Métaphysique Θ, chapitre 6

1048a25ἐπεὶ δὲ περὶ τῆς κατὰ κίνησιν λεγομένης δυνάμεως εἴρηται, περὶ ἐνεργείας διορίσωμεν τί τέ ἐστιν ἡ ἐνέργεια καὶ ποῖόν τι. καὶ γὰρ τὸ δυνατὸν ἅμα δῆλον ἔσται διαιροῦσιν, ὅτι οὐ μόνον τοῦτο λέγομεν δυνατὸν ὃ πέφυκε κινεῖν ἄλλο ἢ κινεῖσθαι ὑπʼ ἄλλου ἢ ἁπλῶς ἢ τρόπον τινά, ἀλλὰepeì dè perì tês katà kínesin legoménes dunámeos eíretai, perì energeías diorísomen tí té estin he enérgeia kaì poîón ti. kaì gàr tò dunatòn háma dêlon éstai diairoûsin, hóti ou mónon toûto légomen dunatòn hò péphuke kineîn állo è kineîsthai hup’ állou è haplôs è trópon tiná, allà

1048a30καὶ ἑτέρως, διὸ ζητοῦντες καὶ περὶ τούτων διήλθομεν. ἔστι δὴ ἐνέργεια τὸ ὑπάρχειν τὸ πρᾶγμα μὴ οὕτως ὥσπερ λέγομεν δυνάμει· λέγομεν δὲ δυνάμει οἷον ἐν τῷ ξύλῳ Ἑρμῆν καὶ ἐν τῇ ὅλῃ τὴν ἡμίσειαν, ὅτι ἀφαιρεθείη ἄν, καὶ ἐπιστήμονα καὶ τὸν μὴ θεωροῦντα, ἂν δυνατὸς ᾖ θεωρῆσαι·kaì hetéros, diò zetoûntes kaì perì toúton diélthomen. ésti dè enérgeia tò hupárchein tò prâgma mè hoútos hósper légomen dunámei· légomen dè dunámei hoîon en tôi xúloi Hermên kaì en têi hólei tèn hemíseian, hóti aphairetheíe án, kaì epistémona kaì tòn mè theoroûnta, àn dunatòs êi theorêsai·

1048a35τὸ δὲ ἐνεργείᾳ. δῆλον δʼ ἐπὶ τῶν καθʼ ἕκαστα τῇ ἐπαγωγῇ ὃ βουλόμεθα λέγειν, καὶ οὐ δεῖ παντὸς ὅρον ζητεῖν ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνάλογον συνορᾶν, ὅτι ὡς τὸ οἰκοδομοῦν πρὸς τὸ οἰκοδομικόν,tò dè energeíai. dêlon d’ epì tôn kath’ hékasta têi epagogêi hò boulómetha légein, kaì ou deî pantòs hóron zeteîn allà kaì tò análogon sunorân, hóti hos tò oikodomoûn pròs tò oikodomikón,

1048b1καὶ τὸ ἐγρηγορὸς πρὸς τὸ καθεῦδον, καὶ τὸ ὁρῶν πρὸς τὸ μῦον μὲν ὄψιν δὲ ἔχον, καὶ τὸ ἀποκεκριμένον ἐκ τῆς ὕλης πρὸς τὴν ὕλην, καὶ τὸ ἀπειργασμένον πρὸς τὸ ἀνέργαστον. ταύτης δὲ τῆς διαφορᾶςkaì tò egregoròs pròs tò katheûdon, kaì tò horôn pròs tò mûon mèn ópsin dè échon, kaì tò apokekriménon ek tês húles pròs tèn húlen, kaì tò apeirgasménon pròs tò anérgaston. taútes dè tês diaphorâs

1048b5θατέρῳ μορίῳ ἔστω ἡ ἐνέργεια ἀφωρισμένη θατέρῳ δὲ τὸ δυνατόν. λέγεται δὲ ἐνεργείᾳ οὐ πάντα ὁμοίως ἀλλʼ ἢ τῷ ἀνάλογον, ὡς τοῦτο ἐν τούτῳ ἢ πρὸς τοῦτο, τόδʼ ἐν τῷδε ἢ πρὸς τόδε· τὰ μὲν γὰρ ὡς κίνησις πρὸς δύναμιν τὰ δʼ ὡς οὐσία πρός τινα ὕλην. ἄλλως δὲ καὶ τὸ ἄπειρονthatéroi moríoi ésto he enérgeia aphorisméne thatéroi dè tò dunatón. légetai dè energeíai ou pánta homoíos all’ è tôi análogon, hos toûto en toútoi è pròs toûto, tód’ en tôide è pròs tóde· tà mèn gàr hos kínesis pròs dúnamin tà d’ hos ousía prós tina húlen. állos dè kaì tò ápeiron

1048b10καὶ τὸ κενόν, καὶ ὅσα τοιαῦτα, λέγεται δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ ἢ πολλοῖς τῶν ὄντων, οἷον τῷ ὁρῶντι καὶ βαδίζοντι καὶ ὁρωμένῳ. ταῦτα μὲν γὰρ ἐνδέχεται καὶ ἁπλῶς ἀληθεύεσθαί ποτε (τὸ μὲν γὰρ ὁρώμενον ὅτι ὁρᾶται, τὸ δὲ ὅτι ὁρᾶσθαι δυνατόν)· τὸ δʼ ἄπειρον οὐχ οὕτω δυνάμει ἔστιν ὡςkaì tò kenón, kaì hósa toiaûta, légetai dunámei kaì energeíai è polloîs tôn ónton, hoîon tôi horônti kaì badízonti kaì horoménoi. taûta mèn gàr endéchetai kaì haplôs aletheúesthaí pote (tò mèn gàr horómenon hóti horâtai, tò dè hóti horâsthai dunatón)· tò d’ ápeiron ouch hoúto dunámei éstin hos

1048b15ἐνεργείᾳ ἐσόμενον χωριστόν, ἀλλὰ γνώσει. τὸ γὰρ μὴ ὑπολείπειν τὴν διαίρεσιν ἀποδίδωσι τὸ εἶναι δυνάμει ταύτην τὴν ἐνέργειαν, τὸ δὲ χωρίζεσθαι οὔ. ἐπεὶ δὲ τῶν πράξεων ὧν ἔστι πέρας οὐδεμία τέλος ἀλλὰ τῶν περὶ τὸ τέλος, οἷον τὸ ἰσχναίνειν ἢ ἰσχνασίαenergeíai esómenon choristón, allà gnósei. tò gàr mè hupoleípein tèn diaíresin apodídosi tò eînai dunámei taúten tèn enérgeian, tò dè chorízesthai oú. epeì dè tôn práxeon hôn ésti péras oudemía télos allà tôn perì tò télos, hoîon tò ischnaínein è ischnasía

1048b20αὐτό, αὐτὰ δὲ ὅταν ἰσχναίνῃ οὕτως ἐστὶν ἐν κινήσει, μὴ ὑπάρχοντα ὧν ἕνεκα ἡ κίνησις, οὐκ ἔστι ταῦτα πρᾶξις ἢ οὐ τελεία γε (οὐ γὰρ τέλος)· ἀλλʼ ἐκείνη ᾗ ἐνυπάρχει τὸ τέλος καὶ ἡ πρᾶξις. οἷον ὁρᾷ ἅμα καὶ ἑώρακε, καὶ φρονεῖ καὶ πεφρόνηκε, καὶ νοεῖ καὶ νενόηκεν, ἀλλʼ οὐ μανθάνει καὶ μεμάθηκενautó, autà dè hótan ischnaínei hoútos estìn en kinései, mè hupárchonta hôn héneka he kínesis, ouk ésti taûta prâxis è ou teleía ge (ou gàr télos)· all’ ekeíne hêi enupárchei tò télos kaì he prâxis. hoîon horâi háma kaì heórake, kaì phroneî kaì pephróneke, kaì noeî kaì nenóeken, all’ ou manthánei kaì memátheken

1048b25οὐδʼ ὑγιάζεται καὶ ὑγίασται· εὖ ζῇ καὶ εὖ ἔζηκεν ἅμα, καὶ εὐδαιμονεῖ καὶ εὐδαιμόνηκεν. εἰ δὲ μή, ἔδει ἄν ποτε παύεσθαι ὥσπερ ὅταν ἰσχναίνῃ, νῦν δʼ οὔ, ἀλλὰ ζῇ καὶ ἔζηκεν. τούτων δὴ δεῖ τὰς μὲν κινήσεις λέγειν, τὰς δʼ ἐνεργείας. πᾶσα γὰρ κίνησις ἀτελής, ἰσχνασία μάθησις βάδισις οἰκοδόμησις·oud’ hugiázetai kaì hugíastai· eû zêi kaì eû ézeken háma, kaì eudaimoneî kaì eudaimóneken. ei dè mé, édei án pote paúesthai hósper hótan ischnaínei, nûn d’ oú, allà zêi kaì ézeken. toúton dè deî tàs mèn kinéseis légein, tàs d’ energeías. pâsa gàr kínesis atelés, ischnasía máthesis bádisis oikodómesis·

1048b30αὗται δὴ κινήσεις, καὶ ἀτελεῖς γε. οὐ γὰρ ἅμα βαδίζει καὶ βεβάδικεν, οὐδʼ οἰκοδομεῖ καὶ ᾠκοδόμηκεν, οὐδὲ γίγνεται καὶ γέγονεν ἢ κινεῖται καὶ κεκίνηται, ἀλλʼ ἕτερον, καὶ κινεῖ καὶ κεκίνηκεν· ἑώρακε δὲ καὶ ὁρᾷ ἅμα τὸ αὐτό, καὶ νοεῖ καὶ νενόηκεν. τὴν μὲν οὖν τοιαύτην ἐνέργειανhaûtai dè kinéseis, kaì ateleîs ge. ou gàr háma badízei kaì bebádiken, oud’ oikodomeî kaì oikodómeken, oudè gígnetai kaì gégonen è kineîtai kaì kekínetai, all’ héteron, kaì kineî kaì kekíneken· heórake dè kaì horâi háma tò autó, kaì noeî kaì nenóeken. tèn mèn oûn toiaúten enérgeian

1048b35λέγω, ἐκείνην δὲ κίνησιν. τὸ μὲν οὖν ἐνεργείᾳ τί τέ ἐστι καὶ ποῖον, ἐκ τούτων καὶ τῶν τοιούτων δῆλον ἡμῖν ἔστω.légo, ekeínen dè kínesin. tò mèn oûn energeíai tí té esti kaì poîon, ek toúton kaì tôn toioúton dêlon hemîn ésto.