Métaphysique Θ, chapitre 10

1051a30ἐπεὶ δὲ τὸ ὂν λέγεται καὶ τὸ μὴ ὂν τὸ μὲν κατὰepeì dè tò òn légetai kaì tò mè òn tò mèn katà

1051a35τὰ σχήματα τῶν κατηγοριῶν, τὸ δὲ κατὰ δύναμιν ἢ ἐνέργειαν τούτων ἢ τἀναντία,tà schémata tôn kategoriôn, tò dè katà dúnamin è enérgeian toúton è tanantía,

1051b1τὸ δὲ κυριώτατα ὂν ἀληθὲς ἢ ψεῦδος, τοῦτο δʼ ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐστὶ τῷ συγκεῖσθαι ἢ διῃρῆσθαι, ὥστε ἀληθεύει μὲν ὁ τὸ διῃρημένον οἰόμενος διῃρῆσθαι καὶ τὸ συγκείμενον συγκεῖσθαι, ἔψευσται δὲ ὁ ἐναντίωςtò dè kuriótata òn alethès è pseûdos, toûto d’ epì tôn pragmáton estì tôi sunkeîsthai è dieirêsthai, hóste aletheúei mèn ho tò dieireménon oiómenos dieirêsthai kaì tò sunkeímenon sunkeîsthai, épseustai dè ho enantíos

1051b5ἔχων ἢ τὰ πράγματα, πότʼ ἔστιν ἢ οὐκ ἔστι τὸ ἀληθὲς λεγόμενον ἢ ψεῦδος; τοῦτο γὰρ σκεπτέον τί λέγομεν. οὐ γὰρ διὰ τὸ ἡμᾶς οἴεσθαι ἀληθῶς σε λευκὸν εἶναι εἶ σὺ λευκός, ἀλλὰ διὰ τὸ σὲ εἶναι λευκὸν ἡμεῖς οἱ φάντες τοῦτο ἀληθεύομεν. εἰ δὴ τὰ μὲν ἀεὶ σύγκειται καὶ ἀδύνατα διαιρεθῆναι,échon è tà prágmata, pót’ éstin è ouk ésti tò alethès legómenon è pseûdos; toûto gàr skeptéon tí légomen. ou gàr dià tò hemâs oíesthai alethôs se leukòn eînai eî sù leukós, allà dià tò sè eînai leukòn hemeîs hoi phántes toûto aletheúomen. ei dè tà mèn aeì súnkeitai kaì adúnata diairethênai,

1051b10τὰ δʼ ἀεὶ διῄρηται καὶ ἀδύνατα συντεθῆναι, τὰ δʼ ἐνδέχεται τἀναντία, τὸ μὲν εἶναί ἐστι τὸ συγκεῖσθαι καὶ ἓν εἶναι, τὸ δὲ μὴ εἶναι τὸ μὴ συγκεῖσθαι ἀλλὰ πλείω εἶναι· περὶ μὲν οὖν τὰ ἐνδεχόμενα ἡ αὐτὴ γίγνεται ψευδὴς καὶ ἀληθὴς δόξα καὶ ὁ λόγος ὁ αὐτός, καὶ ἐνδέχεται ὁτὲtà d’ aeì diéiretai kaì adúnata suntethênai, tà d’ endéchetai tanantía, tò mèn eînaí esti tò sunkeîsthai kaì hèn eînai, tò dè mè eînai tò mè sunkeîsthai allà pleío eînai· perì mèn oûn tà endechómena he autè gígnetai pseudès kaì alethès dóxa kaì ho lógos ho autós, kaì endéchetai hotè

1051b15μὲν ἀληθεύειν ὁτὲ δὲ ψεύδεσθαι· περὶ δὲ τὰ ἀδύνατα ἄλλως ἔχειν οὐ γίγνεται ὁτὲ μὲν ἀληθὲς ὁτὲ δὲ ψεῦδος, ἀλλʼ ἀεὶ ταὐτὰ ἀληθῆ καὶ ψευδῆ.—περὶ δὲ δὴ τὰ ἀσύνθετα τί τὸ εἶναι ἢ μὴ εἶναι καὶ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος; οὐ γάρ ἐστι σύνθετον, ὥστε εἶναι μὲν ὅταν συγκέηται, μὴ εἶναι δὲmèn aletheúein hotè dè pseúdesthai· perì dè tà adúnata állos échein ou gígnetai hotè mèn alethès hotè dè pseûdos, all’ aeì tautà alethê kaì pseudê.—perì dè dè tà asúntheta tí tò eînai è mè eînai kaì tò alethès kaì tò pseûdos; ou gár esti súntheton, hóste eînai mèn hótan sunkéetai, mè eînai dè

1051b20ἐὰν διῃρημένον ᾖ, ὥσπερ τὸ λευκὸν τὸ ξύλον ἢ τὸ ἀσύμμετρονeàn dieireménon êi, hósper tò leukòn tò xúlon è tò asúmmetron

1051b21τὴν διάμετρον· οὐδὲ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος ὁμοίως ἔτι ὑπάρξει καὶ ἐπʼ ἐκείνων. ἢ ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἀληθὲς ἐπὶ τούτων τὸ αὐτό, οὕτως οὐδὲ τὸ εἶναι, ἀλλʼ ἔστι τὸ μὲν ἀληθὲς ἢ ψεῦδος, τὸ μὲν θιγεῖν καὶ φάναι ἀληθές (οὐ γὰρ ταὐτὸ κατάφασιςtèn diámetron· oudè tò alethès kaì tò pseûdos homoíos éti hupárxei kaì ep’ ekeínon. è hósper oudè tò alethès epì toúton tò autó, hoútos oudè tò eînai, all’ ésti tò mèn alethès è pseûdos, tò mèn thigeîn kaì phánai alethés (ou gàr tautò katáphasis

1051b25καὶ φάσις), τὸ δʼ ἀγνοεῖν μὴ θιγγάνειν (ἀπατηθῆναι γὰρ περὶ τὸ τί ἐστιν οὐκ ἔστιν ἀλλʼ ἢ κατὰ συμβεβηκός· ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰς μὴ συνθετὰς οὐσίας, οὐ γὰρ ἔστιν ἀπατηθῆναι· καὶ πᾶσαι εἰσὶν ἐνεργείᾳ, οὐ δυνάμει, ἐγίγνοντο γὰρ ἂν καὶ ἐφθείροντο, νῦν δὲ τὸ ὂν αὐτὸ οὐ γίγνεται οὐδὲ φθείρεται,kaì phásis), tò d’ agnoeîn mè thingánein (apatethênai gàr perì tò tí estin ouk éstin all’ è katà sumbebekós· homoíos dè kaì perì tàs mè sunthetàs ousías, ou gàr éstin apatethênai· kaì pâsai eisìn energeíai, ou dunámei, egígnonto gàr àn kaì ephtheíronto, nûn dè tò òn autò ou gígnetai oudè phtheíretai,

1051b30ἔκ τινος γὰρ ἂν ἐγίγνετο·—ὅσα δή ἐστιν ὅπερ εἶναί τι καὶ ἐνέργειαι, περὶ ταῦτα οὐκ ἔστιν ἀπατηθῆναι ἀλλʼ ἢ νοεῖν ἢ μή· ἀλλὰ τὸ τί ἐστι ζητεῖται περὶ αὐτῶν, εἰ τοιαῦτά ἐστιν ἢ μή)· τὸ δὲ εἶναι ὡς τὸ ἀληθές, καὶ τὸ μὴ εἶναι τὸ ὡς τὸ ψεῦδος, ἓν μέν ἐστιν, εἰ σύγκειται, ἀληθές, τὸék tinos gàr àn egígneto·—ósa dé estin hóper eînaí ti kaì enérgeiai, perì taûta ouk éstin apatethênai all’ è noeîn è mé· allà tò tí esti zeteîtai perì autôn, ei toiaûtá estin è mé)· tò dè eînai hos tò alethés, kaì tò mè eînai tò hos tò pseûdos, hèn mén estin, ei súnkeitai, alethés, tò

1051b35δʼ εἰ μὴ σύγκειται, ψεῦδος· τὸ δὲ ἕν, εἴπερ ὄν, οὕτως ἐστίν, εἰ δὲ μὴ οὕτως, οὐκ ἔστιν·d’ ei mè súnkeitai, pseûdos· tò dè hén, eíper ón, hoútos estín, ei dè mè hoútos, ouk éstin·

1052a1τὸ δὲ ἀληθὲς τὸ νοεῖν ταῦτα· τὸ δὲ ψεῦδος οὐκ ἔστιν, οὐδὲ ἀπάτη, ἀλλὰ ἄγνοια, οὐχ οἵα ἡ τυφλότης· ἡ μὲν γὰρ τυφλότης ἐστὶν ὡς ἂν εἰ τὸ νοητικὸν ὅλως μὴ ἔχοι τις. φανερὸν δὲ καὶ ὅτι περὶ τῶν ἀκινήτωνtò dè alethès tò noeîn taûta· tò dè pseûdos ouk éstin, oudè apáte, allà ágnoia, ouch hoía he tuphlótes· he mèn gàr tuphlótes estìn hos àn ei tò noetikòn hólos mè échoi tis. phaneròn dè kaì hóti perì tôn akinéton

1052a5οὐκ ἔστιν ἀπάτη κατὰ τὸ ποτέ, εἴ τις ὑπολαμβάνει ἀκίνητα. οἷον τὸ τρίγωνον εἰ μὴ μεταβάλλειν οἴεται, οὐκ οἰήσεται ποτὲ μὲν δύο ὀρθὰς ἔχειν ποτὲ δὲ οὔ (μεταβάλλοι γὰρ ἄν), ἀλλὰ τὶ μὲν τὶ δʼ οὔ, οἷον ἄρτιον ἀριθμὸν πρῶτον εἶναι μηθένα, ἢ τινὰς μὲν τινὰς δʼ οὔ· ἀριθμῷ δὲ περὶ ἕνα οὐδὲouk éstin apáte katà tò poté, eí tis hupolambánei akíneta. hoîon tò trígonon ei mè metabállein oíetai, ouk oiésetai potè mèn dúo orthàs échein potè dè oú (metabálloi gàr án), allà tì mèn tì d’ oú, hoîon ártion arithmòn prôton eînai methéna, è tinàs mèn tinàs d’ oú· arithmôi dè perì héna oudè

1052a10τοῦτο· οὐ γὰρ ἔτι τινὰ μὲν τινὰ δὲ οὒ οἰήσεται, ἀλλʼ ἀληθεύσει ἢ ψεύσεται ὡς ἀεὶ οὕτως ἔχοντος.toûto· ou gàr éti tinà mèn tinà dè où oiésetai, all’ aletheúsei è pseúsetai hos aeì hoútos échontos.