Métaphysique Ι, chapitre 2
1053b5–1054a15 · texte grec
La traduction et la paraphrase analytique de Marc Balmès viendront ici (livret Métaphysique Ι (École Saint-Jean, 2005)).
Texte original :
1053b5κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν καὶ τὴν φύσιν ζητητέον ποτέρωςkatà dè tèn ousían kaì tèn phúsin zetetéon potéros
1053b10ἔχει, καθάπερ ἐν τοῖς διαπορήμασιν ἐπήλθομεν τί τὸ ἕν ἐστι καὶ πῶς δεῖ περὶ αὐτοῦ λαβεῖν, πότερον ὡς οὐσίας τινὸς οὔσης αὐτοῦ τοῦ ἑνός, καθάπερ οἵ τε Πυθαγόρειοί φασι πρότερον καὶ Πλάτων ὕστερον, ἢ μᾶλλον ὑπόκειταί τις φύσις καὶ πῶς δεῖ γνωριμωτέρως λεχθῆναι καὶ μᾶλλον ὥσπερ οἱéchei, katháper en toîs diaporémasin epélthomen tí tò hén esti kaì pôs deî perì autoû labeîn, póteron hos ousías tinòs oúses autoû toû henós, katháper hoí te Puthagóreioí phasi próteron kaì Pláton hústeron, è mâllon hupókeitaí tis phúsis kaì pôs deî gnorimotéros lechthênai kaì mâllon hósper hoi
1053b15περὶ φύσεως· ἐκείνων γὰρ ὁ μέν τις φιλίαν εἶναί φησι τὸ ἓν ὁ δʼ ἀέρα ὁ δὲ τὸ ἄπειρον. εἰ δὴ μηδὲν τῶν καθόλου δυνατὸν οὐσίαν εἶναι, καθάπερ ἐν τοῖς περὶ οὐσίας καὶ περὶ τοῦ ὄντος εἴρηται λόγοις, οὐδʼ αὐτὸ τοῦτο οὐσίαν ὡς ἕν τι παρὰ τὰ πολλὰ δυνατὸν εἶναι (κοινὸν γάρ) ἀλλʼ ἢ κατηγόρημαperì phúseos· ekeínon gàr ho mén tis philían eînaí phesi tò hèn ho d’ aéra ho dè tò ápeiron. ei dè medèn tôn kathólou dunatòn ousían eînai, katháper en toîs perì ousías kaì perì toû óntos eíretai lógois, oud’ autò toûto ousían hos hén ti parà tà pollà dunatòn eînai (koinòn gár) all’ è kategórema
1053b20μόνον, δῆλον ὡς οὐδὲ τὸ ἕν· τὸ γὰρ ὂν καὶ τὸ ἓν καθόλου κατηγορεῖται μάλιστα πάντων. ὥστε οὔτε τὰ γένη φύσεις τινὲς καὶ οὐσίαι χωρισταὶ τῶν ἄλλων εἰσίν, οὔτε τὸ ἓν γένος ἐνδέχεται εἶναι διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας διʼ ἅσπερ οὐδὲ τὸ ὂν οὐδὲ τὴν οὐσίαν. ἔτι δʼ ὁμοίως ἐπὶ πάντων ἀναγκαῖον ἔχειν·mónon, dêlon hos oudè tò hén· tò gàr òn kaì tò hèn kathólou kategoreîtai málista pánton. hóste oúte tà géne phúseis tinès kaì ousíai choristaì tôn állon eisín, oúte tò hèn génos endéchetai eînai dià tàs autàs aitías di’ hásper oudè tò òn oudè tèn ousían. éti d’ homoíos epì pánton anankaîon échein·
1053b25λέγεται δʼ ἰσαχῶς τὸ ὂν καὶ τὸ ἕν· ὥστʼ ἐπείπερ ἐν τοῖς ποιοῖς ἐστί τι τὸ ἓν καί τις φύσις, ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ποσοῖς, δῆλον ὅτι καὶ ὅλως ζητητέον τί τὸ ἕν, ὥσπερ καὶ τί τὸ ὄν, ὡς οὐχ ἱκανὸν ὅτι τοῦτο αὐτὸ ἡ φύσις αὐτοῦ. ἀλλὰ μὴν ἔν γε χρώμασίν ἐστι τὸ ἓν χρῶμα, οἷον τὸ λευκόν, εἶταlégetai d’ isachôs tò òn kaì tò hén· hóst’ epeíper en toîs poioîs estí ti tò hèn kaí tis phúsis, homoíos dè kaì en toîs posoîs, dêlon hóti kaì hólos zetetéon tí tò hén, hósper kaì tí tò ón, hos ouch hikanòn hóti toûto autò he phúsis autoû. allà mèn én ge chrómasín esti tò hèn chrôma, hoîon tò leukón, eîta
1053b30τὰ ἄλλα ἐκ τούτου καὶ τοῦ μέλανος φαίνεται γιγνόμενα, τὸ δὲ μέλαν στέρησις λευκοῦ ὥσπερ καὶ φωτὸς σκότος τοῦτο δʼ ἐστὶ στέρησις φωτός· ὥστε εἰ τὰ ὄντα ἦν χρώματα, ἦν ἂν ἀριθμός τις τὰ ὄντα, ἀλλὰ τίνων; δῆλον δὴ ὅτι χρωμάτων, καὶ τὸ ἓν ἦν ἄν τι ἕν, οἷον τὸ λευκόν. ὁμοίως δὲ καὶtà álla ek toútou kaì toû mélanos phaínetai gignómena, tò dè mélan stéresis leukoû hósper kaì photòs skótos toûto d’ estì stéresis photós· hóste ei tà ónta ên chrómata, ên àn arithmós tis tà ónta, allà tínon; dêlon dè hóti chromáton, kaì tò hèn ên án ti hén, hoîon tò leukón. homoíos dè kaì
1053b35εἰ μέλη τὰ ὄντα ἦν, ἀριθμὸς ἂν ἦν, διέσεων μέντοι, ἀλλʼ οὐκ ἀριθμὸς ἡ οὐσία αὐτῶν· καὶ τὸ ἓν ἦν ἄν τι οὗ ἡ οὐσία οὐ τὸ ἓν ἀλλὰ δίεσις.ei méle tà ónta ên, arithmòs àn ên, diéseon méntoi, all’ ouk arithmòs he ousía autôn· kaì tò hèn ên án ti hoû he ousía ou tò hèn allà díesis.
1054a1ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν φθόγγων στοιχείων ἂν ἦν τὰ ὄντα ἀριθμός, καὶ τὸ ἓν στοιχεῖον φωνῆεν. καὶ εἰ σχήματα εὐθύγραμμα, σχημάτων ἂν ἦν ἀριθμός, καὶ τὸ ἓν τὸ τρίγωνον. ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλωνhomoíos dè kaì epì tôn phthóngon stoicheíon àn ên tà ónta arithmós, kaì tò hèn stoicheîon phonêen. kaì ei schémata euthúgramma, schemáton àn ên arithmós, kaì tò hèn tò trígonon. ho d’ autòs lógos kaì epì tôn állon
1054a5γενῶν, ὥστʼ εἴπερ καὶ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ἐν τοῖς ποιοῖς καὶ ἐν τοῖς ποσοῖς καὶ ἐν κινήσει ἀριθμῶν ὄντων καὶ ἑνός τινος ἐν ἅπασιν ὅ τε ἀριθμὸς τινῶν καὶ τὸ ἓν τὶ ἕν, ἀλλʼ οὐχὶ τοῦτο αὐτὸ ἡ οὐσία, καὶ ἐπὶ τῶν οὐσιῶν ἀνάγκη ὡσαύτως ἔχειν· ὁμοίως γὰρ ἔχει ἐπὶ πάντων.—ὅτι μὲν οὖν τὸ ἓν ἐνgenôn, hóst’ eíper kaì en toîs páthesi kaì en toîs poioîs kaì en toîs posoîs kaì en kinései arithmôn ónton kaì henós tinos en hápasin hó te arithmòs tinôn kaì tò hèn tì hén, all’ ouchì toûto autò he ousía, kaì epì tôn ousiôn anánke hosaútos échein· homoíos gàr échei epì pánton.—óti mèn oûn tò hèn en
1054a10ἅπαντι γένει ἐστί τις φύσις, καὶ οὐδενὸς τοῦτό γʼ αὐτὸ ἡ φύσις τὸ ἕν, φανερόν, ἀλλʼ ὥσπερ ἐν χρώμασι χρῶμα ἓν ζητητέον αὐτὸ τὸ ἕν, οὕτω καὶ ἐν οὐσίᾳ οὐσίαν μίαν αὐτὸ τὸ ἕν· ὅτι δὲ ταὐτὸ σημαίνει πως τὸ ἓν καὶ τὸ ὄν, δῆλον τῷ τε παρακολουθεῖν ἰσαχῶς ταῖς κατηγορίαις καὶ μὴ εἶναι ἐνhápanti génei estí tis phúsis, kaì oudenòs toûtó g’ autò he phúsis tò hén, phanerón, all’ hósper en chrómasi chrôma hèn zetetéon autò tò hén, hoúto kaì en ousíai ousían mían autò tò hén· hóti dè tautò semaínei pos tò hèn kaì tò ón, dêlon tôi te parakoloutheîn isachôs taîs kategoríais kaì mè eînai en
1054a15μηδεμιᾷ (οἷον οὔτʼ ἐν τῇ τί ἐστιν οὔτʼ ἐν τῇ ποῖον, ἀλλʼ ὁμοίως ἔχει ὥσπερ τὸ ὄν) καὶ τῷ μὴ προσκατηγορεῖσθαι ἕτερόν τι τὸ εἷς ἄνθρωπος τοῦ ἄνθρωπος (ὥσπερ οὐδὲ τὸ εἶναι παρὰ τὸ τί ἢ ποῖον ἢ πόσον) καὶ τῷ εἶναι τὸ ἑνὶ εἶναι τὸ ἑκάστῳ εἶναι.medemiâi (oîon oút’ en têi tí estin oút’ en têi poîon, all’ homoíos échei hósper tò ón) kaì tôi mè proskategoreîsthai héterón ti tò heîs ánthropos toû ánthropos h(ósper oudè tò eînai parà tò tí è poîon è póson) kaì tôi eînai tò henì eînai tò hekástoi eînai.
‹ Métaphysique Ι, chapitre 1Métaphysique Ι, chapitre 3 ›
Texte grec : Aristote, Métaphysique, éd. W. D. Ross, Oxford, 1924 — Perseus Digital Library, licence CC BY-SA 4.0. Translittération automatique selon les conventions de Marc Balmès.