De l'âme, livre 2, chapitre 3

414a3Τῶν δὲ δυνάμεων τῆς ψυχῆς αἱ λεχθεῖσαι τοῖς μὲν ὑπάρχουσι πᾶσαι, καθάπερ εἴπομεν, τοῖς δὲ τινὲς αὐτῶν,Tôn dè dunámeon tês psuchês hai lechtheîsai toîs mèn hupárchousi pâsai, katháper eípomen, toîs dè tinès autôn,

414a30ἐνίοις δὲ μία μόνη. δυνάμεις δʼ εἴπομεν θρεπτικόν, αἰσθητικόν, ὀρεκτικόν, κιντητικὸν κατὰ τόπον, διανοητικόν. ὑπάρχει δὲ τοῖς μὲν φυτοῖς τὸ θρεπτικὸν μόνον, ἑτέροις δὲ τοῦτό τε καὶ τὸ αἰσθητικόν. εἰ δὲ τὸ αἰσθητικόν, καὶ τὸ ὀρεκτικόν·eníois dè mía móne. dunámeis d’ eípomen threptikón, aisthetikón, orektikón, kintetikòn katà tópon, dianoetikón. hupárchei dè toîs mèn phutoîs tò threptikòn mónon, hetérois dè toûtó te kaì tò aisthetikón. ei dè tò aisthetikón, kaì tò orektikón·

414b1ὄρεξις μὲν γὰρ ἐπιθυμία καὶ θυμὸς καὶ βούλησις, τὰ δὲ ζῷα πάντʼ ἔχουσι μίαν γε τῶν αἰσθήσεων, τὴν ἁφήν, ᾧ δʼ αἴσθησις ὑπάρχει, τούτῳ ἡδονή τε καὶ λύπη καὶ τὸ ἡδύ τε καὶ λυπηρόν, οἷς δὲ ταῦτα, καὶ ἡ ἐπιθυμία· τοῦórexis mèn gàr epithumía kaì thumòs kaì boúlesis, tà dè zôia pánt’ échousi mían ge tôn aisthéseon, tèn haphén, hôi d’ aísthesis hupárchei, toútoi hedoné te kaì lúpe kaì tò hedú te kaì luperón, hoîs dè taûta, kaì he epithumía· toû

414b5γὰρ ἡδέος ὄρεξις αὕτη. ἔτι δὲ τῆς τροφῆς αἴσθησιν ἔχουσιν (ἡ γὰρ ἁρὴ τῆς τροφῆς αἴσθησις· ξηροῖς γὰρ καὶ ὑγροῖς καὶ θερμοῖς καὶ ψυχροῖς τρέφεται τὰ ζῶντα πάντα, τούτων δʼ αἴσθησις ἁφή), τῶν δʼ ἄλλων αἰσθητῶν κατὰ συμβεβηκός. οὐθὲν γὰρ εἰς τροφὴν συμβάλλεται ψόφος οὐδὲ χρῶμαgàr hedéos órexis haúte. éti dè tês trophês aísthesin échousin h(e gàr harè tês trophês aísthesis· xeroîs gàr kaì hugroîs kaì thermoîs kaì psuchroîs tréphetai tà zônta pánta, toúton d’ aísthesis haphé), tôn d’ állon aisthetôn katà sumbebekós. outhèn gàr eis trophèn sumbálletai psóphos oudè chrôma

414b10οὐδὲ ὀσμή, ὁ δὲ χυμὸς ἕν τι τῶν ἁπτῶν ἐστιν. πεῖνα δὲ καὶ δίψα ἐπιθυμία, καὶ ἡ μὲν πεῖνα ξηροῦ καὶ θερμοῦ, δὲ δίψα ὑγροῦ καὶ ψυχροῦ· ὁ δὲ χυμὸς οἷον ἥδυσμά τι τούτων ἐστίν, διασαφητέον δὲ περὶ αὐτῶν ὕστερον, νῦν δʼ ἐπὶ τοσοῦτονoudè osmé, ho dè chumòs hén ti tôn haptôn estin. peîna dè kaì dípsa epithumía, kaì he mèn peîna xeroû kaì thermoû, dè dípsa hugroû kaì psuchroû· ho dè chumòs hoîon hédusmá ti toúton estín, diasaphetéon dè perì autôn hústeron, nûn d’ epì tosoûton

414b15εἰρήσθω, ὅτι τῶν ζώντων τοῖς ἔχουσιν ἁφὴν καὶ ὄρεξις ὑπάρχει. περὶ δὲ φαντασίας ἄδηλον, ὕστερον δʼ ἐπισκεπτέον. ἐνίοις δὲ πρὸς τούτοις ὑπάρχει καὶ τὸ κατὰ τόπον κινητικόν, ἑτέροις δὲ καὶ τὸ διανοητικόν τε καὶ νοῦς, οἶον ἀνθρώποις καὶ εἴ τι τοιοῦτον ἕτερον ἔστιν ἢ τιμιώτερον.eiréstho, hóti tôn zónton toîs échousin haphèn kaì órexis hupárchei. perì dè phantasías ádelon, hústeron d’ episkeptéon. eníois dè pròs toútois hupárchei kaì tò katà tópon kinetikón, hetérois dè kaì tò dianoetikón te kaì noûs, oîon anthrópois kaì eí ti toioûton héteron éstin è timióteron.

414b20δῆλον οὖν ὅτι τὸν αὐτὸν τρόπον εἷς ἂν εἴη λόγος ψυχῆς τε καὶ σχήματος· οὔτε γὰρ ἐκεῖ σχῆμα παρὰ τὸ τρίγωνον ἔστι καὶ τὰ ἐφεξῆς, οὔτʼ ἐνταῦθα ψυχὴ παρὰ τὰς εἰρημένας. γένοιτο δʼ ἂν καὶ ἐπὶ τῶν σχημάτων λόγος κοινός, ὃς ἐφαρμόσει μὲν πᾶσιν, ἴδιος δʼ οὐδενὸς ἔσται σχήματος. ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ ταῖς εἰρημέναιςdêlon oûn hóti tòn autòn trópon heîs àn eíe lógos psuchês te kaì schématos· oúte gàr ekeî schêma parà tò trígonon ésti kaì tà ephexês, oút’ entaûtha psuchè parà tàs eireménas. génoito d’ àn kaì epì tôn schemáton lógos koinós, hòs epharmósei mèn pâsin, ídios d’ oudenòs éstai schématos. homoíos dè kaì epì taîs eireménais

414b25ψυχαῖς. διὸ γελοῖον ζητεῖν τὸν κοινόν λόγον καὶ ἐπὶ τούτων καὶ ἐφʼ ἑτέρων, ὃς οὐδενὸς ἔσται τῶν ὄντων ἴδιος λόγος, οὐδὲ κατὰ τὸ οἰκεῖον καὶ ἄτομον εἶδος, ἀφέντας τόν τοιοῦτον. (παραπλησίως δʼ ἔχει τῷ περὶ τῶν σχημάτων καὶ τὰ κατὰ ψυχήν· ἀεὶ γὰρ ἐν τῷ ἐφεξῆς ὑπάρχει δυνάμειpsuchaîs. diò geloîon zeteîn tòn koinón lógon kaì epì toúton kaì eph’ hetéron, hòs oudenòs éstai tôn ónton ídios lógos, oudè katà tò oikeîon kaì átomon eîdos, aphéntas tón toioûton. (paraplesíos d’ échei tôi perì tôn schemáton kaì tà katà psuchén· aeì gàr en tôi ephexês hupárchei dunámei

414b30τὸ πρότερον ἐπί τε τῶν σχημάτων καὶ ἐπί τῶν ἐμψύχων, οἷον. ἐν τετραγώνῳ μὲν τρίγωνον, ἐν αἰσθητικῷ δὲ τὸ θρεπτικόν.) ὥστε καθʼ ἕκαστον ζητητέον, τίς ἑκάστου ψυχή, οἷον τίς φυτοῦ καὶ τίς ἀνθρώπου ἢ θηρίου. διὰ τίνα δʼ αἰτίαν τῷ ἐφεξῆςtò próteron epí te tôn schemáton kaì epí tôn empsúchon, hoîon. en tetragónoi mèn trígonon, en aisthetikôi dè tò threptikón.) hóste kath’ hékaston zetetéon, tís hekástou psuché, hoîon tís phutoû kaì tís anthrópou è theríou. dià tína d’ aitían tôi ephexês

415a1οὕτως ἔχουσι, σκεπτέον. ἄνευ μὲν γὰρ τοῦ θρεπτικοῦ τὸ αἰσθητικὸν· οὐκ ἔστιν· τοῦ δʼ αἰσθητικοῦ χωρίζεται τὸ θρεπτικὸν ἐν τοῖς φυτοῖς. πάλιν δʼ ἄνευ μὲν τοῦ ἁπτικοῦ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων οὐδεμία ὑπάρχει, ἁφὴ δʼ ἄνευ τῶν ἄλλων ὑπάρχει· πολλὰ γὰρ τῶν ζῴων οὔτʼ ὄψιν οὔτʼ ἀκοὴν ἔχουσινhoútos échousi, skeptéon. áneu mèn gàr toû threptikoû tò aisthetikòn· ouk éstin· toû d’ aisthetikoû chorízetai tò threptikòn en toîs phutoîs. pálin d’ áneu mèn toû haptikoû tôn állon aisthéseon oudemía hupárchei, haphè d’ áneu tôn állon hupárchei· pollà gàr tôn zóion oút’ ópsin oút’ akoèn échousin

415a5οὔτʼ ὀσμῆς αἴσθησιν. καὶ τῶν αἰσθητικῶν δὲ τὰ μὲν ἔχει τὸ κατὰ τόπον κινητικόν, τὰ δʼ οὐκ ἔχει· τελευταῖον δὲ καὶ ἐλάχιστα λογισμὸν καὶ διάνοιαν· οἷς μὲν γάρ ὑπάρχει λογισμὸς τῶν φθαρτῶν, τούτοις καὶ τὰ λοιπὰ πάντα, οἷς δʼ ἐκείνων ἕκαστον, οὐ πᾶσι λογισμός, ἀλλὰ τοῖς μὲνoút’ osmês aísthesin. kaì tôn aisthetikôn dè tà mèn échei tò katà tópon kinetikón, tà d’ ouk échei· teleutaîon dè kaì eláchista logismòn kaì diánoian· hoîs mèn gár hupárchei logismòs tôn phthartôn, toútois kaì tà loipà pánta, hoîs d’ ekeínon hékaston, ou pâsi logismós, allà toîs mèn

415a10οὐδὲ φαντασία, τὰ δὲ ταύτῃ μόνῃ ζῶσιν. περὶ δὲ τοῦ θεωρητικοῦ νοῦ ἕτερος λόγος. ὅτι μὲν οὖν ὁ περὶ τούτων ἑκάστου λόγος, οὗτος οἰκειότατος καὶ περὶ ψυχῆς, δῆλον.oudè phantasía, tà dè taútei mónei zôsin. perì dè toû theoretikoû noû héteros lógos. hóti mèn oûn ho perì toúton hekástou lógos, hoûtos oikeiótatos kaì perì psuchês, dêlon.