka nûn poioúmetha tòn lógon toût’ estín, hóti tèn onomazoménen sophían perì tà prôta aítia kaì tàs archàs hupolambánousi pántes· hóste, katháper eíretai próteron,

981b30ὁ μὲν ἔμπειρος τῶν ὁποιανοῦν ἐχόντων αἴσθησιν εἶναι δοκεῖ σοφώτερος, ὁ δὲ τεχνίτης τῶν ἐμπείρων, χειροτέχνου δὲ ἀρχιτέκτων, αἱ δὲ θεωρητικαὶ τῶν ποιητικῶν μᾶλλον.ho mèn émpeiros tôn hopoianoûn echónton aísthesin eînai dokeî sophóteros, ho dè technítes tôn empeíron, cheirotéchnou dè architékton, hai dè theoretikaì tôn poietikôn mâllon.

982a1ὅτι μὲν οὖν ἡ σοφία περί τινας ἀρχὰς καὶ αἰτίας ἐστὶν ἐπιστήμη, δῆλον.hóti mèn oûn he sophía perí tinas archàs kaì aitías estìn epistéme, dêlon.