De l'âme, livre 3, chapitre 13

435a13Ὅτι δʼ οὐχ οἷόν τε ἁπλοῦν εἶναι τὸ τοῦ ζῴου σῶμα, φανερόν, λέγω δʼ οἷον πύρινον ἢ ἀέρινον. ἄνευ μὲν γὰρ ἁρῆς οὐδεμίαν ἐνδέχεται ἄλλην αἴσθησιν ἔχειν· τὸ γὰρ σῶμα ἁπτικὸν τὸ ἔμψυχον πᾶν, ὥσπερ εἴρηται. τὰ δὲ ἄλλα ἔξω γῆς αἰσθητήρια μὲν ἂν γένοιτο, πάντα δὲ τῷHóti d’ ouch hoîón te haploûn eînai tò toû zóiou sôma, phanerón, légo d’ hoîon púrinon è aérinon. áneu mèn gàr harês oudemían endéchetai állen aísthesin échein· tò gàr sôma haptikòn tò émpsuchon pân, hósper eíretai. tà dè álla éxo gês aisthetéria mèn àn génoito, pánta dè tôi

435a15δἰ ἑτέρου αἰσθάνεσθαι ποιεῖ τὴν αἴσθησιν, καὶ διὰ τῶν μεταξύ. ἡ δʼ ἁρὴ τῷ αὐτῶν ἅπτεσθαί ἐστιν, διὸ καὶ τοὔνομα τοῦτο ἔχει. καίτοι καὶ τὰ ἄλλα αἰσθητήρια ἁφῇ αἰσθάνεται, ἀλλά δἰ ἑτέρου· αὕτη δὲ δοκεῖ μόνη δἰ αὑτῆς. ὥστε τῶνdi hetérou aisthánesthai poieî tèn aísthesin, kaì dià tôn metaxú. he d’ harè tôi autôn háptesthaí estin, diò kaì toúnoma toûto échei. kaítoi kaì tà álla aisthetéria haphêi aisthánetai, allá di hetérou· haúte dè dokeî móne di hautês. hóste tôn

435a20μὲν τοιούτων στοιχείων οὐθὲν ἂν εἴη σῶμα τοῦ ζῴου. οὐδὲ δὴ γήϊνον. πάντων γὰρ ἡ ἁρὴ τῶν ἁπτῶν ἐστὶν. ὥσπερ μεσότης, καὶ δεκτικὸν τὸ αἰσθητήριον οὐ μόνον ὅσαι διαφοραὶ γῆς εἰσίν, ἀλλὰ καὶ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ τῶν ἄλλων ἁπτῶν ἁπάντων. καὶ διὰ τοῦτο τοῖς ὀστοῖς καὶ ταῖς θριξὶmèn toioúton stoicheíon outhèn àn eíe sôma toû zóiou. oudè dè géïnon. pánton gàr he harè tôn haptôn estìn. hósper mesótes, kaì dektikòn tò aisthetérion ou mónon hósai diaphoraì gês eisín, allà kaì thermoû kaì psuchroû kaì tôn állon haptôn hapánton. kaì dià toûto toîs ostoîs kaì taîs thrixì

435a25καὶ τοῖς τοιούτοις μορίοις οὐκ αἰσθανόμεθα, ὅτι γῆς ἐστίν,kaì toîs toioútois moríois ouk aisthanómetha, hóti gês estín,

435b1καὶ τὰ φυτὰ διὰ τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει αἴσθησιν, ὅτι γῆς ἐστίν. ἄνευ δὲ ἁρῆς οὐδεμίαν οἶόν τε ἄλλην ὑπάρχειν, τοῦτο δὲ τὸ αἰσθητήριον οὐκ ἔστιν οὔτε γῆς οὔτε ἄλλου τῶν στοιχείων οὐδενός. φανερὸν τοίνυν ὅτι ἀνάγκη μόνης ταύτης στερισκόμεναkaì tà phutà dià toûto oudemían échei aísthesin, hóti gês estín. áneu dè harês oudemían oîón te állen hupárchein, toûto dè tò aisthetérion ouk éstin oúte gês oúte állou tôn stoicheíon oudenós. phaneròn toínun hóti anánke mónes taútes steriskómena

435b5τῆς αἰσθήσεως τὰ ζῷα ἀποθντήσκειν· οὔτε γὰρ ταύτην ἔχειν οἷόν τε μὴ ζῷον ὄν, οὔτε ζῷον ὂν ἄλλην ἔχειν ἀνάγκη πλὴν ταύτην. καὶ διὰ τοῦτο τὰ μὲν ἄλλα αἰσθητὰ ταῖς ὑπερβολαῖς οὐ διαφθείρει τὸ ζῷον, οἷον χρῶμα καὶ φόρος καὶ ὀσμή, ἀλλὰ μόνον τὰ αἰσθητήρια, ἂν μὴtês aisthéseos tà zôia apothntéskein· oúte gàr taúten échein hoîón te mè zôion ón, oúte zôion òn állen échein anánke plèn taúten. kaì dià toûto tà mèn álla aisthetà taîs huperbolaîs ou diaphtheírei tò zôion, hoîon chrôma kaì phóros kaì osmé, allà mónon tà aisthetéria, àn mè

435b10κατὰ συμβεβηκός, οἶον ἂν ἅμα τῷ ψόφῳ ὦσις γένηται καὶ πληγή· καὶ ὑπὸ ὁραμάτων καὶ ὀσμῆς ἕτερα κινεῖται, ἃ τῇ ὁφῇ φθείρει. καὶ ὁ χυμὸς δὲ ᾗ ἅμα συμβαίνει ἁπτικὸν εἶναι, ταύτῃ φθείρει. ἡ δὲ τῶν ἁπτῶν ὑπερβολή, οἶον θερμῶν καὶ ψυχρῶν καὶ σκληρῶν, ἀναιρεῖ τὸ ζῷον·katà sumbebekós, oîon àn háma tôi psóphoi ôsis génetai kaì plegé· kaì hupò horamáton kaì osmês hétera kineîtai, hà têi hophêi phtheírei. kaì ho chumòs dè hêi háma sumbaínei haptikòn eînai, taútei phtheírei. he dè tôn haptôn huperbolé, oîon thermôn kaì psuchrôn kaì sklerôn, anaireî tò zôion·

435b15παντὸς μὲν γὰρ ὑπερβολὴ αἰσθτητοῦ ἀναιρεῖ τὸ αἰσθητήριον, ὥστε καὶ τὸ ἁπτὸν τὴν ἁρήν, ταύτῃ δὲ ὥρισται τὸ ζῷον· ἄνευ γὰρ ἁφῆς δέδεικται ὅτι ἀδύνατον εἶναι ζῷον. διὸ ἡ τῶν ἁπτῶν ὑπερβολὴ οὐ μόνον τὸ αἰσθητήριον φθείρει, ἀλλὰ καὶ τὸ ζῷον, ὅτι ἀνάγκη μόνην ἔχειν ταύτην. τὰς δʼ ἄλλαςpantòs mèn gàr huperbolè aisthtetoû anaireî tò aisthetérion, hóste kaì tò haptòn tèn harén, taútei dè hóristai tò zôion· áneu gàr haphês dédeiktai hóti adúnaton eînai zôion. diò he tôn haptôn huperbolè ou mónon tò aisthetérion phtheírei, allà kaì tò zôion, hóti anánke mónen échein taúten. tàs d’ állas

435b20αἰσθήσεις ἔχει τὸ ζῴον, ὥσπερ εἴρηται, οὐ τοῦ εἶναι ἕνεκα ἀλλὰ τοῦ εὖ, οἶον ὄψιν, ἐπεὶ ἐν ἀέρι καὶ ὕδατι, ὅπως ὁρᾷ, ὅλως δʼ ἐπεὶ ἐν διαφανεῖ, γεῦσιν δὲ διὰ τὸ ἡδὺ καὶ λυπηρόν, ἵνα αἰσθάνηται τὸ ἐν τροφῇ καὶ ἐπιθυμῇ καὶ κινῆται, ἀκοὴν δὲ ὅπως σημαίνηταί τι αὐτῷ γλῶτταν δὲ ὅπως σημαίνῃ τι ἑτέρῳ.aisthéseis échei tò zóion, hósper eíretai, ou toû eînai héneka allà toû eû, oîon ópsin, epeì en aéri kaì húdati, hópos horâi, hólos d’ epeì en diaphaneî, geûsin dè dià tò hedù kaì luperón, hína aisthánetai tò en trophêi kaì epithumêi kaì kinêtai, akoèn dè hópos semaínetaí ti autôi glôttan dè hópos semaínei ti hetéroi.