Métaphysique Ι, chapitre 1

1052a15τὸ ἓν ὅτι μὲν λέγεται πολλαχῶς, ἐν τοῖς περὶ τοῦ ποσαχῶς διῃρημένοις εἴρηται πρότερον· πλεοναχῶς δὲ λεγομένου οἱ συγκεφαλαιούμενοι τρόποι εἰσὶ τέτταρες τῶν πρώτων καὶ καθʼ αὑτὰ λεγομένων ἓν ἀλλὰ μὴ κατὰ συμβεβηκός. τό τε γὰρ συνεχὲς ἢ ἁπλῶς ἢ μάλιστά γεtò hèn hóti mèn légetai pollachôs, en toîs perì toû posachôs dieireménois eíretai próteron· pleonachôs dè legoménou hoi sunkephalaioúmenoi trópoi eisì téttares tôn próton kaì kath’ hautà legoménon hèn allà mè katà sumbebekós. tó te gàr sunechès è haplôs è málistá ge

1052a20τὸ φύσει καὶ μὴ ἁφῇ μηδὲ δεσμῷ (καὶ τούτων μᾶλλον ἓν καὶ πρότερον οὗ ἀδιαιρετωτέρα ἡ κίνησις καὶ μᾶλλον ἁπλῆ)· ἔτι τοιοῦτον καὶ μᾶλλον τὸ ὅλον καὶ ἔχον τινὰ μορφὴν καὶ εἶδος, μάλιστα δʼ εἴ τι φύσει τοιοῦτον καὶ μὴ βίᾳ, ὥσπερ ὅσα κόλλῃ ἢ γόμφῳ ἢ συνδέσμῳ, ἀλλὰ ἔχει ἐν αὑτῷ τὸtò phúsei kaì mè haphêi medè desmôi (kaì toúton mâllon hèn kaì próteron hoû adiairetotéra he kínesis kaì mâllon haplê)· éti toioûton kaì mâllon tò hólon kaì échon tinà morphèn kaì eîdos, málista d’ eí ti phúsei toioûton kaì mè bíai, hósper hósa kóllei è gómphoi è sundésmoi, allà échei en hautôi tò

1052a25αἴτιον αὐτῷ τοῦ συνεχὲς εἶναι. τοιοῦτον δὲ τῷ μίαν τὴν κίνησιν εἶναι καὶ ἀδιαίρετον τόπῳ καὶ χρόνῳ, ὥστε φανερόν, εἴ τι φύσει κινήσεως ἀρχὴν ἔχει τῆς πρώτης τὴν πρώτην, οἷον λέγω φορᾶς κυκλοφορίαν, ὅτι τοῦτο πρῶτον μέγεθος ἕν. τὰ μὲν δὴ οὕτως ἓν ᾗ συνεχὲς ἢ ὅλον, τὰ δὲ ὧν ἂν ὁ λόγοςaítion autôi toû sunechès eînai. toioûton dè tôi mían tèn kínesin eînai kaì adiaíreton tópoi kaì chrónoi, hóste phanerón, eí ti phúsei kinéseos archèn échei tês prótes tèn próten, hoîon légo phorâs kuklophorían, hóti toûto prôton mégethos hén. tà mèn dè hoútos hèn hêi sunechès è hólon, tà dè hôn àn ho lógos

1052a30εἷς ᾖ, τοιαῦτα δὲ ὧν ἡ νόησις μία, τοιαῦτα δὲ ὧν ἀδιαίρετος, ἀδιαίρετος δὲ τοῦ ἀδιαιρέτου εἴδει ἢ ἀριθμῷ· ἀριθμῷ μὲν οὖν τὸ καθʼ ἕκαστον ἀδιαίρετον, εἴδει δὲ τὸ τῷ γνωστῷ καὶ τῇ ἐπιστήμῃ, ὥσθʼ ἓν ἂν εἴη πρῶτον τὸ ταῖς οὐσίαις αἴτιον τοῦ ἑνός. λέγεται μὲν οὖν τὸ ἓν τοσαυταχῶς, τό τεheîs êi, toiaûta dè hôn he nóesis mía, toiaûta dè hôn adiaíretos, adiaíretos dè toû adiairétou eídei è arithmôi· arithmôi mèn oûn tò kath’ hékaston adiaíreton, eídei dè tò tôi gnostôi kaì têi epistémei, hósth’ hèn àn eíe prôton tò taîs ousíais aítion toû henós. légetai mèn oûn tò hèn tosautachôs, tó te

1052a35συνεχὲς φύσει καὶ τὸ ὅλον, καὶ τὸ καθʼ ἕκαστον καὶ τὸ καθόλου, πάντα δὲ ταῦτα ἓν τῷ ἀδιαίρετον εἶναι τῶν μὲν τὴν κίνησιν τῶν δὲ τὴν νόησιν ἢ τὸν λόγον.sunechès phúsei kaì tò hólon, kaì tò kath’ hékaston kaì tò kathólou, pánta dè taûta hèn tôi adiaíreton eînai tôn mèn tèn kínesin tôn dè tèn nóesin è tòn lógon.

1052b1—δεῖ δὲ κατανοεῖν ὅτι οὐχ ὡσαύτως ληπτέον λέγεσθαι ποῖά τε ἓν λέγεται, καὶ τί ἐστι τὸ ἑνὶ εἶναι καὶ τίς αὐτοῦ λόγος. λέγεται μὲν γὰρ τὸ ἓν τοσαυταχῶς, καὶ ἕκαστον ἔσται ἓν τούτων, ᾧ—deî dè katanoeîn hóti ouch hosaútos leptéon légesthai poîá te hèn légetai, kaì tí esti tò henì eînai kaì tís autoû lógos. légetai mèn gàr tò hèn tosautachôs, kaì hékaston éstai hèn toúton, hôi

1052b5ἂν ὑπάρχῃ τις τούτων τῶν τρόπων· τὸ δὲ ἑνὶ εἶναι ὁτὲ μὲν τούτων τινὶ ἔσται, ὁτὲ δὲ ἄλλῳ ὃ καὶ μᾶλλον ἐγγὺς τῷ ὀνόματί ἐστι, τῇ δυνάμει δʼ ἐκεῖνα, ὥσπερ καὶ περὶ στοιχείου καὶ αἰτίου εἰ δέοι λέγειν ἐπί τε τοῖς πράγμασι διορίζοντα καὶ τοῦ ὀνόματος ὅρον ἀποδιδόντα. ἔστι μὲν γὰρ ὡςàn hupárchei tis toúton tôn trópon· tò dè henì eînai hotè mèn toúton tinì éstai, hotè dè álloi hò kaì mâllon engùs tôi onómatí esti, têi dunámei d’ ekeîna, hósper kaì perì stoicheíou kaì aitíou ei déoi légein epí te toîs prágmasi diorízonta kaì toû onómatos hóron apodidónta. ésti mèn gàr hos

1052b10στοιχεῖον τὸ πῦρ (ἔστι δʼ ἴσως καθʼ αὑτὸ καὶ τὸ ἄπειρον ἤ τι ἄλλο τοιοῦτον), ἔστι δʼ ὡς οὔ· οὐ γὰρ τὸ αὐτὸ πυρὶ καὶ στοιχείῳ εἶναι, ἀλλʼ ὡς μὲν πρᾶγμά τι καὶ φύσις τὸ πῦρ στοιχεῖον, τὸ δὲ ὄνομα σημαίνει τὸ τοδὶ συμβεβηκέναι αὐτῷ, ὅτι ἐστί τι ἐκ τούτου ὡς πρώτου ἐνυπάρχοντος. οὕτωstoicheîon tò pûr (ésti d’ ísos kath’ hautò kaì tò ápeiron é ti állo toioûton), ésti d’ hos oú· ou gàr tò autò purì kaì stoicheíoi eînai, all’ hos mèn prâgmá ti kaì phúsis tò pûr stoicheîon, tò dè ónoma semaínei tò todì sumbebekénai autôi, hóti estí ti ek toútou hos prótou enupárchontos. hoúto

1052b15καὶ ἐπὶ αἰτίου καὶ ἑνὸς καὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων, διὸ καὶ τὸ ἑνὶ εἶναι τὸ ἀδιαιρέτῳ ἐστὶν εἶναι, ὅπερ τόδε ὄντι καὶ ἰδίᾳ χωριστῷ ἢ τόπῳ ἢ εἴδει ἢ διανοίᾳ, ἢ καὶ τὸ ὅλῳ καὶ ἀδιαιρέτῳ, μάλιστα δὲ τὸ μέτρῳ εἶναι πρώτῳ ἑκάστου γένους καὶ κυριώτατα τοῦ ποσοῦ· ἐντεῦθεν γὰρ ἐπὶ τὰ ἄλλα ἐλήλυθεν.kaì epì aitíou kaì henòs kaì tôn toioúton hapánton, diò kaì tò henì eînai tò adiairétoi estìn eînai, hóper tóde ónti kaì idíai choristôi è tópoi è eídei è dianoíai, è kaì tò hóloi kaì adiairétoi, málista dè tò métroi eînai prótoi hekástou génous kaì kuriótata toû posoû· enteûthen gàr epì tà álla eléluthen.

1052b20μέτρον γάρ ἐστιν ᾧ τὸ ποσὸν γιγνώσκεται· γιγνώσκεται δὲ ἢ ἑνὶ ἢ ἀριθμῷ τὸ ποσὸν ᾗ ποσόν, ὁ δὲ ἀριθμὸς ἅπας ἑνί, ὥστε πᾶν τὸ ποσὸν γιγνώσκεται ᾗ ποσὸν τῷ ἑνί, καὶ ᾧ πρώτῳ ποσὰ γιγνώσκεται, τοῦτο αὐτὸ ἕν· διὸ τὸ ἓν ἀριθμοῦ ἀρχὴ ᾗ ἀριθμός. ἐντεῦθεν δὲ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοιςmétron gár estin hôi tò posòn gignósketai· gignósketai dè è henì è arithmôi tò posòn hêi posón, ho dè arithmòs hápas hení, hóste pân tò posòn gignósketai hêi posòn tôi hení, kaì hôi prótoi posà gignósketai, toûto autò hén· diò tò hèn arithmoû archè hêi arithmós. enteûthen dè kaì en toîs állois

1052b25λέγεται μέτρον τε ᾧ ἕκαστον πρώτῳ γιγνώσκεται, καὶ τὸ μέτρον ἑκάστου ἕν, ἐν μήκει, ἐν πλάτει, ἐν βάθει, ἐν βάρει, ἐν τάχει (τὸ γὰρ βάρος καὶ τάχος κοινὸν ἐν τοῖς ἐναντίοις· διττὸν γὰρ ἑκάτερον αὐτῶν, οἷον βάρος τό τε ὁποσηνοῦν ἔχον ῥοπὴν καὶ τὸ ἔχον ὑπεροχὴν ῥοπῆς, καὶ τάχος τό τε ὁποσηνοῦνlégetai métron te hôi hékaston prótoi gignósketai, kaì tò métron hekástou hén, en mékei, en plátei, en báthei, en bárei, en táchei (tò gàr báros kaì táchos koinòn en toîs enantíois· dittòn gàr hekáteron autôn, hoîon báros tó te hoposenoûn échon rhopèn kaì tò échon huperochèn rhopês, kaì táchos tó te hoposenoûn

1052b30κίνησιν ἔχον καὶ τὸ ὑπεροχὴν κινήσεως· ἔστι γάρ τι τάχος καὶ τοῦ βραδέος καὶ βάρος τοῦ κουφοτέρου). ἐν πᾶσι δὴ τούτοις μέτρον καὶ ἀρχὴ ἕν τι καὶ ἀδιαίρετον, ἐπεὶ καὶ ἐν ταῖς γραμμαῖς χρῶνται ὡς ἀτόμῳ τῇ ποδιαίᾳ. πανταχοῦ γὰρ τὸ μέτρον ἕν τι ζητοῦσι καὶ ἀδιαίρετον· τοῦτο δὲkínesin échon kaì tò huperochèn kinéseos· ésti gár ti táchos kaì toû bradéos kaì báros toû kouphotérou). en pâsi dè toútois métron kaì archè hén ti kaì adiaíreton, epeì kaì en taîs grammaîs chrôntai hos atómoi têi podiaíai. pantachoû gàr tò métron hén ti zetoûsi kaì adiaíreton· toûto dè

1052b35τὸ ἁπλοῦν ἢ τῷ ποιῷ ἢ τῷ ποσῷ. ὅπου μὲν οὖν δοκεῖ μὴ εἶναι ἀφελεῖν ἢ προσθεῖναι, τοῦτο ἀκριβὲς τὸ μέτρον (διὸ τὸ τοῦ ἀριθμοῦ ἀκριβέστατον·tò haploûn è tôi poiôi è tôi posôi. hópou mèn oûn dokeî mè eînai apheleîn è prostheînai, toûto akribès tò métron (diò tò toû arithmoû akribéstaton·

1053a1τὴν γὰρ μονάδα τιθέασι πάντῃ ἀδιαίρετον)· ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις μιμοῦνται τὸ τοιοῦτον· ἀπὸ γὰρ σταδίου καὶ ταλάντου καὶ ἀεὶ τοῦ μείζονος λάθοι ἂν καὶ προστεθέν τι καὶ ἀφαιρεθὲν μᾶλλον ἢ ἀπὸ ἐλάττονος·tèn gàr monáda tithéasi pántei adiaíreton)· en dè toîs állois mimoûntai tò toioûton· apò gàr stadíou kaì talántou kaì aeì toû meízonos láthoi àn kaì prostethén ti kaì aphairethèn mâllon è apò eláttonos·

1053a5ὥστε ἀφʼ οὗ πρώτου κατὰ τὴν αἴσθησιν μὴ ἐνδέχεται, τοῦτο πάντες ποιοῦνται μέτρον καὶ ὑγρῶν καὶ ξηρῶν καὶ βάρους καὶ μεγέθους· καὶ τότʼ οἴονται εἰδέναι τὸ ποσόν, ὅταν εἰδῶσι διὰ τούτου τοῦ μέτρου. καὶ δὴ καὶ κίνησιν τῇ ἁπλῇ κινήσει καὶ τῇ ταχίστῃ (ὀλίγιστον γὰρ αὕτη ἔχει χρόνον)·hóste aph’ hoû prótou katà tèn aísthesin mè endéchetai, toûto pántes poioûntai métron kaì hugrôn kaì xerôn kaì bárous kaì megéthous· kaì tót’ oíontai eidénai tò posón, hótan eidôsi dià toútou toû métrou. kaì dè kaì kínesin têi haplêi kinései kaì têi tachístei (olígiston gàr haúte échei chrónon)·

1053a10διὸ ἐν τῇ ἀστρολογίᾳ τὸ τοιοῦτον ἓν ἀρχὴ καὶ μέτρον (τὴν κίνησιν γὰρ ὁμαλὴν ὑποτίθενται καὶ ταχίστην τὴν τοῦ οὐρανοῦ, πρὸς ἣν κρίνουσι τὰς ἄλλας), καὶ ἐν μουσικῇ δίεσις, ὅτι ἐλάχιστον, καὶ ἐν φωνῇ στοιχεῖον. καὶ ταῦτα πάντα ἕν τι οὕτως, οὐχ ὡς κοινόν τι τὸ ἓν ἀλλʼ ὥσπερ εἴρηται.—οὐκ ἀεὶdiò en têi astrologíai tò toioûton hèn archè kaì métron (tèn kínesin gàr homalèn hupotíthentai kaì tachísten tèn toû ouranoû, pròs hèn krínousi tàs állas), kaì en mousikêi díesis, hóti eláchiston, kaì en phonêi stoicheîon. kaì taûta pánta hén ti hoútos, ouch hos koinón ti tò hèn all’ hósper eíretai.—ouk aeì

1053a15δὲ τῷ ἀριθμῷ ἓν τὸ μέτρον ἀλλʼ ἐνίοτε πλείω, οἷον αἱ διέσεις δύο, αἱ μὴ κατὰ τὴν ἀκοὴν ἀλλʼ ἐν τοῖς λόγοις, καὶ αἱ φωναὶ πλείους αἷς μετροῦμεν, καὶ ἡ διάμετρος δυσὶ μετρεῖται καὶ ἡ πλευρά, καὶ τὰ μεγέθη πάντα. οὕτω δὴ πάντων μέτρον τὸ ἕν, ὅτι γνωρίζομεν ἐξ ὧν ἐστὶν ἡ οὐσία διαιροῦντεςdè tôi arithmôi hèn tò métron all’ eníote pleío, hoîon hai diéseis dúo, hai mè katà tèn akoèn all’ en toîs lógois, kaì hai phonaì pleíous haîs metroûmen, kaì he diámetros dusì metreîtai kaì he pleurá, kaì tà megéthe pánta. hoúto dè pánton métron tò hén, hóti gnorízomen ex hôn estìn he ousía diairoûntes

1053a20ἢ κατὰ τὸ ποσὸν ἢ κατὰ τὸ εἶδος. καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἓν ἀδιαίρετον, ὅτι τὸ πρῶτον ἑκάστων ἀδιαίρετον. οὐχ ὁμοίως δὲ πᾶν ἀδιαίρετον, οἷον ποὺς καὶ μονάς, ἀλλὰ τὸ μὲν πάντῃ, τὸ δʼ εἰς ἀδιαίρετα πρὸς τὴν αἴσθησιν θετέον, ὥσπερ εἴρηται ἤδη· ἴσως γὰρ πᾶν συνεχὲς διαιρετόν. ἀεὶ δὲ συγγενὲςè katà tò posòn è katà tò eîdos. kaì dià toûto tò hèn adiaíreton, hóti tò prôton hekáston adiaíreton. ouch homoíos dè pân adiaíreton, hoîon poùs kaì monás, allà tò mèn pántei, tò d’ eis adiaíreta pròs tèn aísthesin thetéon, hósper eíretai éde· ísos gàr pân sunechès diairetón. aeì dè sungenès

1053a25τὸ μέτρον· μεγεθῶν μὲν γὰρ μέγεθος, καὶ καθʼ ἕκαστον μήκους μῆκος, πλάτους πλάτος, φωνῆς φωνή, βάρους βάρος, μονάδων μονάς. οὕτω γὰρ δεῖ λαμβάνειν, ἀλλʼ οὐχ ὅτι ἀριθμῶν ἀριθμός· καίτοι ἔδει, εἰ ὁμοίως· ἀλλʼ οὐχ ὁμοίως ἀξιοῖ ἀλλʼ ὥσπερ εἰ μονάδων μονάδας ἀξιώσειεtò métron· megethôn mèn gàr mégethos, kaì kath’ hékaston mékous mêkos, plátous plátos, phonês phoné, bárous báros, monádon monás. hoúto gàr deî lambánein, all’ ouch hóti arithmôn arithmós· kaítoi édei, ei homoíos· all’ ouch homoíos axioî all’ hósper ei monádon monádas axióseie

1053a30μέτρον ἀλλὰ μὴ μονάδα· ὁ δʼ ἀριθμὸς πλῆθος μονάδων. καὶ τὴν ἐπιστήμην δὲ μέτρον τῶν πραγμάτων λέγομεν καὶ τὴν αἴσθησιν διὰ τὸ αὐτό, ὅτι γνωρίζομέν τι αὐταῖς, ἐπεὶ μετροῦνται μᾶλλον ἢ μετροῦσιν. ἀλλὰ συμβαίνει ἡμῖν ὥσπερ ἂν εἰ ἄλλου ἡμᾶς μετροῦντος ἐγνωρίσαμεν πηλίκοι ἐσμὲνmétron allà mè monáda· ho d’ arithmòs plêthos monádon. kaì tèn epistémen dè métron tôn pragmáton légomen kaì tèn aísthesin dià tò autó, hóti gnorízomén ti autaîs, epeì metroûntai mâllon è metroûsin. allà sumbaínei hemîn hósper àn ei állou hemâs metroûntos egnorísamen pelíkoi esmèn

1053a35τῷ τὸν πῆχυν ἐπὶ τοσοῦτον ἡμῶν ἐπιβάλλειν. Πρωταγόρας δʼ ἄνθρωπόν φησι πάντων εἶναι μέτρον, ὥσπερ ἂν εἰ τὸν ἐπιστήμονα εἰπὼν ἢ τὸν αἰσθανόμενον·tôi tòn pêchun epì tosoûton hemôn epibállein. Protagóras d’ ánthropón phesi pánton eînai métron, hósper àn ei tòn epistémona eipòn è tòn aisthanómenon·

1053b1τούτους δʼ ὅτι ἔχουσιν ὁ μὲν αἴσθησιν ὁ δὲ ἐπιστήμην, ἅ φαμεν εἶναι μέτρα τῶν ὑποκειμένων. οὐθὲν δὴ λέγοντες περιττὸν φαίνονταί τι λέγειν. ὅτι μὲν οὖν τὸ ἑνὶ εἶναι μάλιστά ἐστι κατὰ τὸ ὄνομα ἀφορίζοντιtoútous d’ hóti échousin ho mèn aísthesin ho dè epistémen, há phamen eînai métra tôn hupokeiménon. outhèn dè légontes perittòn phaínontaí ti légein. hóti mèn oûn tò henì eînai málistá esti katà tò ónoma aphorízonti

1053b5μέτρον τι, καὶ κυριώτατα τοῦ ποσοῦ, εἶτα τοῦ ποιοῦ, φανερόν· ἔσται δὲ τοιοῦτον τὸ μὲν ἂν ᾖ ἀδιαίρετον κατὰ τὸ ποσόν, τὸ δὲ ἂν κατὰ τὸ ποιόν· διόπερ ἀδιαίρετον τὸ ἓν ἢ ἁπλῶς ἢ ᾗ ἕν.métron ti, kaì kuriótata toû posoû, eîta toû poioû, phanerón· éstai dè toioûton tò mèn àn êi adiaíreton katà tò posón, tò dè àn katà tò poión· dióper adiaíreton tò hèn è haplôs è hêi hén.