Métaphysique Ε, chapitre 1

1025b3αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια ζητεῖται τῶν ὄντων, δῆλον δὲ ὅτι ᾗ ὄντα. ἔστι γάρ τι αἴτιον ὑγιείας καὶ εὐεξίας, καὶ τῶνhai archaì kaì tà aítia zeteîtai tôn ónton, dêlon dè hóti hêi ónta. ésti gár ti aítion hugieías kaì euexías, kaì tôn

1025b5μαθηματικῶν εἰσὶν ἀρχαὶ καὶ στοιχεῖα καὶ αἴτια, καὶ ὅλως δὲ πᾶσα ἐπιστήμη διανοητικὴ ἢ μετέχουσά τι διανοίας περὶ αἰτίας καὶ ἀρχάς ἐστιν ἢ ἀκριβεστέρας ἢ ἁπλουστέρας. ἀλλὰ πᾶσαι αὗται περὶ ὄν τι καὶ γένος τι περιγραψάμεναι περὶ τούτου πραγματεύονται, ἀλλʼ οὐχὶ περὶ ὄντος ἁπλῶς οὐδὲ ᾗmathematikôn eisìn archaì kaì stoicheîa kaì aítia, kaì hólos dè pâsa epistéme dianoetikè è metéchousá ti dianoías perì aitías kaì archás estin è akribestéras è haploustéras. allà pâsai haûtai perì ón ti kaì génos ti perigrapsámenai perì toútou pragmateúontai, all’ ouchì perì óntos haplôs oudè hêi

1025b10ὄν, οὐδὲ τοῦ τί ἐστιν οὐθένα λόγον ποιοῦνται, ἀλλʼ ἐκ τούτου, αἱ μὲν αἰσθήσει ποιήσασαι αὐτὸ δῆλον αἱ δʼ ὑπόθεσιν λαβοῦσαι τὸ τί ἐστιν, οὕτω τὰ καθʼ αὑτὰ ὑπάρχοντα τῷ γένει περὶ ὅ εἰσιν ἀποδεικνύουσιν ἢ ἀναγκαιότερον ἢ μαλακώτερον· διόπερ φανερὸν ὅτι οὐκ ἔστιν ἀπόδειξις οὐσίας οὐδὲ τοῦ τί ἐστινón, oudè toû tí estin outhéna lógon poioûntai, all’ ek toútou, hai mèn aisthései poiésasai autò dêlon hai d’ hupóthesin laboûsai tò tí estin, hoúto tà kath’ hautà hupárchonta tôi génei perì hó eisin apodeiknúousin è anankaióteron è malakóteron· dióper phaneròn hóti ouk éstin apódeixis ousías oudè toû tí estin

1025b15ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπαγωγῆς, ἀλλά τις ἄλλος τρόπος τῆς δηλώσεως. ὁμοίως δὲ οὐδʼ εἰ ἔστιν ἢ μὴ ἔστι τὸ γένος περὶ ὃ πραγματεύονται οὐδὲν λέγουσι, διὰ τὸ τῆς αὐτῆς εἶναι διανοίας τό τε τί ἐστι δῆλον ποιεῖν καὶ εἰ ἔστιν.—ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ φυσικὴ ἐπιστήμη τυγχάνει οὖσα περὶ γένος τι τοῦ ὄντος (περὶek tês toiaútes epagogês, allá tis állos trópos tês delóseos. homoíos dè oud’ ei éstin è mè ésti tò génos perì hò pragmateúontai oudèn légousi, dià tò tês autês eînai dianoías tó te tí esti dêlon poieîn kaì ei éstin.—epeì dè kaì he phusikè epistéme tunchánei oûsa perì génos ti toû óntos (perì

1025b20γὰρ τὴν τοιαύτην ἐστὶν οὐσίαν ἐν ᾗ ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως καὶ στάσεως ἐν αὐτᾖ, δῆλον ὅτι οὔτε πρακτική ἐστιν οὔτε ποιητική (τῶν μὲν γὰρ ποιητῶν ἐν τῷ ποιοῦντι ἡ ἀρχή, ἢ νοῦς ἢ τέχνη ἢ δύναμίς τις, τῶν δὲ πρακτῶν ἐν τῷ πράττοντι, ἡ προαίρεσις· τὸ αὐτὸ γὰρ τὸ πρακτὸν καὶ προαιρετόν),gàr tèn toiaúten estìn ousían en hêi he archè tês kinéseos kaì stáseos en autêi, dêlon hóti oúte praktiké estin oúte poietiké (tôn mèn gàr poietôn en tôi poioûnti he arché, è noûs è téchne è dúnamís tis, tôn dè praktôn en tôi práttonti, he proaíresis· tò autò gàr tò praktòn kaì proairetón),

1025b25ὥστε εἰ πᾶσα διάνοια ἢ πρακτικὴ ἢ ποιητικὴ ἢ θεωρητική, ἡ φυσικὴ θεωρητική τις ἂν εἴη, ἀλλὰ θεωρητικὴ περὶ τοιοῦτον ὂν ὅ ἐστι δυνατὸν κινεῖσθαι, καὶ περὶ οὐσίαν τὴν κατὰ τὸν λόγον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὡς οὐ χωριστὴν μόνον. δεῖ δὲ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ τὸν λόγον πῶς ἐστὶ μὴ λανθάνειν, ὡς ἄνευ γεhóste ei pâsa diánoia è praktikè è poietikè è theoretiké, he phusikè theoretiké tis àn eíe, allà theoretikè perì toioûton òn hó esti dunatòn kineîsthai, kaì perì ousían tèn katà tòn lógon hos epì tò polù hos ou choristèn mónon. deî dè tò tí ên eînai kaì tòn lógon pôs estì mè lanthánein, hos áneu ge

1025b30τούτου τὸ ζητεῖν μηδέν ἐστι ποιεῖν. ἔστι δὲ τῶν ὁριζομένων καὶ τῶν τί ἐστι τὰ μὲν ὡς τὸ σιμὸν τὰ δʼ ὡς τὸ κοῖλον. διαφέρει δὲ ταῦτα ὅτι τὸ μὲν σιμὸν συνειλημμένον ἐστὶ μετὰ τῆς ὕλης (ἔστι γὰρ τὸ σιμὸν κοίλη ῥίς), ἡ δὲ κοιλότης ἄνευ ὕλης αἰσθητῆς.toútou tò zeteîn medén esti poieîn. ésti dè tôn horizoménon kaì tôn tí esti tà mèn hos tò simòn tà d’ hos tò koîlon. diaphérei dè taûta hóti tò mèn simòn suneilemménon estì metà tês húles (ésti gàr tò simòn koíle rhís), he dè koilótes áneu húles aisthetês.

1026a1εἰ δὴ πάντα τὰ φυσικὰ ὁμοίως τῷ σιμῷ λέγονται, οἷον ῥὶς ὀφθαλμὸς πρόσωπον σὰρξ ὀστοῦν, ὅλως ζῷον, φύλλον ῥίζα φλοιός, ὅλως φυτόν (οὐθενὸς γὰρ ἄνευ κινήσεως ὁ λόγος αὐτῶν, ἀλλʼ ἀεὶ ἔχει ὕλην), δῆλον πῶς δεῖ ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ τί ἐστι ζητεῖν καὶ ὁρίζεσθαι,ei dè pánta tà phusikà homoíos tôi simôi légontai, hoîon rhìs ophthalmòs prósopon sàrx ostoûn, hólos zôion, phúllon rhíza phloiós, hólos phutón (outhenòs gàr áneu kinéseos ho lógos autôn, all’ aeì échei húlen), dêlon pôs deî en toîs phusikoîs tò tí esti zeteîn kaì horízesthai,

1026a5καὶ διότι καὶ περὶ ψυχῆς ἐνίας θεωρῆσαι τοῦ φυσικοῦ, ὅση μὴ ἄνευ τῆς ὕλης ἐστίν. ὅτι μὲν οὖν ἡ φυσικὴ θεωρητική ἐστι, φανερὸν ἐκ τούτων· ἀλλʼ ἔστι καὶ ἡ μαθηματικὴ θεωρητική· ἀλλʼ εἰ ἀκινήτων καὶ χωριστῶν ἐστί, νῦν ἄδηλον, ὅτι μέντοι ἔνια μαθήματα ᾗ ἀκίνητα καὶ ᾗ χωριστὰkaì dióti kaì perì psuchês enías theorêsai toû phusikoû, hóse mè áneu tês húles estín. hóti mèn oûn he phusikè theoretiké esti, phaneròn ek toúton· all’ ésti kaì he mathematikè theoretiké· all’ ei akinéton kaì choristôn estí, nûn ádelon, hóti méntoi énia mathémata hêi akíneta kaì hêi choristà

1026a10θεωρεῖ, δῆλον. εἰ δέ τί ἐστιν ἀΐδιον καὶ ἀκίνητον καὶ χωριστόν, φανερὸν ὅτι θεωρητικῆς τὸ γνῶναι, οὐ μέντοι φυσικῆς γε (περὶ κινητῶν γάρ τινων ἡ φυσικἤ οὐδὲ μαθηματικῆς, ἀλλὰ προτέρας ἀμφοῖν. ἡ μὲν γὰρ φυσικὴ περὶ χωριστὰ μὲν ἀλλʼ οὐκ ἀκίνητα, τῆς δὲ μαθηματικῆς ἔνιαtheoreî, dêlon. ei dé tí estin aḯdion kaì akíneton kaì choristón, phaneròn hóti theoretikês tò gnônai, ou méntoi phusikês ge (perì kinetôn gár tinon he phusiké oudè mathematikês, allà protéras amphoîn. he mèn gàr phusikè perì choristà mèn all’ ouk akíneta, tês dè mathematikês énia

1026a15περὶ ἀκίνητα μὲν οὐ χωριστὰ δὲ ἴσως ἀλλʼ ὡς ἐν ὕλῃ· ἡ δὲ πρώτη καὶ περὶ χωριστὰ καὶ ἀκίνητα. ἀνάγκη δὲ πάντα μὲν τὰ αἴτια ἀΐδια εἶναι, μάλιστα δὲ ταῦτα· ταῦτα γὰρ αἴτια τοῖς φανεροῖς τῶν θείων. ὥστε τρεῖς ἂν εἶεν φιλοσοφίαι θεωρητικαί, μαθηματική, φυσική, θεολογική (οὐ γὰρperì akíneta mèn ou choristà dè ísos all’ hos en húlei· he dè próte kaì perì choristà kaì akíneta. anánke dè pánta mèn tà aítia aḯdia eînai, málista dè taûta· taûta gàr aítia toîs phaneroîs tôn theíon. hóste treîs àn eîen philosophíai theoretikaí, mathematiké, phusiké, theologiké (ou gàr

1026a20ἄδηλον ὅτι εἴ που τὸ θεῖον ὑπάρχει, ἐν τῇ τοιαύτῃ φύσει ὑπάρχεἰ, καὶ τὴν τιμιωτάτην δεῖ περὶ τὸ τιμιώτατον γένος εἶναι. αἱ μὲν οὖν θεωρητικαὶ τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν αἱρετώταται, αὕτη δὲ τῶν θεωρητικῶν. ἀπορήσειε γὰρ ἄν τις πότερόν ποθʼ ἡ πρώτη φιλοσοφία καθόλου ἐστὶν ἢ περί τι γένοςádelon hóti eí pou tò theîon hupárchei, en têi toiaútei phúsei hupárchei, kaì tèn timiotáten deî perì tò timiótaton génos eînai. hai mèn oûn theoretikaì tôn állon epistemôn hairetótatai, haúte dè tôn theoretikôn. aporéseie gàr án tis póterón poth’ he próte philosophía kathólou estìn è perí ti génos

1026a25καὶ φύσιν τινὰ μίαν (οὐ γὰρ ὁ αὐτὸς τρόπος οὐδʼ ἐν ταῖς μαθηματικαῖς, ἀλλʼ ἡ μὲν γεωμετρία καὶ ἀστρολογία περί τινα φύσιν εἰσίν, ἡ δὲ καθόλου πασῶν κοινἤ· εἰ μὲν οὖν μὴ ἔστι τις ἑτέρα οὐσία παρὰ τὰς φύσει συνεστηκυίας, ἡ φυσικὴ ἂν εἴη πρώτη ἐπιστήμη· εἰ δʼ ἔστι τις οὐσία ἀκίνητος,kaì phúsin tinà mían (ou gàr ho autòs trópos oud’ en taîs mathematikaîs, all’ he mèn geometría kaì astrología perí tina phúsin eisín, he dè kathólou pasôn koiné· ei mèn oûn mè ésti tis hetéra ousía parà tàs phúsei sunestekuías, he phusikè àn eíe próte epistéme· ei d’ ésti tis ousía akínetos,

1026a30αὕτη προτέρα καὶ φιλοσοφία πρώτη, καὶ καθόλου οὕτως ὅτι πρώτη· καὶ περὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὂν ταύτης ἂν εἴη θεωρῆσαι, καὶ τί ἐστι καὶ τὰ ὑπάρχοντα ᾗ ὄν.haúte protéra kaì philosophía próte, kaì kathólou hoútos hóti próte· kaì perì toû óntos hêi òn taútes àn eíe theorêsai, kaì tí esti kaì tà hupárchonta hêi ón.