De l'âme, livre 2, chapitre 8

419b1Νῦν δὲ πρῶτον περὶ ψόφου καὶ ἀκοῆς διορίσωμεν. ἔστιNûn dè prôton perì psóphou kaì akoês diorísomen. ésti

419b5δὲ διττὸς ὁ ψόφος· ὁ μὲν γὰρ ἐνεργείᾳ τις, ὁ δὲ δυνάμει· τὰ μὲν γὰρ οὔ φαμεν ἔχειν ψόφον, οἷον σπόγγον, ἔρια, τὰ δʼ ἔχειν, οἶον χαλκὸν καὶ ὅσα στερεὰ καὶ λεῖα, ὅτι δύναται ψοφῆσαι, τοῦτο δʼ ἐστὶν αὐτοῦ μεταξὺ καὶ τῆς ἀκοῆς ἐμποιῆσαι ψόφον ἐνεργείᾳ. γίνεται δʼ ὁ κατʼ ἐνέργειαν ψόφοςdè dittòs ho psóphos· ho mèn gàr energeíai tis, ho dè dunámei· tà mèn gàr oú phamen échein psóphon, hoîon spóngon, éria, tà d’ échein, oîon chalkòn kaì hósa stereà kaì leîa, hóti dúnatai psophêsai, toûto d’ estìn autoû metaxù kaì tês akoês empoiêsai psóphon energeíai. gínetai d’ ho kat’ enérgeian psóphos

419b10ἀεί τινος πρός τι καὶ ἔν τινι· πληγὴ γάρ ἐστιν ἡ ποιοῦσα. διὸ καὶ ἀδύνατον ἑνὸς ὄντος γενέσθαι ψόφον· ἕτερον γὰρ τὸ τύπτον καὶ τὸ τυπτόμενον· ὥστε τὸ ψοφοῦν πρός τι ψοφεῖ· πληγὴ δʼ οὐ γίνεται ἄνευ φορᾶς. ὥσπερ δʼ εἴπομεν, οὐ τῶν τυχόντων πληγὴ ὁ ψόφος· οὐθένα γὰρ ποιεῖ ψόφονaeí tinos prós ti kaì én tini· plegè gár estin he poioûsa. diò kaì adúnaton henòs óntos genésthai psóphon· héteron gàr tò túpton kaì tò tuptómenon· hóste tò psophoûn prós ti psopheî· plegè d’ ou gínetai áneu phorâs. hósper d’ eípomen, ou tôn tuchónton plegè ho psóphos· outhéna gàr poieî psóphon

419b15ἔρια ἂν πληγῇ, ἀλλὰ χαλκὸς καὶ ὅσα λεῖα καὶ κοῖλα· ὁ μὲν χαλκός, ὅτι λεῖος, τὰ δὲ κοῖλα τῇ ἀνακλάσει πολλὰς ποιεῖ πληγὰς μετὰ τὴν πρώτην, ἀδυνατοῦντος ἐξελθεῖν τοῦ κινηθέντος. ἔτι ἀκούεται ἐν ἀέρι, κἀν ὕδατι, ἀλλʼ ἧττον, οὐκ ἔστι δὲ ψόφου κύριος ὁ ἀὴρ οὐδὲ τὸ ὕδωρ, ἀλλὰ δεῖ στερεῶν πληγὴν γενέσθαι πρὸς ἄλληλα καὶ πρὸς τὸν ἀέρα.éria àn plegêi, allà chalkòs kaì hósa leîa kaì koîla· ho mèn chalkós, hóti leîos, tà dè koîla têi anaklásei pollàs poieî plegàs metà tèn próten, adunatoûntos exeltheîn toû kinethéntos. éti akoúetai en aéri, kan húdati, all’ hêtton, ouk ésti dè psóphou kúrios ho aèr oudè tò húdor, allà deî stereôn plegèn genésthai pròs állela kaì pròs tòn aéra.

419b20τοῦτο δὲ γίνεται ὅταν ὑπομένῃ πληγεὶς ὁ ἀὴρ καὶ μὴ διαχυθῇ. διὸ ἐὰν ταχέως καὶ σφοδρῶς πληγῇ, ψοφεῖ· δεῖ γὰρ φθάσαι τὴν κίνησιν τοῦ ῥαπίζοντος τὴν θρύψιν τοῦ ἀέρος, ὥσπερ ἂν εἰ σωρὸν ἢ ὁρμαθὸν ψάμμου τύπτοι τι φερόμενον ταχύ. ἠχὼ δὲ γίνεται ὅταν, ἀέρος ἑνὸς γενομένουtoûto dè gínetai hótan hupoménei plegeìs ho aèr kaì mè diachuthêi. diò eàn tachéos kaì sphodrôs plegêi, psopheî· deî gàr phthásai tèn kínesin toû rhapízontos tèn thrúpsin toû aéros, hósper àn ei soròn è hormathòn psámmou túptoi ti pherómenon tachú. echò dè gínetai hótan, aéros henòs genoménou

419b25διὰ τὸ ἀγγεῖον τὸ διορίσαν καὶ κωλῦσαν θρυφθῆναι, πάλιν ὁ ἀὴρ ἀπωσθῇ, ὥσπερ σφαῖρα. ἔοικε δʼ ἀεὶ γίνεσθαι ἠχώ, ἀλλʼ οὐ σαφής, ἐπεὶ συμβαίνει γε ἐπὶ τοῦ ψόφου καθάπερ καὶ ἐπὶ τοῦ φωτός· καὶ γὰρ τὸ φῶς ἀεὶ ἀνακλᾶται (οὐδὲ γὰρ ἂν ἐγίνετο πάντῃ φῶς, ἀλλὰ σκότος ἔξω τοῦdià tò angeîon tò diorísan kaì kolûsan thruphthênai, pálin ho aèr aposthêi, hósper sphaîra. éoike d’ aeì gínesthai echó, all’ ou saphés, epeì sumbaínei ge epì toû psóphou katháper kaì epì toû photós· kaì gàr tò phôs aeì anaklâtai (oudè gàr àn egíneto pántei phôs, allà skótos éxo toû

419b30ἡλιουμένου), ἀλλʼ οὐχ οὕτως ἀνακλᾶται ὥσπερ ἀφʼ ὕδατος ἢ χαλκοῦ ἢ καί τινος ἄλλου τῶν λείων, ὥστε σκιὰν ποιεῖν, ᾗ τὸ φῶς ὁρίζομεν. τὸ δὲ κενὸν ὀρθῶς λέγεται κύριον τοῦ ἀκούειν. δοκεῖ γὰρ εἶναι κενὸν ὁ ἀήρ, οὗτος δʼ ἐστὶν ὁ ποιῶν ἀκούειν, ὅταν κινηθῇ συνεχὴς καὶ εἷς. ἀλλὰ διὰ τὸ ψαθυρὸςheliouménou), all’ ouch hoútos anaklâtai hósper aph’ húdatos è chalkoû è kaí tinos állou tôn leíon, hóste skiàn poieîn, hêi tò phôs horízomen. tò dè kenòn orthôs légetai kúrion toû akoúein. dokeî gàr eînai kenòn ho aér, hoûtos d’ estìn ho poiôn akoúein, hótan kinethêi sunechès kaì heîs. allà dià tò psathuròs

419b35εἶναι οὐ γεγωνεῖ, ἂν μὴ λεῖον ᾗ τὸ πληγέν. τότε δὲ εἶς γίνεταιeînai ou gegoneî, àn mè leîon hêi tò plegén. tóte dè eîs gínetai

420a1ἅμα διὰ τὸ ἐπίπεδον· ἓν γὰρ τὸ τοῦ λείου ἐπίπεδον. ψοφητικὸν μὲν οὖν τὸ κινητικὸν ἑνὸς ἀέρος συνεχείᾳ μέχρις ἀκοῆς. ἀκοῇ δὲ συμφυὴς ἀήρ· διὰ δὲ τὸ ἐν ἀέρι εἶναι, κινουμένου τοῦ ἔξω ὁ εἴσω κινεῖται. διόπερ οὐ πάντῃ τὸ ζῷονháma dià tò epípedon· hèn gàr tò toû leíou epípedon. psophetikòn mèn oûn tò kinetikòn henòs aéros sunecheíai méchris akoês. akoêi dè sumphuès aér· dià dè tò en aéri eînai, kinouménou toû éxo ho eíso kineîtai. dióper ou pántei tò zôion

420a5ἀκούει, οὐδὲ πάντῃ διέρχεται ὁ ἀήρ· οὐ γὰρ πάντῃ ἔχει ἀέρα τὸ κινησόμενον μέρος καὶ ἔμψοφον. αὐτὸς μὲν δὴ ἄψοφον ὁ ἀὴρ διὰ τὸ εὔθρυπτον· ὅταν δὲ κωλυθῇ θρύπτεσθαι, ἡ τούτου κίνησις ψόφος. ὁ δʼ ἐν τοῖς ὠσὶν ἐγκατῳκοδόμηται πρὸς τὸakoúei, oudè pántei diérchetai ho aér· ou gàr pántei échei aéra tò kinesómenon méros kaì émpsophon. autòs mèn dè ápsophon ho aèr dià tò eúthrupton· hótan dè koluthêi thrúptesthai, he toútou kínesis psóphos. ho d’ en toîs osìn enkatoikodómetai pròs tò

420a10ἀκίνητος εἶναι, ὅπως ἀκριβῶς αἰσθάνηται πάσας τὰς διαφορὰς τῆς κινήσεως. διὰ ταῦτα δὲ καὶ ἐν ὕδατι ἀκούομεν, ὅτι οὐκ εἰσέρχεται πρὸς αὐτὸν τὸν συμφυῆ ἀέρα· ἀλλ᾿ οὐδʼ εἰς τὸ οὖς, διὰ τὰς ἕλικας. ὅταν δὲ τοῦτο συμβῇ, οὐκ ἀκούει· οὐδʼ ἂν ἡ μῆνιγξ κάμῃ, ὥσπερ τὸ ἐπὶ τῇ κόρῃ δέρμαakínetos eînai, hópos akribôs aisthánetai pásas tàs diaphoràs tês kinéseos. dià taûta dè kaì en húdati akoúomen, hóti ouk eisérchetai pròs autòn tòn sumphuê aéra· all᾿ oud’ eis tò oûs, dià tàs hélikas. hótan dè toûto sumbêi, ouk akoúei· oud’ àn he mêninx kámei, hósper tò epì têi kórei dérma

420a15[ὅταν κάμῃ]. ἀλλὰ καὶ σημεῖον τοῦ ἀκούειν ἢ μὴ τὸ ἠχεῖν ἀεὶ τὸ οὖς ὥσπερ τὸ κέρας· ἀεὶ γὰρ οἰκείαν τινὰ κίνησιν ὁ ἀὴρ κινεῖται ὁ ἐν τοῖς ὠσίν· ἀλλʼ ὁ ψόφος ἀλλότριος καὶ οὐκ ἴδιος. καὶ διὰ τοῦτό φασιν ἀκούειν τῷ κενῷ καὶ ἠχοῦντι, ὅτι ἀκούομεν τῷ ἔχοντι ὡρισμένον τὸν ἀέρα. πότερονh[ótan kámei]. allà kaì semeîon toû akoúein è mè tò echeîn aeì tò oûs hósper tò kéras· aeì gàr oikeían tinà kínesin ho aèr kineîtai ho en toîs osín· all’ ho psóphos allótrios kaì ouk ídios. kaì dià toûtó phasin akoúein tôi kenôi kaì echoûnti, hóti akoúomen tôi échonti horisménon tòn aéra. póteron

420a20δὲ ψοφεῖ τὸ τυπτόμενον ἢ τὸ τύπτον; ἢ καὶ ἄμφω, τρόπον δʼ ἕτερον; ἔστι γὰρ ὁ ψόφος κίνησις τοῦ δυναμένου κινεῖσθαι τὸν τρόπον τοῦτον ὅνπερ τὰ ἀφαλλόμενα ἀπὸ τῶν λείων, ὅταν τις κρούσῃ. οὐ δὴ πᾶν, ὥσπερ εἴρηται, ψοφεῖ τυπτόμενον καὶ τύπτον, οἶον ἐὰν πατάξῃ βελόνη βελόνην,dè psopheî tò tuptómenon è tò túpton; è kaì ámpho, trópon d’ héteron; ésti gàr ho psóphos kínesis toû dunaménou kineîsthai tòn trópon toûton hónper tà aphallómena apò tôn leíon, hótan tis kroúsei. ou dè pân, hósper eíretai, psopheî tuptómenon kaì túpton, oîon eàn patáxei belóne belónen,

420a25ἀλλὰ δεῖ τὸ τυπτόμενον ὁμαλὸν εἶναι, ὥστε τὸν ἀέρα ἀθροῦν ἀφάλλεσθαι καὶ σείεσθαι. αἱ δὲ διαφοραὶ τῶν ψοφούντων ἐν τῷ κατʼ ἐνέργειαν ψόφῳ δηλοῦνται· ὥσπερ γὰρ ἄνευ φωτὸς οὐχ ὁρᾶται τὰ χρώματα, οὕτως οὐδʼ ἄνευ ψόφου τὸ ὀξὺ καὶ τὸ βαρύ. ταῦτα δὲ λέγεται κατὰ μεταφορὰν ἀπὸallà deî tò tuptómenon homalòn eînai, hóste tòn aéra athroûn aphállesthai kaì seíesthai. hai dè diaphoraì tôn psophoúnton en tôi kat’ enérgeian psóphoi deloûntai· hósper gàr áneu photòs ouch horâtai tà chrómata, hoútos oud’ áneu psóphou tò oxù kaì tò barú. taûta dè légetai katà metaphoràn apò

420a30τῶν ἁπτῶν· τὸ μὲν γὰρ ὀξὺ κινεῖ τὴν αἴσθησιν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ἐπὶ πολύ, τὸ δὲ βαρὺ ἐν πολλῷ ἐπ᾿ ὀλίγον. οὐ δὴ ταχὺ τὸ ὀξύ, τὸ δὲ βαρὺ βραδύ, ἀλλὰ γίνεται τοῦ μὲν διὰ τὸ τάχος ἡ κίνησις τοιαύτη, τοῦ δὲ διὰ βραδυτῆτα. καὶ ἔοικεν ἀνάλογον ἔχειν τῷ περὶ τὴν ἁφὴν ὀξεῖ καὶ ἀμβλεῖ·tôn haptôn· tò mèn gàr oxù kineî tèn aísthesin en olígoi chrónoi epì polú, tò dè barù en pollôi ep᾿ olígon. ou dè tachù tò oxú, tò dè barù bradú, allà gínetai toû mèn dià tò táchos he kínesis toiaúte, toû dè dià bradutêta. kaì éoiken análogon échein tôi perì tèn haphèn oxeî kaì ambleî·

420b1τὸ μὲν γὰρ ὀξὺ οἷον κεντεῖ, τὸ δʼ ἀμβλὺ οἷον ὠθεῖ, διὰ τὸ κινεῖν τὸ μὲν ἐν ὀλίγῳ τὸ δὲ ἐν πολλῷ, ὥστε συμβαίνει τὸ μὲν ταχὺ τὸ δὲ βραδὺ εἶναι. περὶ μὲν οὖν ψόφου ταύτῃ διωρίσθω. ἡ δὲ φωνὴ ψόφος τίςtò mèn gàr oxù hoîon kenteî, tò d’ amblù hoîon otheî, dià tò kineîn tò mèn en olígoi tò dè en pollôi, hóste sumbaínei tò mèn tachù tò dè bradù eînai. perì mèn oûn psóphou taútei diorístho. he dè phonè psóphos tís

420b5ἐστιν ἐμψύχου· τῶν· γὰρ ἀψύχων οὐθὲν φωνεῖ, ἀλλὰ καθʼ ὁμοιότητα λέγεται φωνεῖν, οἷον αὐλὸς καὶ λύρα καὶ ὅσα ἄλλα τῶν ἀψύχων ἀπότασιν ἔχει καὶ μέλος καὶ διάλεκτον. ἔοικε γάρ, ὅτι καὶ ἡ φωνὴ ταῦτʼ ἔχει. πολλὰ δὲ τῶν ζῴων οὐκ ἔχουσι φωνήν, οἶον τά τε ἄναιμα καὶ τῶν ἐναίμων ἰχθύες. καὶestin empsúchou· tôn· gàr apsúchon outhèn phoneî, allà kath’ homoióteta légetai phoneîn, hoîon aulòs kaì lúra kaì hósa álla tôn apsúchon apótasin échei kaì mélos kaì diálekton. éoike gár, hóti kaì he phonè taût’ échei. pollà dè tôn zóion ouk échousi phonén, oîon tá te ánaima kaì tôn enaímon ichthúes. kaì

420b10τοῦτʼ εὐλόγως, εἴπερ ἀέρος κίνησίς τίς ἐστιν ὁ ψόφος, ἀλλʼ οἱ λεγόμενοι φωνεῖν, οἷον 〈οἱ〉 ἐν τῷ Ἀχελῴῳ, ψοφοῦσι τοῖς βραγχίοις ἤ τινι ἑτέρῳ τοιούτῳ, φωνὴ δʼ ἐστὶ ζῴου ψόφος, καὶ οὐ τῷ τυχόντι μορίῳ. ἀλλʼ ἐπεὶ πᾶν ψοφεῖ τύπτοντός τινος καί τι καὶ ἔν τινι, τοῦτο δʼ ἐστὶν ἀήρ, εὐλόγως ἂνtoût’ eulógos, eíper aéros kínesís tís estin ho psóphos, all’ hoi legómenoi phoneîn, hoîon 〈oi〉 en tôi Achelóioi, psophoûsi toîs branchíois é tini hetéroi toioútoi, phonè d’ estì zóiou psóphos, kaì ou tôi tuchónti moríoi. all’ epeì pân psopheî túptontós tinos kaí ti kaì én tini, toûto d’ estìn aér, eulógos àn

420b15φωνοίη ταῦτα μόνα ὅσα δέχεται τὸν ἀέρα. ἤδη γὰρ τῷ ἀναπνεομένῳ καταχρῆται ἡ φύσις ἐπὶ δύο ἔργα—καθάπερ τῇ γλώττῃ ἐπί τε τὴν γεῦσιν καὶ τὴν διάλεκτον, ὧν ἡ μὲν γεῦσις ἀναγκαῖον (διὸ καὶ πλείοσιν ὑπάρχει), ἡ δʼ ἑρμηνεία ἕνεκα τοῦ εὖ, οὕτω καὶ τῷ πνεύματι πρός τε τὴν θερphonoíe taûta móna hósa déchetai tòn aéra. éde gàr tôi anapneoménoi katachrêtai he phúsis epì dúo érga—katháper têi glóttei epí te tèn geûsin kaì tèn diálekton, hôn he mèn geûsis anankaîon (diò kaì pleíosin hupárchei), he d’ hermeneía héneka toû eû, hoúto kaì tôi pneúmati prós te tèn ther

420b20μότητα τὴν ἐντὸς ὡς ἀναγκαῖον 〈ὄν〉 (τὸ δʼ αἴτιον ἐν ἑτέροις εἰρήσεται) καὶ πρὸς τὴν φωνὴν ὅπως ὑπάρχῃ τὸ εὖ. ὄργανον δὲ τῇ ἀναπνοῇ ὁ φάρυγξ· οὗ δʼ ἕνεκα τὸ μόριόν ἐστι τοῦτο, πνεύμων· τούτῳ γὰρ τῷ μορίῳ πλέον ἔχει τὸmóteta tèn entòs hos anankaîon 〈ón〉 (tò d’ aítion en hetérois eirésetai) kaì pròs tèn phonèn hópos hupárchei tò eû. órganon dè têi anapnoêi ho phárunx· hoû d’ héneka tò mórión esti toûto, pneúmon· toútoi gàr tôi moríoi pléon échei tò

420b25θερμὸν τὰ πεζὰ τῶν ἄλλων. δεῖται δὲ τῆς ἀναπνοῆς καὶ ὁ περὶ τὴν καρδίαν τόπος πρῶτος. διὸ ἀναγκαῖον εἴσω ἀναπνεόμενον εἰσιέναι τὸν ἀέρα. ὥστε ἡ πληγὴ τοῦ ἀναπνεομένου ἀέρος ὑπὸ τῆς ἐν τούτοις τοῖς μορίοις ψυχῆς πρὸς τὴν καλουμένην ἀρτηρίαν φωνή ἐστιν. οὐ γὰρ πᾶς ζῴου ψόφος φωνή,thermòn tà pezà tôn állon. deîtai dè tês anapnoês kaì ho perì tèn kardían tópos prôtos. diò anankaîon eíso anapneómenon eisiénai tòn aéra. hóste he plegè toû anapneoménou aéros hupò tês en toútois toîs moríois psuchês pròs tèn kalouménen arterían phoné estin. ou gàr pâs zóiou psóphos phoné,

420b30καθάπερ εἴπομεν (ἔστι γὰρ καὶ τῇ γλώττῃ ψοφεῖν καὶ ὡς οἱ βήττοντες), ἀλλὰ δεῖ ἔμψοφόν τε εἶναι τὸ τύπτον καὶ μετὰ φαντασίας τινός (σημαντικὸς γὰρ δή τις ψόφος ἐστὶν ἡ φωνή)· καὶ οὐ τοῦ ἀναπνεομένου ἀέρος, ὥσπερ ἡ βήξ,katháper eípomen (ésti gàr kaì têi glóttei psopheîn kaì hos hoi béttontes), allà deî émpsophón te eînai tò túpton kaì metà phantasías tinós (semantikòs gàr dé tis psóphos estìn he phoné)· kaì ou toû anapneoménou aéros, hósper he béx,

421a1ἀλλὰ τούτῳ τύπτει τὸν ἐν τῇ ἀρτηρίᾳ πρὸς αὐτήν. σημεῖον δὲ τὸ μὴ δύνασθαι φωνεῖν ἀναπνέοντα μηδʼ ἐκπνέοντα, ἀλλὰ κατέχοντα· κινεῖ γὰρ τούτῳ ὁ κατέχων. φανερὸν δὲ καὶ διότι οἱ ἰχθύες ἄφωνοι· οὐ γὰρ ἔχουσι φάρυγγα. τοῦτοallà toútoi túptei tòn en têi arteríai pròs autén. semeîon dè tò mè dúnasthai phoneîn anapnéonta med’ ekpnéonta, allà katéchonta· kineî gàr toútoi ho katéchon. phaneròn dè kaì dióti hoi ichthúes áphonoi· ou gàr échousi phárunga. toûto

421a5δὲ τὸ μόριον οὐκ ἔχουσιν ὅτι οὐ δέχονται τὸν ἀέρα οὐδʼ ἀναπνέουσιν. διʼ ἣν μὲν οὖν αἰτίαν, ἕτερός ἐστι λόγος.dè tò mórion ouk échousin hóti ou déchontai tòn aéra oud’ anapnéousin. di’ hèn mèn oûn aitían, héterós esti lógos.