Métaphysique Θ, chapitre 7

1048b35πότε δὲ δυνάμει ἔστιν ἕκαστον καὶ πότε οὔ, διοριστέον· οὐ γὰρ ὁποτεοῦν.póte dè dunámei éstin hékaston kaì póte oú, dioristéon· ou gàr hopoteoûn.

1049a1οἷον ἡ γῆ ἆρʼ ἐστὶ δυνάμει ἄνθρωπος; ἢ οὔ, ἀλλὰ μᾶλλον ὅταν ἤδη γένηται σπέρμα, καὶ οὐδὲ τότε ἴσως; ὥσπερ οὖν οὐδʼ ὑπὸ ἰατρικῆς ἅπαν ἂν ὑγιασθείη οὐδʼ ἀπὸ τύχης, ἀλλʼ ἔστι τι ὃ δυνατόν ἐστι, καὶ τοῦτʼ ἔστινhoîon he gê âr’ estì dunámei ánthropos; è oú, allà mâllon hótan éde génetai spérma, kaì oudè tóte ísos; hósper oûn oud’ hupò iatrikês hápan àn hugiastheíe oud’ apò túches, all’ ésti ti hò dunatón esti, kaì toût’ éstin

1049a5ὑγιαῖνον δυνάμει. ὅρος δὲ τοῦ μὲν ἀπὸ διανοίας ἐντελεχείᾳ γιγνομένου ἐκ τοῦ δυνάμει ὄντος, ὅταν βουληθέντος γίγνηται μηθενὸς κωλύοντος τῶν ἐκτός, ἐκεῖ δʼ ἐν τῷ ὑγιαζομένῳ, ὅταν μηθὲν κωλύῃ τῶν ἐν αὐτῷ· ὁμοίως δὲ δυνάμει καὶ οἰκία· εἰ μηθὲν κωλύει τῶν ἐν τούτῳ καὶ τῇhugiaînon dunámei. hóros dè toû mèn apò dianoías entelecheíai gignoménou ek toû dunámei óntos, hótan boulethéntos gígnetai methenòs kolúontos tôn ektós, ekeî d’ en tôi hugiazoménoi, hótan methèn kolúei tôn en autôi· homoíos dè dunámei kaì oikía· ei methèn kolúei tôn en toútoi kaì têi

1049a10ὕλῃ τοῦ γίγνεσθαι οἰκίαν, οὐδʼ ἔστιν ὃ δεῖ προσγενέσθαι ἢ ἀπογενέσθαι ἢ μεταβαλεῖν, τοῦτο δυνάμει οἰκία· καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως ὅσων ἔξωθεν ἡ ἀρχὴ τῆς γενέσεως. καὶ ὅσων δὴ ἐν αὐτῷ τῷ ἔχοντι, ὅσα μηθενὸς τῶν ἔξωθεν ἐμποδίζοντος ἔσται διʼ αὐτοῦ· οἷον τὸ σπέρμα οὔπω (δεῖ γὰρhúlei toû gígnesthai oikían, oud’ éstin hò deî prosgenésthai è apogenésthai è metabaleîn, toûto dunámei oikía· kaì epì tôn állon hosaútos hóson éxothen he archè tês genéseos. kaì hóson dè en autôi tôi échonti, hósa methenòs tôn éxothen empodízontos éstai di’ autoû· hoîon tò spérma oúpo (deî gàr

1049a15ἐν ἄλλῳ πεσεῖν καὶ μεταβάλλειν), ὅταν δʼ ἤδη διὰ τῆς αὑτοῦ ἀρχῆς ᾖ τοιοῦτον, ἤδη τοῦτο δυνάμει· ἐκεῖνο δὲ ἑτέρας ἀρχῆς δεῖται, ὥσπερ ἡ γῆ οὔπω ἀνδριὰς δυνάμει (μεταβαλοῦσα γὰρ ἔσται χαλκός). ἔοικε δὲ ὃ λέγομεν εἶναι οὐ τόδε ἀλλʼ ἐκείνινον—οἷον τὸ κιβώτιον οὐ ξύλον ἀλλὰ ξύλινον,en álloi peseîn kaì metabállein), hótan d’ éde dià tês hautoû archês êi toioûton, éde toûto dunámei· ekeîno dè hetéras archês deîtai, hósper he gê oúpo andriàs dunámei (metabaloûsa gàr éstai chalkós). éoike dè hò légomen eînai ou tóde all’ ekeíninon—oîon tò kibótion ou xúlon allà xúlinon,

1049a20οὐδὲ τὸ ξύλον γῆ ἀλλὰ γήϊνον, πάλιν ἡ γῆ εἰ οὕτως μὴ ἄλλο ἀλλὰ ἐκείνινον—ἀεὶ ἐκεῖνο δυνάμει ἁπλῶς τὸ ὕστερόν ἐστιν. οἷον τὸ κιβώτιον οὐ γήϊνον οὐδὲ γῆ ἀλλὰ ξύλινον· τοῦτο γὰρ δυνάμει κιβώτιον καὶ ὕλη κιβωτίου αὕτη, ἁπλῶς μὲν τοῦ ἁπλῶς τουδὶ δὲ τοδὶ τὸ ξύλον. εἰ δέ τί ἐστι πρῶτονoudè tò xúlon gê allà géïnon, pálin he gê ei hoútos mè állo allà ekeíninon—aeì ekeîno dunámei haplôs tò hústerón estin. hoîon tò kibótion ou géïnon oudè gê allà xúlinon· toûto gàr dunámei kibótion kaì húle kibotíou haúte, haplôs mèn toû haplôs toudì dè todì tò xúlon. ei dé tí esti prôton

1049a25ὃ μηκέτι κατʼ ἄλλο λέγεται ἐκείνινον, τοῦτο πρώτη ὕλη· οἷον εἰ ἡ γῆ ἀερίνη, ὁ δʼ ἀὴρ μὴ πῦρ ἀλλὰ πύρινος, τὸ πῦρ ὕλη πρώτη οὐ τόδε τι οὖσα. τούτῳ γὰρ διαφέρει τὸ καθʼ οὗ καὶ τὸ ὑποκείμενον, τῷ εἶναι τόδε τι ἢ μὴ εἶναι· οἷον τοῖς πάθεσι τὸ ὑποκείμενον ἄνθρωπος καὶhò mekéti kat’ állo légetai ekeíninon, toûto próte húle· hoîon ei he gê aeríne, ho d’ aèr mè pûr allà púrinos, tò pûr húle próte ou tóde ti oûsa. toútoi gàr diaphérei tò kath’ hoû kaì tò hupokeímenon, tôi eînai tóde ti è mè eînai· hoîon toîs páthesi tò hupokeímenon ánthropos kaì

1049a30σῶμα καὶ ψυχή, πάθος δὲ τὸ μουσικὸν καὶ λευκόν (λέγεται δὲ τῆς μουσικῆς ἐγγενομένης ἐκεῖνο οὐ μουσικὴ ἀλλὰ μουσικόν, καὶ οὐ λευκότης ὁ ἄνθρωπος ἀλλὰ λευκόν, οὐδὲ βάδισις ἢ κίνησις ἀλλὰ βαδίζον ἢ κινούμενον, ὡς τὸ ἐκείνινον)·—ὅσα μὲν οὖν οὕτω, τὸ ἔσχατον οὐσία· ὅσα δὲ μὴsôma kaì psuché, páthos dè tò mousikòn kaì leukón (légetai dè tês mousikês engenoménes ekeîno ou mousikè allà mousikón, kaì ou leukótes ho ánthropos allà leukón, oudè bádisis è kínesis allà badízon è kinoúmenon, hos tò ekeíninon)·—ósa mèn oûn hoúto, tò éschaton ousía· hósa dè mè

1049a35οὕτως ἀλλʼ εἶδός τι καὶ τόδε τι τὸ κατηγορούμενον, τὸ ἔσχατον ὕλη καὶ οὐσία ὑλική. καὶ ὀρθῶς δὴ συμβαίνει τὸ ἐκείνινον λέγεσθαι κατὰ τὴν ὕλην καὶ τὰ πάθη·hoútos all’ eîdós ti kaì tóde ti tò kategoroúmenon, tò éschaton húle kaì ousía huliké. kaì orthôs dè sumbaínei tò ekeíninon légesthai katà tèn húlen kaì tà páthe·

1049b1ἄμφω γὰρ ἀόριστα. πότε μὲν οὖν λεκτέον δυνάμει καὶ πότε οὔ, εἴρηται.ámpho gàr aórista. póte mèn oûn lektéon dunámei kaì póte oú, eíretai.