Métaphysique Η, chapitre 6

1045a5περὶ δὲ τῆς ἀπορίας τῆς εἰρημένης περί τε τοὺς ὁρισμοὺς καὶ περὶ τοὺς ἀριθμούς, τί αἴτιον τοῦ ἓν εἶναι; πάντων γὰρ ὅσα πλείω μέρη ἔχει καὶ μὴ ἔστιν οἷον σωρὸς τὸ πᾶνperì dè tês aporías tês eireménes perí te toùs horismoùs kaì perì toùs arithmoús, tí aítion toû hèn eînai; pánton gàr hósa pleío mére échei kaì mè éstin hoîon soròs tò pân

1045a10ἀλλʼ ἔστι τι τὸ ὅλον παρὰ τὰ μόρια, ἔστι τι αἴτιον, ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς σώμασι τοῖς μὲν ἁφὴ αἰτία τοῦ ἓν εἶναι τοῖς δὲ γλισχρότης ἤ τι πάθος ἕτερον τοιοῦτον. ὁ δʼ ὁρισμὸς λόγος ἐστὶν εἷς οὐ συνδέσμῳ καθάπερ ἡ Ἰλιὰς ἀλλὰ τῷ ἑνὸς εἶναι. τί οὖν ἐστὶν ὃ ποιεῖ ἓν τὸν ἄνθρωπον, καὶ διὰ τίall’ ésti ti tò hólon parà tà mória, ésti ti aítion, epeì kaì en toîs sómasi toîs mèn haphè aitía toû hèn eînai toîs dè glischrótes é ti páthos héteron toioûton. ho d’ horismòs lógos estìn heîs ou sundésmoi katháper he Iliàs allà tôi henòs eînai. tí oûn estìn hò poieî hèn tòn ánthropon, kaì dià tí

1045a15ἓν ἀλλʼ οὐ πολλά, οἷον τό τε ζῷον καὶ τὸ δίπουν, ἄλλως τε δὴ καὶ εἰ ἔστιν, ὥσπερ φασί τινες, αὐτό τι ζῷον καὶ αὐτὸ δίπουν; διὰ τί γὰρ οὐκ ἐκεῖνα αὐτὰ ὁ ἄνθρωπός ἐστι, καὶ ἔσονται κατὰ μέθεξιν οἱ ἄνθρωποι οὐκ ἀνθρώπου οὐδʼhèn all’ ou pollá, hoîon tó te zôion kaì tò dípoun, állos te dè kaì ei éstin, hósper phasí tines, autó ti zôion kaì autò dípoun; dià tí gàr ouk ekeîna autà ho ánthropós esti, kaì ésontai katà méthexin hoi ánthropoi ouk anthrópou oud’

1045a19ἑνὸς ἀλλὰ δυοῖν, ζῴου καὶ δίποδος, καὶ ὅλως δὴ οὐκ ἂνhenòs allà duoîn, zóiou kaì dípodos, kaì hólos dè ouk àn

1045a20εἴη ὁ ἄνθρωπος ἓν ἀλλὰ πλείω, ζῷον καὶ δίπουν; φανερὸν δὴ ὅτι οὕτω μὲν μετιοῦσιν ὡς εἰώθασιν ὁρίζεσθαι καὶ λέγειν, οὐκ ἐνδέχεται ἀποδοῦναι καὶ λῦσαι τὴν ἀπορίαν· εἰ δʼ ἐστίν, ὥσπερ λέγομεν, τὸ μὲν ὕλη τὸ δὲ μορφή, καὶ τὸ μὲν δυνάμει τὸ δὲ ἐνεργείᾳ, οὐκέτι ἀπορία δόξειεν ἂνeíe ho ánthropos hèn allà pleío, zôion kaì dípoun; phaneròn dè hóti hoúto mèn metioûsin hos eióthasin horízesthai kaì légein, ouk endéchetai apodoûnai kaì lûsai tèn aporían· ei d’ estín, hósper légomen, tò mèn húle tò dè morphé, kaì tò mèn dunámei tò dè energeíai, oukéti aporía dóxeien àn

1045a25εἶναι τὸ ζητούμενον. ἔστι γὰρ αὕτη ἡ ἀπορία ἡ αὐτὴ κἂν εἰ ὁ ὅρος εἴη ἱματίου στρογγύλος χαλκός· εἴη γὰρ ἂν σημεῖον τοὔνομα τοῦτο τοῦ λόγου, ὥστε τὸ ζητούμενόν ἐστι τί αἴτιον τοῦ ἓν εἶναι τὸ στρογγύλον καὶ τὸν χαλκόν. οὐκέτι δὴ ἀπορία φαίνεται, ὅτι τὸ μὲν ὕλη τὸ δὲ μορφή.eînai tò zetoúmenon. ésti gàr haúte he aporía he autè kàn ei ho hóros eíe himatíou strongúlos chalkós· eíe gàr àn semeîon toúnoma toûto toû lógou, hóste tò zetoúmenón esti tí aítion toû hèn eînai tò strongúlon kaì tòn chalkón. oukéti dè aporía phaínetai, hóti tò mèn húle tò dè morphé.

1045a30τί οὖν τούτου αἴτιον, τοῦ τὸ δυνάμει ὂν ἐνεργείᾳ εἶναι, παρὰ τὸ ποιῆσαν, ἐν ὅσοις ἔστι γένεσις; οὐθὲν γάρ ἐστιν αἴτιον ἕτερον τοῦ τὴν δυνάμει σφαῖραν ἐνεργείᾳ εἶναι σφαῖραν, ἀλλὰ τοῦτʼ ἦν τὸ τί ἦν εἶναι ἑκατέρῳ. ἔστι δὲ τῆς ὕλης ἡ μὲν νοητὴ ἡ δʼ αἰσθητή, καὶ ἀεὶ τοῦ λόγου τὸ μὲνtí oûn toútou aítion, toû tò dunámei òn energeíai eînai, parà tò poiêsan, en hósois ésti génesis; outhèn gár estin aítion héteron toû tèn dunámei sphaîran energeíai eînai sphaîran, allà toût’ ên tò tí ên eînai hekatéroi. ésti dè tês húles he mèn noetè he d’ aistheté, kaì aeì toû lógou tò mèn

1045a35ὕλη τὸ δὲ ἐνέργειά ἐστιν, οἷον ὁ κύκλος σχῆμα ἐπίπεδον. ὅσα δὲ μὴ ἔχει ὕλην μήτε νοητὴν μήτε αἰσθητήν, εὐθὺς ὅπερ ἕν τί εἶναί ἐστιν ἕκαστον,húle tò dè enérgeiá estin, hoîon ho kúklos schêma epípedon. hósa dè mè échei húlen méte noetèn méte aisthetén, euthùs hóper hén tí eînaí estin hékaston,

1045b1ὥσπερ καὶ ὅπερ ὄν τι, τὸ τόδε, τὸ ποιόν, τὸ ποσόν—διὸ καὶ οὐκ ἔνεστιν ἐν τοῖς ὁρισμοῖς οὔτε τὸ ὂν οὔτε τὸ ἕν—, καὶ τὸ τί ἦν εἶναι εὐθὺς ἕν τί ἐστιν ὥσπερ καὶ ὄν τι—διὸ καὶ οὐκ ἔστιν ἕτερόν τι αἴτιον τοῦhósper kaì hóper ón ti, tò tóde, tò poión, tò posón—diò kaì ouk énestin en toîs horismoîs oúte tò òn oúte tò hén—, kaì tò tí ên eînai euthùs hén tí estin hósper kaì ón ti—diò kaì ouk éstin héterón ti aítion toû

1045b5ἓν εἶναι οὐθενὶ τούτων οὐδὲ τοῦ ὄν τι εἶναι· εὐθὺς γὰρ ἕκαστόν ἐστιν ὄν τι καὶ ἕν τι, οὐχ ὡς ἐν γένει τῷ ὄντι καὶ τῷ ἑνί, οὐδʼ ὡς χωριστῶν ὄντων παρὰ τὰ καθʼ ἕκαστα. διὰ ταύτην δὲ τὴν ἀπορίαν οἱ μὲν μέθεξιν λέγουσι, καὶ αἴτιον τί τῆς μεθέξεως καὶ τί τὸ μετέχειν ἀποροῦσιν· οἱ δὲ συνουσίανhèn eînai outhenì toúton oudè toû ón ti eînai· euthùs gàr hékastón estin ón ti kaì hén ti, ouch hos en génei tôi ónti kaì tôi hení, oud’ hos choristôn ónton parà tà kath’ hékasta. dià taúten dè tèn aporían hoi mèn méthexin légousi, kaì aítion tí tês methéxeos kaì tí tò metéchein aporoûsin· hoi dè sunousían

1045b10ψυχῆς, ὥσπερ Λυκόφρων φησὶν εἶναι τὴν ἐπιστήμην τοῦ ἐπίστασθαι καὶ ψυχῆς· οἱ δὲ σύνθεσιν ἢ σύνδεσμον ψυχῆς σώματι τὸ ζῆν. καίτοι ὁ αὐτὸς λόγος ἐπὶ πάντων· καὶ γὰρ τὸ ὑγιαίνειν ἔσται ἢ συνουσία ἢ σύνδεσμος ἢ σύνθεσις ψυχῆς καὶ ὑγιείας, καὶ τὸ τὸν χαλκὸν εἶναι τρίγωνονpsuchês, hósper Lukóphron phesìn eînai tèn epistémen toû epístasthai kaì psuchês· hoi dè súnthesin è súndesmon psuchês sómati tò zên. kaítoi ho autòs lógos epì pánton· kaì gàr tò hugiaínein éstai è sunousía è súndesmos è súnthesis psuchês kaì hugieías, kaì tò tòn chalkòn eînai trígonon

1045b15σύνθεσις χαλκοῦ καὶ τριγώνου, καὶ τὸ λευκὸν εἶναι σύνθεσις ἐπιφανείας καὶ λευκότητος. αἴτιον δʼ ὅτι δυνάμεως καὶ ἐντελεχείας ζητοῦσι λόγον ἑνοποιὸν καὶ διαφοράν. ἔστι δʼ, ὥσπερ εἴρηται, ἡ ἐσχάτη ὕλη καὶ ἡ μορφὴ ταὐτὸ καὶ ἕν, δυνάμει, τὸ δὲ ἐνεργείᾳ, ὥστε ὅμοιον τὸ ζητεῖν τοῦsúnthesis chalkoû kaì trigónou, kaì tò leukòn eînai súnthesis epiphaneías kaì leukótetos. aítion d’ hóti dunámeos kaì entelecheías zetoûsi lógon henopoiòn kaì diaphorán. ésti d’, hósper eíretai, he escháte húle kaì he morphè tautò kaì hén, dunámei, tò dè energeíai, hóste hómoion tò zeteîn toû

1045b20ἑνὸς τί αἴτιον καὶ τοῦ ἓν εἶναι· ἓν γάρ τι ἕκαστον, καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ ἕν πώς ἐστιν, ὥστε αἴτιον οὐθὲν ἄλλο πλὴν εἴ τι ὡς κινῆσαν ἐκ δυνάμεως εἰς ἐνέργειαν. ὅσα δὲ μὴ ἔχει ὕλην, πάντα ἁπλῶς ὅπερ ἕν τι.henòs tí aítion kaì toû hèn eînai· hèn gár ti hékaston, kaì tò dunámei kaì tò energeíai hén pós estin, hóste aítion outhèn állo plèn eí ti hos kinêsan ek dunámeos eis enérgeian. hósa dè mè échei húlen, pánta haplôs hóper hén ti.