Métaphysique Η, chapitre 4

1044a15περὶ δὲ τῆς ὑλικῆς οὐσίας δεῖ μὴ λανθάνειν ὅτι εἰ καὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ πάντα πρώτου ἢ τῶν αὐτῶν ὡς πρώτων καὶ ἡ αὐτὴ ὕλη ὡς ἀρχὴ τοῖς γιγνομένοις, ὅμως ἔστι τις οἰκεία ἑκάστου, οἷον φλέγματος ἐστι πρώτη ὕλη τὰ γλυκέα ἢ λιπαρά, χολῆς δὲ τὰ πικρὰ ἢ ἄλλʼ ἄττα· ἴσως δὲperì dè tês hulikês ousías deî mè lanthánein hóti ei kaì ek toû autoû pánta prótou è tôn autôn hos próton kaì he autè húle hos archè toîs gignoménois, hómos ésti tis oikeía hekástou, hoîon phlégmatos esti próte húle tà glukéa è lipará, cholês dè tà pikrà è áll’ átta· ísos dè

1044a20ταῦτα ἐκ τοῦ αὐτοῦ. γίγνονται δὲ πλείους ὗλαι τοῦ αὐτοῦ ὅταν θατέρου ἡ ἑτέρα ᾖ, οἷον φλέγμα ἐκ λιπαροῦ καὶ γλυκέος εἰ τὸ λιπαρὸν ἐκ τοῦ γλυκέος, ἐκ δὲ χολῆς τῷ ἀναλύεσθαι εἰς τὴν πρώτην ὕλην τὴν χολήν. διχῶς γὰρ τόδʼ ἐκ τοῦδε, ἢ ὅτι πρὸ ὁδοῦ ἔσται ἢ ὅτι ἀναλυθέντος εἰς τὴνtaûta ek toû autoû. gígnontai dè pleíous hûlai toû autoû hótan thatérou he hetéra êi, hoîon phlégma ek liparoû kaì glukéos ei tò liparòn ek toû glukéos, ek dè cholês tôi analúesthai eis tèn próten húlen tèn cholén. dichôs gàr tód’ ek toûde, è hóti prò hodoû éstai è hóti analuthéntos eis tèn

1044a25ἀρχήν. ἐνδέχεται δὲ μιᾶς τῆς ὕλης οὔσης ἕτερα γίγνεσθαι διὰ τὴν κινοῦσαν αἰτίαν, οἷον ἐκ ξύλου καὶ κιβωτὸς καὶ κλίνη. ἐνίων δʼ ἑτέρα ἡ ὕλη ἐξ ἀνάγκης ἑτέρων ὄντων, οἷον πρίων οὐκ ἂν γένοιτο ἐκ ξύλου, οὐδʼ ἐπὶ τῇ κινούσῃ αἰτίᾳ τοῦτο· οὐ γὰρ ποιήσει πρίονα ἐξ ἐρίου ἢ ξύλου. εἰ δʼ ἄραarchén. endéchetai dè miâs tês húles oúses hétera gígnesthai dià tèn kinoûsan aitían, hoîon ek xúlou kaì kibotòs kaì klíne. eníon d’ hetéra he húle ex anánkes hetéron ónton, hoîon príon ouk àn génoito ek xúlou, oud’ epì têi kinoúsei aitíai toûto· ou gàr poiései príona ex eríou è xúlou. ei d’ ára

1044a30τὸ αὐτὸ ἐνδέχεται ἐξ ἄλλης ὕλης ποιῆσαι, δῆλον ὅτι ἡ τέχνη καὶ ἡ ἀρχὴ ἡ ὡς κινοῦσα ἡ αὐτή· εἰ γὰρ καὶ ἡ ὕλη ἑτέρα καὶ τὸ κινοῦν, καὶ τὸ γεγονός.—ὅταν δή τις ζητῇ τὸ αἴτιον, ἐπεὶ πλεοναχῶς τὰ αἴτια λέγεται, πάσας δεῖ λέγειν τὰς ἐνδεχομένας αἰτίας. οἷον ἀνθρώπου τίς αἰτία ὡςtò autò endéchetai ex álles húles poiêsai, dêlon hóti he téchne kaì he archè he hos kinoûsa he auté· ei gàr kaì he húle hetéra kaì tò kinoûn, kaì tò gegonós.—ótan dé tis zetêi tò aítion, epeì pleonachôs tà aítia légetai, pásas deî légein tàs endechoménas aitías. hoîon anthrópou tís aitía hos

1044a35ὕλη; ἆρα τὰ καταμήνια; τί δʼ ὡς κινοῦν; ἆρα τὸ σπέρμα; τί δʼ ὡς τὸ εἶδος; τὸ τί ἦν εἶναι. τί δʼ ὡς οὗ ἕνεκα; τὸ τέλος.húle; âra tà kataménia; tí d’ hos kinoûn; âra tò spérma; tí d’ hos tò eîdos; tò tí ên eînai. tí d’ hos hoû héneka; tò télos.

1044b1ἴσως δὲ ταῦτα ἄμφω τὸ αὐτό. δεῖ δὲ τὰ ἐγγύτατα αἴτια λέγειν. τίς ἡ ὕλη; μὴ πῦρ ἢ γῆν ἀλλὰ τὴν ἴδιον. περὶ μὲν οὖν τὰς φυσικὰς οὐσίας καὶ γενητὰς ἀνάγκη οὕτω μετιέναι εἴ τις μέτεισιν ὀρθῶς, εἴπερ ἄραísos dè taûta ámpho tò autó. deî dè tà engútata aítia légein. tís he húle; mè pûr è gên allà tèn ídion. perì mèn oûn tàs phusikàs ousías kaì genetàs anánke hoúto metiénai eí tis méteisin orthôs, eíper ára

1044b5αἴτιά τε ταῦτα καὶ τοσαῦτα καὶ δεῖ τὰ αἴτια γνωρίζειν· ἐπὶ δὲ τῶν φυσικῶν μὲν ἀϊδίων δὲ οὐσιῶν ἄλλος λόγος. ἴσως γὰρ ἔνια οὐκ ἔχει ὕλην, ἢ οὐ τοιαύτην ἀλλὰ μόνον κατὰ τόπον κινητήν. οὐδʼ ὅσα δὴ φύσει μέν, μὴ οὐσίαι δέ, οὐκ ἔστι τούτοις ὕλη, ἀλλὰ τὸ ὑποκείμενον ἡ οὐσία. οἷον τίaítiá te taûta kaì tosaûta kaì deî tà aítia gnorízein· epì dè tôn phusikôn mèn aïdíon dè ousiôn állos lógos. ísos gàr énia ouk échei húlen, è ou toiaúten allà mónon katà tópon kinetén. oud’ hósa dè phúsei mén, mè ousíai dé, ouk ésti toútois húle, allà tò hupokeímenon he ousía. hoîon tí

1044b10αἴτιον ἐκλείψεως, τίς ὕλη; οὐ γὰρ ἔστιν, ἀλλʼ ἡ σελήνη τὸ πάσχον. τί δʼ αἴτιον ὡς κινῆσαν καὶ φθεῖραν τὸ φῶς; ἡ γῆ. τὸ δʼ οὗ ἕνεκα ἴσως οὐκ ἔστιν. τὸ δʼ ὡς εἶδος ὁ λόγος, ἀλλὰ ἄδηλος ἐὰν μὴ μετὰ τῆς αἰτίας ᾖ ὁ λόγος. οἷον τί ἔκλειψις; στέρησις φωτός. ἐὰν δὲ προστεθῇ τὸ ὑπὸ γῆς ἐνaítion ekleípseos, tís húle; ou gàr éstin, all’ he seléne tò páschon. tí d’ aítion hos kinêsan kaì phtheîran tò phôs; he gê. tò d’ hoû héneka ísos ouk éstin. tò d’ hos eîdos ho lógos, allà ádelos eàn mè metà tês aitías êi ho lógos. hoîon tí ékleipsis; stéresis photós. eàn dè prostethêi tò hupò gês en

1044b15μέσῳ γιγνομένης, ὁ σὺν τῷ αἰτίῳ λόγος οὗτος. ὕπνου δʼ ἄδηλον τί τὸ πρῶτον πάσχον. ἀλλʼ ὅτι τὸ ζῷον; ναί, ἀλλὰ τοῦτο κατὰ τί, καὶ τί πρῶτον; καρδία ἢ ἄλλο τι. εἶτα ὑπὸ τίνος; εἶτα τί τὸ πάθος, τὸ ἐκείνου καὶ μὴ τοῦ ὅλου; ὅτι ἀκινησία τοιαδί; ναί, ἀλλʼ αὕτη τῷ τί πάσχεινmésoi gignoménes, ho sùn tôi aitíoi lógos hoûtos. húpnou d’ ádelon tí tò prôton páschon. all’ hóti tò zôion; naí, allà toûto katà tí, kaì tí prôton; kardía è állo ti. eîta hupò tínos; eîta tí tò páthos, tò ekeínou kaì mè toû hólou; hóti akinesía toiadí; naí, all’ haúte tôi tí páschein

1044b20τὸ πρῶτον;tò prôton;