Métaphysique Η, chapitre 3

1043a25δεῖ δὲ μὴ ἀγνοεῖν ὅτι ἐνίοτε λανθάνει πότερον σημαίνειdeî dè mè agnoeîn hóti eníote lanthánei póteron semaínei

1043a30τὸ ὄνομα τὴν σύνθετον οὐσίαν ἢ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν μορφήν, οἷον ἡ οἰκία πότερον σημεῖον τοῦ κοινοῦ ὅτι σκέπασμα ἐκ πλίνθων καὶ λίθων ὡδὶ κειμένων, ἢ τῆς ἐνεργείας καὶ τοῦ εἴδους ὅτι σκέπασμα, καὶ γραμμὴ πότερον δυὰς ἐν μήκει ἢ ὅτι δυάς, καὶ ζῷον πότερον ψυχὴ ἐνtò ónoma tèn súntheton ousían è tèn enérgeian kaì tèn morphén, hoîon he oikía póteron semeîon toû koinoû hóti sképasma ek plínthon kaì líthon hodì keiménon, è tês energeías kaì toû eídous hóti sképasma, kaì grammè póteron duàs en mékei è hóti duás, kaì zôion póteron psuchè en

1043a35σώματι ἢ ψυχή· αὕτη γὰρ οὐσία καὶ ἐνέργεια σώματός τινος. εἴη δʼ ἂν καὶ ἐπʼ ἀμφοτέροις τὸ ζῷον, οὐχ ὡς ἑνὶ λόγῳ λεγόμενον ἀλλʼ ὡς πρὸς ἕν. ἀλλὰ ταῦτα πρὸς μέν τι ἄλλο διαφέρει, πρὸς δὲ τὴν ζήτησιν τῆς οὐσίας τῆς αἰσθητῆς οὐδέν·sómati è psuché· haúte gàr ousía kaì enérgeia sómatós tinos. eíe d’ àn kaì ep’ amphotérois tò zôion, ouch hos henì lógoi legómenon all’ hos pròs hén. allà taûta pròs mén ti állo diaphérei, pròs dè tèn zétesin tês ousías tês aisthetês oudén·

1043b1τὸ γὰρ τί ἦν εἶναι τῷ εἴδει καὶ τῇ ἐνεργείᾳ ὑπάρχει. ψυχὴ μὲν γὰρ καὶ ψυχῇ εἶναι ταὐτόν, ἀνθρώπῳ δὲ καὶ ἄνθρωπος οὐ ταὐτόν, εἰ μὴ καὶ ἡ ψυχὴ ἄνθρωπος λεχθήσεται· οὕτω δὲ τινὶ μὲν τινὶ δʼ οὔ.—οὐ φαίνεταιtò gàr tí ên eînai tôi eídei kaì têi energeíai hupárchei. psuchè mèn gàr kaì psuchêi eînai tautón, anthrópoi dè kaì ánthropos ou tautón, ei mè kaì he psuchè ánthropos lechthésetai· hoúto dè tinì mèn tinì d’ oú.—ou phaínetai

1043b5δὴ ζητοῦσιν ἡ συλλαβὴ ἐκ τῶν στοιχείων οὖσα καὶ συνθέσεως, οὐδʼ ἡ οἰκία πλίνθοι τε καὶ σύνθεσις. καὶ τοῦτο ὀρθῶς· οὐ γάρ ἐστιν ἡ σύνθεσις οὐδʼ ἡ μῖξις ἐκ τούτων ὧν ἐστὶ σύνθεσις ἢ μῖξις. ὁμοίως δὲ οὐδὲ τῶν ἄλλων οὐθέν, οἷον εἰ ὁ οὐδὸς θέσει, οὐκ ἐκ τοῦ οὐδοῦ ἡ θέσις ἀλλὰ μᾶλλονdè zetoûsin he sullabè ek tôn stoicheíon oûsa kaì sunthéseos, oud’ he oikía plínthoi te kaì súnthesis. kaì toûto orthôs· ou gár estin he súnthesis oud’ he mîxis ek toúton hôn estì súnthesis è mîxis. homoíos dè oudè tôn állon outhén, hoîon ei ho oudòs thései, ouk ek toû oudoû he thésis allà mâllon

1043b10οὗτος ἐξ ἐκείνης. οὐδὲ δὴ ὁ ἄνθρωπός ἐστι τὸ ζῷον καὶ δίπουν, ἀλλά τι δεῖ εἶναι ὃ παρὰ ταῦτά ἐστιν, εἰ ταῦθʼ ὕλη, οὔτε δὲ στοιχεῖον οὔτʼ ἐκ στοιχείου, ἀλλʼ ἡ οὐσία· ὃ ἐξαιροῦντεςhoûtos ex ekeínes. oudè dè ho ánthropós esti tò zôion kaì dípoun, allá ti deî eînai hò parà taûtá estin, ei taûth’ húle, oúte dè stoicheîon oút’ ek stoicheíou, all’ he ousía· hò exairoûntes

1043b13τὴν ὕλην λέγουσιν. εἰ οὖν τοῦτʼ αἴτιον τοῦ εἶναι, καὶ οὐσία τοῦτο, αὐτὴν ἂν τὴν οὐσίαν οὐ λέγοιεν. (ἀνάγκη δὴ ταύτην ἢtèn húlen légousin. ei oûn toût’ aítion toû eînai, kaì ousía toûto, autèn àn tèn ousían ou légoien. (anánke dè taúten è

1043b15ἀΐδιον εἶναι ἢ φθαρτὴν ἄνευ τοῦ φθείρεσθαι καὶ γεγονέναι ἄνευ τοῦ γίγνεσθαι. δέδεικται δὲ καὶ δεδήλωται ἐν ἄλλοις ὅτι τὸ εἶδος οὐθεὶς ποιεῖ οὐδὲ γεννᾷ, ἀλλὰ ποιεῖται τόδε, γίγνεται δὲ τὸ ἐκ τούτων. εἰ δʼ εἰσὶ τῶν φθαρτῶν αἱ οὐσίαι χωρισταί, οὐδέν πω δῆλον· πλὴν ὅτι γʼ ἐνίων οὐκ ἐνδέχεταιaḯdion eînai è phthartèn áneu toû phtheíresthai kaì gegonénai áneu toû gígnesthai. dédeiktai dè kaì dedélotai en állois hóti tò eîdos outheìs poieî oudè gennâi, allà poieîtai tóde, gígnetai dè tò ek toúton. ei d’ eisì tôn phthartôn hai ousíai choristaí, oudén po dêlon· plèn hóti g’ eníon ouk endéchetai

1043b20δῆλον, ὅσα μὴ οἷόν τε παρὰ τὰ τινὰ εἶναι, οἷον οἰκίαν ἢ σκεῦος. ἴσως μὲν οὖν οὐδʼ οὐσίαι εἰσὶν οὔτʼ αὐτὰ ταῦτα οὔτε τι τῶν ἄλλων ὅσα μὴ φύσει συνέστηκεν· τὴν γὰρ φύσιν μόνην ἄν τις θείη τὴν ἐν τοῖς φθαρτοῖς οὐσίαν.) ὥστε ἡ ἀπορία ἣν οἱ Ἀντισθένειοι καὶ οἱ οὕτως ἀπαίδευτοι ἠπόρουνdêlon, hósa mè hoîón te parà tà tinà eînai, hoîon oikían è skeûos. ísos mèn oûn oud’ ousíai eisìn oút’ autà taûta oúte ti tôn állon hósa mè phúsei sunésteken· tèn gàr phúsin mónen án tis theíe tèn en toîs phthartoîs ousían.) hóste he aporía hèn hoi Antisthéneioi kaì hoi hoútos apaídeutoi epóroun

1043b25ἔχει τινὰ καιρόν, ὅτι οὐκ ἔστι τὸ τί ἔστιν ὁρίσασθαι (τὸν γὰρ ὅρον λόγον εἶναι μακρόν), ἀλλὰ ποῖον μέν τί ἐστιν ἐνδέχεται καὶ διδάξαι, ὥσπερ ἄργυρον, τί μέν ἐστιν οὔ, ὅτι δʼ οἷον καττίτερος· ὥστʼ οὐσίας ἔστι μὲν ἧς ἐνδέχεται εἶναι ὅρον καὶ λόγον, οἷον τῆς συνθέτου, ἐάν τε αἰσθητὴéchei tinà kairón, hóti ouk ésti tò tí éstin horísasthai (tòn gàr hóron lógon eînai makrón), allà poîon mén tí estin endéchetai kaì didáxai, hósper árguron, tí mén estin oú, hóti d’ hoîon kattíteros· hóst’ ousías ésti mèn hês endéchetai eînai hóron kaì lógon, hoîon tês sunthétou, eán te aisthetè

1043b30ἐάν τε νοητὴ ᾖ· ἐξ ὧν δʼ αὕτη πρώτων, οὐκέτι, εἴπερ τὶ κατὰ τινὸς σημαίνει ὁ λόγος ὁ ὁριστικὸς καὶ δεῖ τὸ μὲν ὥσπερ ὕλην εἶναι τὸ δὲ ὡς μορφήν.—φανερὸν δὲ καὶ διότι, εἴπερ εἰσί πως ἀριθμοὶ αἱ οὐσίαι, οὕτως εἰσὶ καὶ οὐχ ὥς τινες λέγουσι μονάδων· ὅ τε γὰρ ὁρισμὸς ἀριθμός τις·eán te noetè êi· ex hôn d’ haúte próton, oukéti, eíper tì katà tinòs semaínei ho lógos ho horistikòs kaì deî tò mèn hósper húlen eînai tò dè hos morphén.—phaneròn dè kaì dióti, eíper eisí pos arithmoì hai ousíai, hoútos eisì kaì ouch hós tines légousi monádon· hó te gàr horismòs arithmós tis·

1043b35διαιρετός τε γὰρ καὶ εἰς ἀδιαίρετα (οὐ γὰρ ἄπειροι οἱ λόγοι), καὶ ὁ ἀριθμὸς δὲ τοιοῦτον. καὶ ὥσπερ οὐδʼ ἀπʼ ἀριθμοῦ ἀφαιρεθέντος τινὸς ἢ προστεθέντος ἐξ ὧν ὁ ἀριθμός ἐστιν, οὐκέτι ὁ αὐτὸς ἀριθμός ἐστιν ἀλλʼ ἕτερος, κἂν τοὐλάχιστον ἀφαιρεθῇ ἢ προστεθῇ,diairetós te gàr kaì eis adiaíreta (ou gàr ápeiroi hoi lógoi), kaì ho arithmòs dè toioûton. kaì hósper oud’ ap’ arithmoû aphairethéntos tinòs è prostethéntos ex hôn ho arithmós estin, oukéti ho autòs arithmós estin all’ héteros, kàn touláchiston aphairethêi è prostethêi,

1044a1οὕτως οὐδὲ ὁ ὁρισμὸς οὐδὲ τὸ τί ἦν εἶναι οὐκέτι ἔσται ἀφαιρεθέντος τινὸς ἢ προστεθέντος. καὶ τὸν ἀριθμὸν δεῖ εἶναί τι ᾧ εἷς, ὃ νῦν οὐκ ἔχουσι λέγειν τίνι εἷς, εἴπερ ἐστὶν εἷς (ἢ γὰρ οὐκ ἔστιν ἀλλʼ οἷον σωρός, ἢhoútos oudè ho horismòs oudè tò tí ên eînai oukéti éstai aphairethéntos tinòs è prostethéntos. kaì tòn arithmòn deî eînaí ti hôi heîs, hò nûn ouk échousi légein tíni heîs, eíper estìn heîs (è gàr ouk éstin all’ hoîon sorós, è

1044a5εἴπερ ἐστί, λεκτέον τί τὸ ποιοῦν ἓν ἐκ πολλῶν)· καὶ ὁ ὁρισμὸς εἷς ἐστίν, ὁμοίως δὲ οὐδὲ τοῦτον ἔχουσι λέγειν. καὶ τοῦτο εἰκότως συμβαίνει· τοῦ αὐτοῦ γὰρ λόγου, καὶ ἡ οὐσία ἓν οὕτως, ἀλλʼ οὐχ ὡς λέγουσί τινες οἷον μονάς τις οὖσα ἢ στιγμή, ἀλλʼ ἐντελέχεια καὶ φύσις τις ἑκάστη. καὶ ὥσπερ οὐδὲ ὁeíper estí, lektéon tí tò poioûn hèn ek pollôn)· kaì ho horismòs heîs estín, homoíos dè oudè toûton échousi légein. kaì toûto eikótos sumbaínei· toû autoû gàr lógou, kaì he ousía hèn hoútos, all’ ouch hos légousí tines hoîon monás tis oûsa è stigmé, all’ entelécheia kaì phúsis tis hekáste. kaì hósper oudè ho

1044a10ἀριθμὸς ἔχει τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, οὐδʼ ἡ κατὰ τὸ εἶδος οὐσία, ἀλλʼ εἴπερ, ἡ μετὰ τῆς ὕλης. περὶ μὲν οὖν γενέσεως καὶ φθορᾶς τῶν λεγομένων οὐσιῶν, πῶς τʼ ἐνδέχεται καὶ πῶς ἀδύνατον, καὶ περὶ τῆς εἰς τὸν ἀριθμὸν ἀναγωγῆς, ἔστω μέχρι τούτων διωρισμένον.arithmòs échei tò mâllon kaì hêtton, oud’ he katà tò eîdos ousía, all’ eíper, he metà tês húles. perì mèn oûn genéseos kaì phthorâs tôn legoménon ousiôn, pôs t’ endéchetai kaì pôs adúnaton, kaì perì tês eis tòn arithmòn anagogês, ésto méchri toúton diorisménon.