De l'âme, livre 1, chapitre 5

409a5Συμβαίνει δέ, καθάπερ εἴπομεν, τῇ μὲν ταὐτὸ λέγειν τοῖς σῶμά τι λεπτομερὲς αὐτὴν τιθεῖσι, τῇ δʼ, ὥσπερ Δημόκριτος κινεῖσθαί φησιν ὑπὸ τῆς ψυχῆς, ἴδιον τὸ ἄτοπον.Sumbaínei dé, katháper eípomen, têi mèn tautò légein toîs sômá ti leptomerès autèn titheîsi, têi d’, hósper Demókritos kineîsthaí phesin hupò tês psuchês, ídion tò átopon.

409b1εἴπερ γάρ ἐστιν ἡ ψυχὴ ἐν παντὶ τῷ αἰσθανομένῳ σώματι, ἀναγκαῖον ἐν τῷ αὐτῷ δύο εἶναι σώματα, εἰ σῶμά τι ἡ ψυχή· τοῖς δʼ ἀριθμὸν λέγουσιν, ἐν τῇ μιᾷ στιγμῇ πολλὰς στιγμάς, ἢ πᾶν σῶμα ψυχὴν ἔχειν, εἰ μὴ διαφέρωνeíper gár estin he psuchè en pantì tôi aisthanoménoi sómati, anankaîon en tôi autôi dúo eînai sómata, ei sômá ti he psuché· toîs d’ arithmòn légousin, en têi miâi stigmêi pollàs stigmás, è pân sôma psuchèn échein, ei mè diaphéron

409b5τις ἀριθμὸς ἐγγίνεται καὶ ἄλλος τις τῶν ὑπαρχουσῶν ἐν τοῖς σώμασι στιγμῶν. συμβαίνει τε κινεῖσθαι τὸ ζῷον ὑπὸ τοῦ ἀριθμοῦ, καθάπερ καὶ Δημόκριτον αὐτὸ ἔφαμεν κινεῖν· τί γὰρ διαφέρει σφαίρας λέγειν μικρὰς ἢ μονάδας μεγάλας, ἢ ὅλως μονάδας φερομένας; ἀμφοτέρως γὰρ ἀναγκαῖονtis arithmòs engínetai kaì állos tis tôn huparchousôn en toîs sómasi stigmôn. sumbaínei te kineîsthai tò zôion hupò toû arithmoû, katháper kaì Demókriton autò éphamen kineîn· tí gàr diaphérei sphaíras légein mikràs è monádas megálas, è hólos monádas pheroménas; amphotéros gàr anankaîon

409b10κινεῖν τὸ ζῷον τῷ κινεῖσθαι ταύτας. τοῖς δὴ συμπλέξασιν εἰς τὸ αὐτὸ κίντησιν καὶ ἀριθμόν ταῦτά τε συμβαίνει καὶ πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα· οὐ γὰρ μόνον ὁρισμὸν ψυχῆς ἀδύνατον τοιοῦτον εἶναι, ἀλλὰ καὶ συμβεβηκός. δῆλον δʼ εἴkineîn tò zôion tôi kineîsthai taútas. toîs dè sumpléxasin eis tò autò kíntesin kaì arithmón taûtá te sumbaínei kaì pollà hétera toiaûta· ou gàr mónon horismòn psuchês adúnaton toioûton eînai, allà kaì sumbebekós. dêlon d’ eí

409b15τις ἐπιχειρήσειεν ἐκ τοῦ λόγου τούτου τὰ πάθη καὶ τὰ ἔργα τῆς ψυχῆς ἀποδιδόναι, οἷον λογισμούς, αἰσθήσεις, ἡδονάς, λύπας, ὅσα ἄλλα τοιαῦτα· ὥσπερ γὰρ εἴπομεν πρότερον, οὐδὲ μαντεύσασθαι ῥᾴδιον ἐξ αὐτῶν. τριῶν δὲ τρόπων παραδεδομένων καθʼ οὓς ὁρίζονται τὴν ψυχήν,tis epicheiréseien ek toû lógou toútou tà páthe kaì tà érga tês psuchês apodidónai, hoîon logismoús, aisthéseis, hedonás, lúpas, hósa álla toiaûta· hósper gàr eípomen próteron, oudè manteúsasthai rháidion ex autôn. triôn dè trópon paradedoménon kath’ hoùs horízontai tèn psuchén,

409b20οἱ μὲν τὸ κιντητικώτατον ἀπεφήναντο τῷ κινεῖν ἑαυτό, οἱ δὲ σῶμα τὸ λεπτομερέστατον ἢ τὸ ἀσωματώτατον τῶν ἄλλων. ταῦτα δὲ τίνας ἀπορίας τε καὶ ὑπεναντιώσεις ἔχει, διεληλύθαμεν σχεδόν. λείπεται δʼ ἐπισκέψασθαι πῶς λέγεται τὸ ἐκ τῶν στοιχείων αὐτὴν εἶναι. λέγουσι μὲν γάρ, ἵνʼ αἰσθάνηταί τεhoi mèn tò kintetikótaton apephénanto tôi kineîn heautó, hoi dè sôma tò leptomeréstaton è tò asomatótaton tôn állon. taûta dè tínas aporías te kaì hupenantióseis échei, dielelúthamen schedón. leípetai d’ episképsasthai pôs légetai tò ek tôn stoicheíon autèn eînai. légousi mèn gár, hín’ aisthánetaí te

409b25τῶν ὄντων καὶ ἕκαστον γνωρίζῃ, ἀναγκαῖον δὲ συμβαίνειν πολλὰ καὶ ἀδύνατα τῷ λόγῳ. τίθενται γὰρ γνωρίζειν τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον, ὥσπερ ἂν εἰ τὴν ψυχὴν τὰ πράγματα τιθέντες. οὐκ ἔστι δὲ μόνα ταῦτα, πολλὰ δὲ καὶ ἕτερα, μᾶλλον δʼ ἴσως ἄπειρα τὸν ἀριθμὸν τὰ ἐκ τούτων. ἐξ ὧνtôn ónton kaì hékaston gnorízei, anankaîon dè sumbaínein pollà kaì adúnata tôi lógoi. títhentai gàr gnorízein tôi homoíoi tò hómoion, hósper àn ei tèn psuchèn tà prágmata tithéntes. ouk ésti dè móna taûta, pollà dè kaì hétera, mâllon d’ ísos ápeira tòn arithmòn tà ek toúton. ex hôn

409b30μὲν οὖν ἐστιν ἕκαστον τούτων, ἔστω γινώσκειν τὴν ψυχὴν καὶ αἰσθάνεσθαι· ἀλλὰ τὸ σύνολον τίνι γνωριεῖ ἢ αἰσθήσεται, οἷον τί θεὸς ἢ ἄνθρωπος ἢ σὰρξ ἢ ὀστοῦν; ὁμοίως δὲ καὶmèn oûn estin hékaston toúton, ésto ginóskein tèn psuchèn kaì aisthánesthai· allà tò súnolon tíni gnorieî è aisthésetai, hoîon tí theòs è ánthropos è sàrx è ostoûn; homoíos dè kaì

410a1ἄλλο ὃτιοῦν τῶν συνθέτων· οὐ γὰρ ὁπωσοῦν ἔχοντα τὰ στοιχεῖα τούτων ἕκαστον, ἀλλὰ λόγῳ τινὶ καὶ συνθέσει, καθάπερ φησὶ καὶ Ἐμπεδοκλῆς τὸ ὀστοῦν· ἡ δὲ χθὼν ἐπίηρος ἐν εὐστέρνοις χοάνοισινállo hòtioûn tôn sunthéton· ou gàr hoposoûn échonta tà stoicheîa toúton hékaston, allà lógoi tinì kaì sunthései, katháper phesì kaì Empedoklês tò ostoûn· he dè chthòn epíeros en eustérnois choánoisin

410a5τὼ δύο τῶν ὀκτώ μερέων λάχε νήστιδος αἴγλης, τέσσαρα δʼ Ἡφαίστοιο· τὰ δʼ ὀστέα λευκὰ γένοντο. οὐδὲν οὖν ὄφελος ἐνεῖναι τὰ στοιχεῖα ἐν τῇ ψυχῇ, εἰ μὴ καὶ οἱ λόγοι ἐνέσονται καὶ ἡ σύνθεσις· γνωριεῖ γὰρ ἕκαστον τὸ ὅμοιον, τὸ δʼ ὀστοῦν ἢ τὸν ἄνθρωπον οὐθέν, εἰ μὴ καὶ ταῦτʼ ἐνέσται. τοῦτο δʼ ὅτι ἀδύνατον, οὐθὲν δεῖ λέγειν· τίς γὰρ ἄνtò dúo tôn októ meréon láche néstidos aígles, téssara d’ Hephaístoio· tà d’ ostéa leukà génonto. oudèn oûn óphelos eneînai tà stoicheîa en têi psuchêi, ei mè kaì hoi lógoi enésontai kaì he súnthesis· gnorieî gàr hékaston tò hómoion, tò d’ ostoûn è tòn ánthropon outhén, ei mè kaì taût’ enéstai. toûto d’ hóti adúnaton, outhèn deî légein· tís gàr án

410a10ἀπορήσειεν εἰ ἔνεστιν ἐν τῇ ψυχῇ λίθος ἢ ἄνθρωπος; ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ μὴ ἀγαθόν· τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ περὶ τῶν ἄλλων. ἔτι δὲ πολλαχῶς λεγομένου τοῦ ὄντος (σημαίνει γὰρ τὸ μὲν τόδε τι, τὸ δὲ ποσόν ἢ ποιὸν ἢ καί τινα ἄλλην τῶν διαιρεθεισῶν κατηγοριῶν) πότερον ἐξ ἀπάντωνaporéseien ei énestin en têi psuchêi líthos è ánthropos; homoíos dè kaì tò agathòn kaì tò mè agathón· tòn autòn dè trópon kaì perì tôn állon. éti dè pollachôs legoménou toû óntos (semaínei gàr tò mèn tóde ti, tò dè posón è poiòn è kaí tina állen tôn diairetheisôn kategoriôn) póteron ex apánton

410a15ἔσται ἡ ψυχὴ ἢ οὔ; ἀλλʼ οὐ δοκεῖ κοινὰ πάντων εἶναι στοιχεῖα. ἆρʼ οὖν ὅσα τῶν οὐσιῶν, ἐκ τούτων μόνον; πῶς οὖν γινώσκει καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον; ἢ φήσουσιν ἑκάστου γένους εἶναι στοιχεῖα καὶ ἀρχὰς ἰδίας, ἐξ ὧν τὴν ψυχὴν συνεστάναι; ἔσται ἄρα ποσὸν καὶ ποιὸν καὶ οὐσία. ἀλλʼ ἀδύνατον ἐκéstai he psuchè è oú; all’ ou dokeî koinà pánton eînai stoicheîa. âr’ oûn hósa tôn ousiôn, ek toúton mónon; pôs oûn ginóskei kaì tôn állon hékaston; è phésousin hekástou génous eînai stoicheîa kaì archàs idías, ex hôn tèn psuchèn sunestánai; éstai ára posòn kaì poiòn kaì ousía. all’ adúnaton ek

410a20τῶν τοῦ ποσοῦ στοιχείων οὐσίαν εἶναι καὶ μὴ ποσόν. τοῖς δὴ λέγουσιν ἐκ πάντων ταῦτά τε καὶ τοιαῦθʼ ἕτερα συμβαίνει. ἄτοπον δὲ καὶ τὸ φάναι μὲν ἀπαθὲς εἶναι τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου, αἰσθάνεσθαι δὲ τὸ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου καὶ γινώσκειν τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον· τὸ δʼ αἰσθάνεσθαι πάσχειν τι καὶ κινεῖσθαιtôn toû posoû stoicheíon ousían eînai kaì mè posón. toîs dè légousin ek pánton taûtá te kaì toiaûth’ hétera sumbaínei. átopon dè kaì tò phánai mèn apathès eînai tò hómoion hupò toû homoíou, aisthánesthai dè tò hómoion toû homoíou kaì ginóskein tôi homoíoi tò hómoion· tò d’ aisthánesthai páschein ti kaì kineîsthai

410a25τιθέασιν· ὁμοίως δὲ καὶ τὸ νοεῖν τε καὶ γινώσκειν. πολλὰς δʼ ἀπορίας καὶ δυσχερείας ἔχοντος τοῦ λέγειν, καθάπερ Ἑμπεδοκλῆς, ὡς τοῖς σωματικοῖς στοιχείοις ἕκαστα γνωρίζεται, καὶ πρὸς τὸ ὅμοιον, μαρτυρεῖ τὸ νῦν λεχθέν· ὅσα γάρ ἐστιν ἐν τοῖς τῶν ζῴων σώμασιν ἁπλῶς γῆς, οἷονtithéasin· homoíos dè kaì tò noeîn te kaì ginóskein. pollàs d’ aporías kaì duschereías échontos toû légein, katháper Hempedoklês, hos toîs somatikoîs stoicheíois hékasta gnorízetai, kaì pròs tò hómoion, martureî tò nûn lechthén· hósa gár estin en toîs tôn zóion sómasin haplôs gês, hoîon

410a30ὀστᾶ νεῦρα τρίχες, οὐθενὸς αἰσθάνεσθαι δοκεῖ, ὥστʼ οὐδὲ τῶνostâ neûra tríches, outhenòs aisthánesthai dokeî, hóst’ oudè tôn

410b1ὁμοίων· καίτοι προσῆκεν. ἔτι δʼ ἑκάστῃ τῶν ἀρχῶν ἄγνοια πλείων ἢ σύνεσις ὑπάρξει· γνώσεται μὲν γὰρ ἓν ἑκάστη, πολλὰ δʼ ἀγνοήσει· πάντα γὰρ τἆλλα. συμβαίνει δʼ Ἐμπεδοκλεῖ γε καὶ ἀφρονέστατον εἶναι τὸν θεόν· μόνος γὰρ τῶνhomoíon· kaítoi prosêken. éti d’ hekástei tôn archôn ágnoia pleíon è súnesis hupárxei· gnósetai mèn gàr hèn hekáste, pollà d’ agnoései· pánta gàr tâlla. sumbaínei d’ Empedokleî ge kaì aphronéstaton eînai tòn theón· mónos gàr tôn

410b5στοιχείων ἓν οὐ γνωριεῖ, τὸ νεῖκος, τὰ δὲ θνητὰ πάντα· ἐκ πάντων γὰρ ἕκαστον. ὅλως τε διὰ τίνʼ αἰτίαν οὐχ ἅπαντα ψυχὴν ἔχει τὰ ὄντα, ἐπειδὴ πᾶν ἤτοι στοιχεῖον ἢ ἐκ στοιχείου ἑνὸς ἢ πλειόνων ἢ πάντων; ἀναγκαῖον γάρ ἐστιν ἕν τι γινώσκεινstoicheíon hèn ou gnorieî, tò neîkos, tà dè thnetà pánta· ek pánton gàr hékaston. hólos te dià tín’ aitían ouch hápanta psuchèn échei tà ónta, epeidè pân étoi stoicheîon è ek stoicheíou henòs è pleiónon è pánton; anankaîon gár estin hén ti ginóskein

410b10ἢ τινὰ ἢ πάντα. ἀπορήσειε δʼ ἄν· τις καὶ τί ποτʼ ἐστὶ τὸ ἑνοποιοῦν αὐτά· ὕλῃ γὰρ ἔοικε τά γε στοιχεῖα, κυριώτατον δʼ ἐκεῖνο τὸ συνέχον, ὅ τί ποτʼ ἐστίν· τῆς δὲ ψυχῆς εἶναί τι κρεῖττον καὶ ἄρχον ἀδύνατον· ἀδυνατώτερον δʼ ἔτι τοῦ νοῦ· εὔλογον γὰρ τοῦτον εἶναι προγενέστατον καὶ κύριονè tinà è pánta. aporéseie d’ án· tis kaì tí pot’ estì tò henopoioûn autá· húlei gàr éoike tá ge stoicheîa, kuriótaton d’ ekeîno tò sunéchon, hó tí pot’ estín· tês dè psuchês eînaí ti kreîtton kaì árchon adúnaton· adunatóteron d’ éti toû noû· eúlogon gàr toûton eînai progenéstaton kaì kúrion

410b15κατὰ φύσιν, τὰ δὲ στοιχεῖά φασι πρῶτα τῶν ὄντων εἶνσι. πάντες δὲ καὶ οἱ διὰ τὸ γνωρίζειν καὶ αἰσθάνεσθαι τὰ ὄντα τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων λέγοντες αὐτήν, καὶ οἱ τὸ κιντητικώτατον, οὐ περὶ πάσης λέγουσι ψυχῆς. οὔτε γὰρ τὰ αἰσθανόμενα πάντα κινητικά (φαίνεται γάρ εἶναί τινα μόνιμαkatà phúsin, tà dè stoicheîá phasi prôta tôn ónton eînsi. pántes dè kaì hoi dià tò gnorízein kaì aisthánesthai tà ónta tèn psuchèn ek tôn stoicheíon légontes autén, kaì hoi tò kintetikótaton, ou perì páses légousi psuchês. oúte gàr tà aisthanómena pánta kinetiká (phaínetai gár eînaí tina mónima

410b20τῶν ζῴων κατὰ τόπον· καίτοι δοκεῖ γε ταύτην μόνην τῶν κινήσεων κινεῖν ἡ ψυχὴ τὸ ζῷον), ὁμοίως δὲ καὶ ὅσοι τὸν νοῦν καὶ τὸ αἰσθητικὸν ἐκ τῶν στοιχείων ποιοῦσιν· φαίνεται γὰρ τά τε φυτὰ ζῆν οὐ μετέχοντα [φορᾶς οὐδʼ] αἰσθήσεως, καὶ τῶν ζῴων πολλὰ διάνοιαν οὐκ ἔχειν. εἰ δέ τις καὶ ταῦταtôn zóion katà tópon· kaítoi dokeî ge taúten mónen tôn kinéseon kineîn he psuchè tò zôion), homoíos dè kaì hósoi tòn noûn kaì tò aisthetikòn ek tôn stoicheíon poioûsin· phaínetai gàr tá te phutà zên ou metéchonta [phorâs oud’] aisthéseos, kaì tôn zóion pollà diánoian ouk échein. ei dé tis kaì taûta

410b25παραχωρήσειε καὶ θείη τὸν νοῦν μέρος τι τῆς ψυχῆς, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ αἰσθητικόν, οὐδʼ ἂν οὕτω λέγοιεν καθόλου περὶ πάσης ψυχῆς οὐδὲ περὶ ὅλης οὐδεμιᾶς. (τοῦτο δὲ πέπονθε καὶ ὁ ἐν τοῖς Ὀρφικοῖς καλουμένοις ἔπεσι λόγος· φησὶ γὰρ τὴν ψυχὴν ἐκ τοῦ ὅλου εἰσιέναι ἀναπνεόντων, φερομένην ὑπό τῶν ἀνέμων, οὐχ οἶόν τε δὲ τοῖς φυτοῖς τοῦτο συμβαίνειν οὐδὲparachoréseie kaì theíe tòn noûn méros ti tês psuchês, homoíos dè kaì tò aisthetikón, oud’ àn hoúto légoien kathólou perì páses psuchês oudè perì hóles oudemiâs. (toûto dè péponthe kaì ho en toîs Orphikoîs kalouménois épesi lógos· phesì gàr tèn psuchèn ek toû hólou eisiénai anapneónton, pheroménen hupó tôn anémon, ouch oîón te dè toîs phutoîs toûto sumbaínein oudè

410b30τῶν ζῴων ἐνίοις, εἴπερ μὴ πάντα ἀναπνέουσιν· τοῦτο δὲ λέληθεtôn zóion eníois, eíper mè pánta anapnéousin· toûto dè lélethe

411a1τοὺς οὕτως ὑπειληφότας.) εἴ τε δεῖ τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων ποιεῖν, οὐθὲν δεῖ ἐξ ἁπάντων· ἱκανὸν γὰρ θάτερον μέρος τῆς ἐναντιώσεως ἑαυτό τε κρίνειν καὶ τὸ ἀντικείμενον. καὶ γὰρ τῷ εὐθεῖ καὶ αὐτὸ καὶ τὸ καμπύλον γινώσκομεν·toùs hoútos hupeilephótas.) eí te deî tèn psuchèn ek tôn stoicheíon poieîn, outhèn deî ex hapánton· hikanòn gàr tháteron méros tês enantióseos heautó te krínein kaì tò antikeímenon. kaì gàr tôi eutheî kaì autò kaì tò kampúlon ginóskomen·

411a5κριτὴς γὰρ ἀμφοῖν ὁ κανών, τὸ δὲ καμπύλον οὔθʼ ἑαυτοῦ οὔτε τοῦ εὐθέος. καὶ ἐν τῷ ὅλῳ δέ τινες αὐτὴν μεμῖχθαί φασιν, ὅθεν ἴσως καὶ Θαλῆς ᾠήθη πάντα πλήρη θεῶν· εἶναι. τοῦτο δʼ ἔχει τινὰς ἀπορίας· διὰ τίνα γὰρ αἰτίαν ἐν μὲν τῷ ἀέρι ἢ τῷ πυρὶ οὖσα ἡ ψυχὴ οὐ ποιεῖ ζῷον, ἐν δὲ τοῖς μικτοῖς,kritès gàr amphoîn ho kanón, tò dè kampúlon oúth’ heautoû oúte toû euthéos. kaì en tôi hóloi dé tines autèn memîchthaí phasin, hóthen ísos kaì Thalês oiéthe pánta plére theôn· eînai. toûto d’ échei tinàs aporías· dià tína gàr aitían en mèn tôi aéri è tôi purì oûsa he psuchè ou poieî zôion, en dè toîs miktoîs,

411a10καὶ ταῦτα βελτίων ἐν τούτοις εἶναι δοκοῦσα; (ἐπιζητήσειε δʼ ἄν τις καὶ διὰ τίνʼ αἰτίαν ἡ ἐν τῷ ἀέρι ψυχὴ τῆς ἐν τοῖς ζῴοις βελτίων ἐστὶ καὶ ἀθανατωτέρα.) συμβαίνει δʼ ἀμφοτέριως ἄτοπον καὶ παράλογον· καὶ γὰρ τὸ λέγειν ζῷον τὸ πῦρ ἢ τὸν ἀέρα τῶν παραλογωτέρων ἐστί, καὶ τὸkaì taûta beltíon en toútois eînai dokoûsa; (epizetéseie d’ án tis kaì dià tín’ aitían he en tôi aéri psuchè tês en toîs zóiois beltíon estì kaì athanatotéra.) sumbaínei d’ amphotérios átopon kaì parálogon· kaì gàr tò légein zôion tò pûr è tòn aéra tôn paralogotéron estí, kaì tò

411a15μὴ λέγειν ζῷα ψυχῆς ἐνούσης ἄτοπον. ὑπολαβεῖν δʼ ἐοίκασιν εἶναι τὴν ψυχὴν ἐν τούτοις, ὅτι τὸ ὅλον τοῖς μορίοις ὁμοειδές· ὥστʼ ἀναγκαῖον αὐτοῖς λέγειν καὶ τὴν ψυχὴν ὁμοειδῆ τοῖς μορίοις εἶναι, εἰ τῷ ἀπολαμβάνεσθαί τι τοῦ περιέχοντος ἐν τοῖς ζῴοις ἔμψυχα τὰ ζῷα γίνεται. εἰ δʼ ὁ μὲν ἀὴρ διασπώμενοςmè légein zôia psuchês enoúses átopon. hupolabeîn d’ eoíkasin eînai tèn psuchèn en toútois, hóti tò hólon toîs moríois homoeidés· hóst’ anankaîon autoîs légein kaì tèn psuchèn homoeidê toîs moríois eînai, ei tôi apolambánesthaí ti toû periéchontos en toîs zóiois émpsucha tà zôia gínetai. ei d’ ho mèn aèr diaspómenos

411a20ὁμοειδής, ἡ δὲ ψυχὴ ἀνομοιομερής, τὸ μέν τι αὐτῆς ὑπάρξει δῆλον ὅτι, τὸ δʼ οὐχ ὑπάρξει. ἀναγκαῖον οὖν αὐτὴν ἢ ὁμοιομερῆ εἶναι ἢ μὴ ἐνυπάρχειν ἐν ὁτῳοῦν μορίῳ τοῦ παντός. φανερὸν οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὡς οὔτε τὸ γινώσκεινhomoeidés, he dè psuchè anomoiomerés, tò mén ti autês hupárxei dêlon hóti, tò d’ ouch hupárxei. anankaîon oûn autèn è homoiomerê eînai è mè enupárchein en hotoioûn moríoi toû pantós. phaneròn oûn ek tôn eireménon hos oúte tò ginóskein

411a25ὑπάρχει τῇ ψυχῇ διὰ τὸ ἐκ τῶν στοιχείων εἶναι, οὔτε τὸ κινεῖσθαι αὐτὴν καλῶς οὐδʼ ἀληθῶς λέγεται. ἐπεὶ δὲ τὸ γινώσκειν τῆς ψυχῆς ἐστὶ καὶ τὸ αἰσθάνεσθαί τε καὶ τὸ δοξάζειν, ἔτι δὲ τὸ ἐπιθυμεῖν καὶ βούλεσθαι καὶ ὅλως αἱ ὀρέξεις, γίνεται δὲ καὶ ἡ κατὰ τόπον κίνησις τοῖς ζῴοις ὑπὸ τῆςhupárchei têi psuchêi dià tò ek tôn stoicheíon eînai, oúte tò kineîsthai autèn kalôs oud’ alethôs légetai. epeì dè tò ginóskein tês psuchês estì kaì tò aisthánesthaí te kaì tò doxázein, éti dè tò epithumeîn kaì boúlesthai kaì hólos hai oréxeis, gínetai dè kaì he katà tópon kínesis toîs zóiois hupò tês

411a30ψυχῆς, ἔτι δʼ αὔξη τε καὶ ἀκμὴ καὶ φθίσις, πότερον ὅλῃpsuchês, éti d’ aúxe te kaì akmè kaì phthísis, póteron hólei

411b1τῇ ψυχῇ τούτων ἕκαστον ὑπάρχει, καὶ πάση νοοῦμέν τε καὶ αἰσθανόμεθα καὶ κινούμεθα καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον ποιοῦμέν τε καὶ πάσχομεν, ἢ μορίοις ἑτέροις ἕτερα; καὶ τὸ ζῆν δὴ πότερον ἔν τινι τούτων ἐστίν ἐνὶ ἢ καὶ ἐν πλείοσιν ἢ πᾶσιν, ἢ καὶ ἄλλο τιtêi psuchêi toúton hékaston hupárchei, kaì páse nooûmén te kaì aisthanómetha kaì kinoúmetha kaì tôn állon hékaston poioûmén te kaì páschomen, è moríois hetérois hétera; kaì tò zên dè póteron én tini toúton estín enì è kaì en pleíosin è pâsin, è kaì állo ti

411b5αἴτιον; λέγουσι δή τινες μεριστὴν αὐτήν, καὶ ἄλλῳ μὲν νοεῖν ἄλλῳ δὲ ἐπιθυμεῖν. τί οὖν δή ποτε συνέχει τὴν ψυχήν, εἰ μεριστὴ πέφυκεν; οὐ γὰρ δὴ τό γε σῶμα· δοκεῖ γὰρ τοὐναντίον μᾶλλον ἡ ψυχὴ τὸ σῶμα συνέχειν· ἐξελθούσης γοῦν διαπνεῖται καὶ σήπεται. εἰ οὖν ἕτερόν τι μίαν αὐτὴν ποιεί,aítion; légousi dé tines meristèn autén, kaì álloi mèn noeîn álloi dè epithumeîn. tí oûn dé pote sunéchei tèn psuchén, ei meristè péphuken; ou gàr dè tó ge sôma· dokeî gàr tounantíon mâllon he psuchè tò sôma sunéchein· exelthoúses goûn diapneîtai kaì sépetai. ei oûn héterón ti mían autèn poieí,

411b10ἐκεῖνο μάλιστʼ ἄν εἴη ψυχή. δεήσει δὲ πάλιν κἀκεῖνο ζητεῖν πότερον ἓν ἢ πολυμερές. εἰ μὲν γὰρ ἕν, διὰ τί οὐκ εὐθέως καὶ ἡ ψυχὴ ἕν; εἰ δὲ μεριστόν, πάλιν ὁ λόγος ζητήσει τί τὸ συνέχον ἐκεῖνο, καὶ οὕτω δὴ πρόεισιν ἐπὶ τὸ ἄπειρον. ἀπορήσειε δʼ ἄν τις καὶ περὶ τῶν μορίων αὐτῆς,ekeîno málist’ án eíe psuché. deései dè pálin kakeîno zeteîn póteron hèn è polumerés. ei mèn gàr hén, dià tí ouk euthéos kaì he psuchè hén; ei dè meristón, pálin ho lógos zetései tí tò sunéchon ekeîno, kaì hoúto dè próeisin epì tò ápeiron. aporéseie d’ án tis kaì perì tôn moríon autês,

411b15τίνʼ ἔχει δύναμιν ἕκαστον ἐν τῷ σώματι. εἰ γὰρ ἡ ὅλη ψυχὴ πᾶν τὸ σῶμα συνέχει, προσήκει καὶ τῶν μορίων ἕκαστον συνέχειν τι τοῦ σώματος. τοῦτο δʼ ἔοικεν ἀδυνάτῳ· ποῖον γὰρ μόριον ἢ πῶς ὁ νοῦς συνέξει, χαλεπὸν καὶ πλάσαι. φαίνεται δὲ καὶ τὰ φυτὰ διαιρούμενα ζῆν καὶ τῶν ζῴων ἔνια τῶν ἐντόμων, ὡς τὴν αὐτὴν ἔχοντα ψυχὴν τῷtín’ échei dúnamin hékaston en tôi sómati. ei gàr he hóle psuchè pân tò sôma sunéchei, prosékei kaì tôn moríon hékaston sunéchein ti toû sómatos. toûto d’ éoiken adunátoi· poîon gàr mórion è pôs ho noûs sunéxei, chalepòn kaì plásai. phaínetai dè kaì tà phutà diairoúmena zên kaì tôn zóion énia tôn entómon, hos tèn autèn échonta psuchèn tôi

411b20εἴδει, εἰ καὶ μὴ ἀριθμῷ· ἑκάτερον γὰρ τῶν μορίων αἴσθησιν ἔχει καὶ κινεῖται κατὰ τόπον ἐπί τινα χρόνον. εἰ δὲ μὴ διατελοῦσιν, οὐθὲν ἄτοπον· ὄργανα γὰρ οὐκ ἔχουσιν ὥστε σώζειν τὴν φύσιν. ἀλλʼ οὐδὲν ἧττον ἐν ἑκατέρῳ τῶν μορίων ἅπαντ’ ἐνυπάρχει τὰ μόρια τῆς ψυχῆς, καὶ ὁμοειδῆ ἐστινeídei, ei kaì mè arithmôi· hekáteron gàr tôn moríon aísthesin échei kaì kineîtai katà tópon epí tina chrónon. ei dè mè diateloûsin, outhèn átopon· órgana gàr ouk échousin hóste sózein tèn phúsin. all’ oudèn hêtton en hekatéroi tôn moríon hápant’ enupárchei tà mória tês psuchês, kaì homoeidê estin

411b25ἀλλήλοις καὶ τῇ ὅλη, ἀλλήλων μὲν ὡς οὐ χωριστὰ ὄντα, τῆς δʼ ὅλης ψυχῆς ὡς οὐ διαιρετῆς οὔσης. ἔοικε δὲ καὶ ἡ ἐν τοῖς φυτοῖς ἀρχὴ ψυχή τις εἶναι· μόνης γὰρ ταύτης κοινωνεῖ καὶ ζῷα καὶ φυτά· καὶ αὕτη μὲν χωρίζεται τῆς αἰσθητικῆς ἀρχῆς, αἴσθησιν δʼ οὐθὲν ἄνευ ταύτης ἔχει.allélois kaì têi hóle, allélon mèn hos ou choristà ónta, tês d’ hóles psuchês hos ou diairetês oúses. éoike dè kaì he en toîs phutoîs archè psuché tis eînai· mónes gàr taútes koinoneî kaì zôia kaì phutá· kaì haúte mèn chorízetai tês aisthetikês archês, aísthesin d’ outhèn áneu taútes échei.