Métaphysique Ι, chapitre 6

1056b1ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν πολλῶν ἀπορήσειεν ἄν τις. εἰ γὰρ τὰ πολλὰ τῷ ἑνὶ ἁπλῶς ἀντίκειται,homoíos dè kaì perì toû henòs kaì tôn pollôn aporéseien án tis. ei gàr tà pollà tôi henì haplôs antíkeitai,

1056b5συμβαίνει ἔνια ἀδύνατα. τὸ γὰρ ἓν ὀλίγον ἢ ὀλίγα ἔσται· τὰ γὰρ πολλὰ καὶ τοῖς ὀλίγοις ἀντίκειται. ἔτι τὰ δύο πολλά, εἴπερ τὸ διπλάσιον πολλαπλάσιον λέγεται δὲ κατὰ τὰ δύο· ὥστε τὸ ἓν ὀλίγον· πρὸς τί γὰρ πολλὰ τὰ δύο εἰ μὴ πρὸς ἕν τε καὶ τὸ ὀλίγον; οὐθὲν γάρ ἐστιν ἔλαττον.sumbaínei énia adúnata. tò gàr hèn olígon è olíga éstai· tà gàr pollà kaì toîs olígois antíkeitai. éti tà dúo pollá, eíper tò diplásion pollaplásion légetai dè katà tà dúo· hóste tò hèn olígon· pròs tí gàr pollà tà dúo ei mè pròs hén te kaì tò olígon; outhèn gár estin élatton.

1056b10ἔτι εἰ ὡς ἐν μήκει τὸ μακρὸν καὶ βραχύ, οὕτως ἐν πλήθει τὸ πολὺ καὶ ὀλίγον, καὶ ὃ ἂν ᾖ πολὺ καὶ πολλά, καὶ τὰ πολλὰ πολύ (εἰ μή τι ἄρα διαφέρει ἐν συνεχεῖ εὐορίστῳ), τὸ ὀλίγον πλῆθός τι ἔσται. ὥστε τὸ ἓν πλῆθός τι, εἴπερ καὶ ὀλίγον· τοῦτο δʼ ἀνάγκη, εἰ τὰ δύο πολλά. ἀλλʼéti ei hos en mékei tò makròn kaì brachú, hoútos en pléthei tò polù kaì olígon, kaì hò àn êi polù kaì pollá, kaì tà pollà polú (ei mé ti ára diaphérei en sunecheî euorístoi), tò olígon plêthós ti éstai. hóste tò hèn plêthós ti, eíper kaì olígon· toûto d’ anánke, ei tà dúo pollá. all’

1056b15ἴσως τὰ πολλὰ λέγεται μέν πως καὶ τὸ πολύ, ἀλλʼ ὡς διαφέρον, οἷον ὕδωρ πολύ, πολλὰ δʼ οὔ. ἀλλʼ ὅσα διαιρετά, ἐν τούτοις λέγεται, ἕνα μὲν τρόπον ἐὰν ᾖ πλῆθος ἔχον ὑπεροχὴν ἢ ἁπλῶς ἢ πρός τι (καὶ τὸ ὀλίγον ὡσαύτως πλῆθος ἔχον ἔλλειψιν), τὸ δὲ ὡς ἀριθμός, ὃ καὶ ἀντίκειται τῷ ἑνὶísos tà pollà légetai mén pos kaì tò polú, all’ hos diaphéron, hoîon húdor polú, pollà d’ oú. all’ hósa diairetá, en toútois légetai, héna mèn trópon eàn êi plêthos échon huperochèn è haplôs è prós ti (kaì tò olígon hosaútos plêthos échon élleipsin), tò dè hos arithmós, hò kaì antíkeitai tôi henì

1056b20μόνον. οὕτως γὰρ λέγομεν ἓν ἢ πολλά, ὥσπερ εἴ τις εἴποι ἓν καὶ ἕνα ἢ λευκὸν καὶ λευκά, καὶ τὰ μεμετρημένα πρὸς τὸ μέτρον καὶ τὸ μετρητόν· οὕτως καὶ τὰ πολλαπλάσια λέγεται· πολλὰ γὰρ ἕκαστος ὁ ἀριθμὸς ὅτι ἕνα καὶ ὅτι μετρητὸς ἑνὶ ἕκαστος, καὶ ὡς τὸ ἀντικείμενον τῷ ἑνί, οὐ τῷmónon. hoútos gàr légomen hèn è pollá, hósper eí tis eípoi hèn kaì héna è leukòn kaì leuká, kaì tà memetreména pròs tò métron kaì tò metretón· hoútos kaì tà pollaplásia légetai· pollà gàr hékastos ho arithmòs hóti héna kaì hóti metretòs henì hékastos, kaì hos tò antikeímenon tôi hení, ou tôi

1056b25ὀλίγῳ. οὕτω μὲν οὖν ἐστὶ πολλὰ καὶ τὰ δύο, ὡς δὲ πλῆθος ἔχον ὑπεροχὴν ἢ πρός τι ἢ ἁπλῶς οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ πρῶτον. ὀλίγα δʼ ἁπλῶς τὰ δύο· πλῆθος γάρ ἐστιν ἔλλειψιν ἔχον πρῶτον (διὸ καὶ οὐκ ὀρθῶς ἀπέστη Ἀναξαγόρας εἰπὼν ὅτι ὁμοῦ πάντα χρήματα ἦν ἄπειρα καὶ πλήθει καὶ μικρότητι,olígoi. hoúto mèn oûn estì pollà kaì tà dúo, hos dè plêthos échon huperochèn è prós ti è haplôs ouk éstin, allà prôton. olíga d’ haplôs tà dúo· plêthos gár estin élleipsin échon prôton (diò kaì ouk orthôs apéste Anaxagóras eipòn hóti homoû pánta chrémata ên ápeira kaì pléthei kaì mikróteti,

1056b30ἔδει δʼ εἰπεῖν ἀντὶ τοῦ καὶ μικρότητι καὶ ὀλιγότητι· οὐ γὰρ ἄπειρα), ἐπεὶ τὸ ὀλίγον οὐ διὰ τὸ ἕν, ὥσπερ τινές φασιν, ἀλλὰ διὰ τὰ δύο.—ἀντίκειται δὴ τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ τὰ ἐν ἀριθμοῖς ὡς μέτρον μετρητῷ· ταῦτα δὲ ὡς τὰ πρός τι, ὅσα μὴ καθʼ αὑτὰ τῶν πρός τι. διῄρηται δʼédei d’ eipeîn antì toû kaì mikróteti kaì oligóteti· ou gàr ápeira), epeì tò olígon ou dià tò hén, hósper tinés phasin, allà dià tà dúo.—antíkeitai dè tò hèn kaì tà pollà tà en arithmoîs hos métron metretôi· taûta dè hos tà prós ti, hósa mè kath’ hautà tôn prós ti. diéiretai d’

1056b35ἡμῖν ἐν ἄλλοις ὅτι διχῶς λέγεται τὰ πρός τι, τὰ μὲν ὡς ἐναντία, τὰ δʼ ὡς ἐπιστήμη πρὸς ἐπιστητόν, τῷ λέγεσθαί τι ἄλλο πρὸς αὐτό.hemîn en állois hóti dichôs légetai tà prós ti, tà mèn hos enantía, tà d’ hos epistéme pròs epistetón, tôi légesthaí ti állo pròs autó.

1057a1τὸ δὲ ἓν ἔλαττον εἶναι τινός, οἷον τοῖν δυοῖν, οὐδὲν κωλύει· οὐ γάρ, εἰ ἔλαττον, καὶ ὀλίγον. τὸ δὲ πλῆθος οἷον γένος ἐστὶ τοῦ ἀριθμοῦ· ἔστι γὰρ ἀριθμὸς πλῆθος ἑνὶ μετρητόν, καὶ ἀντίκειταί πως τὸ ἓν καὶ ἀριθμός, οὐχ ὡςtò dè hèn élatton eînai tinós, hoîon toîn duoîn, oudèn kolúei· ou gár, ei élatton, kaì olígon. tò dè plêthos hoîon génos estì toû arithmoû· ésti gàr arithmòs plêthos henì metretón, kaì antíkeitaí pos tò hèn kaì arithmós, ouch hos

1057a5ἐναντίον ἀλλʼ ὥσπερ εἴρηται τῶν πρός τι ἔνια· ᾗ γὰρ μέτρον τὸ δὲ μετρητόν, ταύτῃ ἀντίκειται, διὸ οὐ πᾶν ὃ ἂν ᾖ ἓν ἀριθμός ἐστιν, οἷον εἴ τι ἀδιαίρετόν ἐστιν. ὁμοίως δὲ λεγομένη ἡ ἐπιστήμη πρὸς τὸ ἐπιστητὸν οὐχ ὁμοίως ἀποδίδωσιν. δόξειε μὲν γὰρ ἂν μέτρον ἡ ἐπιστήμη εἶναι τὸ δὲ ἐπιστητὸνenantíon all’ hósper eíretai tôn prós ti énia· hêi gàr métron tò dè metretón, taútei antíkeitai, diò ou pân hò àn êi hèn arithmós estin, hoîon eí ti adiaíretón estin. homoíos dè legoméne he epistéme pròs tò epistetòn ouch homoíos apodídosin. dóxeie mèn gàr àn métron he epistéme eînai tò dè epistetòn

1057a10τὸ μετρούμενον, συμβαίνει δὲ ἐπιστήμην μὲν πᾶσαν ἐπιστητὸν εἶναι τὸ δὲ ἐπιστητὸν μὴ πᾶν ἐπιστήμην, ὅτι τρόπον τινὰ ἡ ἐπιστήμη μετρεῖται τῷ ἐπιστητῷ. τὸ δὲ πλῆθος οὔτε τῷ ὀλίγῳ ἐναντίον—ἀλλὰ τούτῳ μὲν τὸ πολὺ ὡς ὑπερέχον πλῆθος ὑπερεχομένῳ πλήθει—οὔτε τῷ ἑνὶ πάντως· ἀλλὰ τὸ μὲνtò metroúmenon, sumbaínei dè epistémen mèn pâsan epistetòn eînai tò dè epistetòn mè pân epistémen, hóti trópon tinà he epistéme metreîtai tôi epistetôi. tò dè plêthos oúte tôi olígoi enantíon—allà toútoi mèn tò polù hos huperéchon plêthos huperechoménoi pléthei—oúte tôi henì pántos· allà tò mèn

1057a15ὥσπερ εἴρηται, ὅτι διαιρετὸν τὸ δʼ ἀδιαίρετον, τὸ δʼ ὡς πρός τι ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη ἐπιστητῷ, ἐὰν ᾖ ἀριθμὸς τὸ δʼ ἓν μέτρον.hósper eíretai, hóti diairetòn tò d’ adiaíreton, tò d’ hos prós ti hósper he epistéme epistetôi, eàn êi arithmòs tò d’ hèn métron.