Métaphysique Ζ, chapitre 10

1034b20ἐπεὶ δὲ ὁ ὁρισμὸς λόγος ἐστί, πᾶς δὲ λόγος μέρη ἔχει, ὡς δὲ ὁ λόγος πρὸς τὸ πρᾶγμα, καὶ τὸ μέρος τοῦ λόγου πρὸς τὸ μέρος τοῦ πράγματος ὁμοίως ἔχει, ἀπορεῖται ἤδη πότερον δεῖ τὸν τῶν μερῶν λόγον ἐνυπάρχειν ἐν τῷ τοῦ ὅλου λόγῳ ἢ οὔ. ἐπʼ ἐνίων μὲν γὰρ φαίνονται ἐνόντες ἐνίων δʼ οὔ. τοῦ μὲνepeì dè ho horismòs lógos estí, pâs dè lógos mére échei, hos dè ho lógos pròs tò prâgma, kaì tò méros toû lógou pròs tò méros toû prágmatos homoíos échei, aporeîtai éde póteron deî tòn tôn merôn lógon enupárchein en tôi toû hólou lógoi è oú. ep’ eníon mèn gàr phaínontai enóntes eníon d’ oú. toû mèn

1034b25γὰρ κύκλου ὁ λόγος οὐκ ἔχει τὸν τῶν τμημάτων, ὁ δὲ τῆς συλλαβῆς ἔχει τὸν τῶν στοιχείων· καίτοι διαιρεῖται καὶ ὁ κύκλος εἰς τὰ τμήματα ὥσπερ καὶ ἡ συλλαβὴ εἰς τὰ στοιχεῖα. ἔτι δὲ εἰ πρότερα τὰ μέρη τοῦ ὅλου, τῆς δὲ ὀρθῆς ἡ ὀξεῖα μέρος καὶ ὁ δάκτυλος τοῦ ζῴου, πρότερον ἂν εἴη ἡ ὀξεῖαgàr kúklou ho lógos ouk échei tòn tôn tmemáton, ho dè tês sullabês échei tòn tôn stoicheíon· kaítoi diaireîtai kaì ho kúklos eis tà tmémata hósper kaì he sullabè eis tà stoicheîa. éti dè ei prótera tà mére toû hólou, tês dè orthês he oxeîa méros kaì ho dáktulos toû zóiou, próteron àn eíe he oxeîa

1034b30τῆς ὀρθῆς καὶ ὁ δάκτυλος τοῦ ἀνθρώπου. δοκεῖ δʼ ἐκεῖνα εἶναι πρότερα· τῷ λόγῳ γὰρ λέγονται ἐξ ἐκείνων, καὶ τῷ εἶναι δὲ ἄνευ ἀλλήλων πρότερα.—ἢ πολλαχῶς λέγεται τὸ μέρος, ὧν εἷς μὲν τρόπος τὸ μετροῦν κατὰ τὸ ποσόν—ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἀφείσθω· ἐξ ὧν δὲ ἡ οὐσία ὡς μερῶν, τοῦτο σκεπτέον.tês orthês kaì ho dáktulos toû anthrópou. dokeî d’ ekeîna eînai prótera· tôi lógoi gàr légontai ex ekeínon, kaì tôi eînai dè áneu allélon prótera.—è pollachôs légetai tò méros, hôn heîs mèn trópos tò metroûn katà tò posón—allà toûto mèn apheístho· ex hôn dè he ousía hos merôn, toûto skeptéon.

1035a1εἰ οὖν ἐστὶ τὸ μὲν ὕλη τὸ δὲ εἶδος τὸ δʼ ἐκ τούτων, καὶ οὐσία ἥ τε ὕλη καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ ἐκ τούτων, ἔστι μὲν ὡς καὶ ἡ ὕλη μέρος τινὸς λέγεται, ἔστι δʼ ὡς οὔ, ἀλλʼ ἐξ ὧν ὁ τοῦ εἴδους λόγος. οἷον τῆς μὲν κοιλότητος οὐκ ἔστι μέροςei oûn estì tò mèn húle tò dè eîdos tò d’ ek toúton, kaì ousía hé te húle kaì tò eîdos kaì tò ek toúton, ésti mèn hos kaì he húle méros tinòs légetai, ésti d’ hos oú, all’ ex hôn ho toû eídous lógos. hoîon tês mèn koilótetos ouk ésti méros

1035a5ἡ σάρξ (αὕτη γὰρ ἡ ὕλη ἐφʼ ἧς γίγνεται), τῆς δὲ σιμότητος μέρος· καὶ τοῦ μὲν συνόλου ἀνδριάντος μέρος ὁ χαλκὸς τοῦ δʼ ὡς εἴδους λεγομένου ἀνδριάντος οὔ (λεκτέον γὰρ τὸ εἶδος καὶ ᾗ εἶδος ἔχει ἕκαστον, τὸ δʼ ὑλικὸν οὐδέποτε καθʼ αὑτὸ λεκτέον)· διὸ ὁ μὲν τοῦ κύκλου λόγος οὐκ ἔχειhe sárx (aúte gàr he húle eph’ hês gígnetai), tês dè simótetos méros· kaì toû mèn sunólou andriántos méros ho chalkòs toû d’ hos eídous legoménou andriántos oú (lektéon gàr tò eîdos kaì hêi eîdos échei hékaston, tò d’ hulikòn oudépote kath’ hautò lektéon)· diò ho mèn toû kúklou lógos ouk échei

1035a10τὸν τῶν τμημάτων, ὁ δὲ τῆς συλλαβῆς ἔχει τὸν τῶν στοιχείων· τὰ μὲν γὰρ στοιχεῖα τοῦ λόγου μέρη τοῦ εἴδους καὶ οὐχ ὕλη, τὰ δὲ τμήματα οὕτως μέρη ὡς ὕλη ἐφʼ ἧς ἐπιγίγνεται· ἐγγυτέρω μέντοι τοῦ εἴδους ἢ ὁ χαλκὸς ὅταν ἐν χαλκῷ ἡ στρογγυλότης ἐγγένηται. ἔστι δʼ ὡς οὐδὲ τὰ στοιχεῖα πάνταtòn tôn tmemáton, ho dè tês sullabês échei tòn tôn stoicheíon· tà mèn gàr stoicheîa toû lógou mére toû eídous kaì ouch húle, tà dè tmémata hoútos mére hos húle eph’ hês epigígnetai· engutéro méntoi toû eídous è ho chalkòs hótan en chalkôi he strongulótes engénetai. ésti d’ hos oudè tà stoicheîa pánta

1035a15τῆς συλλαβῆς ἐν τῷ λόγῳ ἐνέσται, οἷον ταδὶ τὰ κήρινα ἢ τὰ ἐν τῷ ἀέρι· ἤδη γὰρ καὶ ταῦτα μέρος τῆς συλλαβῆς ὡς ὕλη αἰσθητή. καὶ γὰρ ἡ γραμμὴ οὐκ εἰ διαιρουμένηtês sullabês en tôi lógoi enéstai, hoîon tadì tà kérina è tà en tôi aéri· éde gàr kaì taûta méros tês sullabês hos húle aistheté. kaì gàr he grammè ouk ei diairouméne

1035a18εἰς τὰ ἡμίση φθείρεται, ἢ ὁ ἄνθρωπος εἰς τὰ ὀστᾶ καὶ νεῦρα καὶ σάρκας, διὰ τοῦτο καὶ εἰσὶν ἐκ τούτων οὕτωςeis tà hemíse phtheíretai, è ho ánthropos eis tà ostâ kaì neûra kaì sárkas, dià toûto kaì eisìn ek toúton hoútos

1035a20ὡς ὄντων τῆς οὐσίας μερῶν, ἀλλʼ ὡς ἐξ ὕλης, καὶ τοῦ μὲν συνόλου μέρη, τοῦ εἴδους δὲ καὶ οὗ ὁ λόγος οὐκέτι· διόπερ οὐδʼ ἐν τοῖς λόγοις. τῷ μὲν οὖν ἐνέσται ὁ τῶν τοιούτων μερῶν λόγος, τῷ δʼ οὐ δεῖ ἐνεῖναι, ἂν μὴ ᾖ τοῦ συνειλημμένου· διὰ γὰρ τοῦτο ἔνια μὲν ἐκ τούτων ὡς ἀρχῶν ἐστὶν εἰς ἃhos ónton tês ousías merôn, all’ hos ex húles, kaì toû mèn sunólou mére, toû eídous dè kaì hoû ho lógos oukéti· dióper oud’ en toîs lógois. tôi mèn oûn enéstai ho tôn toioúton merôn lógos, tôi d’ ou deî eneînai, àn mè êi toû suneilemménou· dià gàr toûto énia mèn ek toúton hos archôn estìn eis hà

1035a25φθείρονται, ἔνια δὲ οὐκ ἔστιν. ὅσα μὲν οὖν συνειλημμένα τὸ εἶδος καὶ ἡ ὕλη ἐστίν, οἷον τὸ σιμὸν ἢ ὁ χαλκοῦς κύκλος, ταῦτα μὲν φθείρεται εἰς ταῦτα καὶ μέρος αὐτῶν ἡ ὕλη· ὅσα δὲ μὴ συνείληπται τῇ ὕλῃ ἀλλὰ ἄνευ ὕλης, ὧν οἱ λόγοι τοῦ εἴδους μόνον, ταῦτα δʼ οὐ φθείρεται, ἢ ὅλως ἢphtheírontai, énia dè ouk éstin. hósa mèn oûn suneilemména tò eîdos kaì he húle estín, hoîon tò simòn è ho chalkoûs kúklos, taûta mèn phtheíretai eis taûta kaì méros autôn he húle· hósa dè mè suneíleptai têi húlei allà áneu húles, hôn hoi lógoi toû eídous mónon, taûta d’ ou phtheíretai, è hólos è

1035a30οὔτοι οὕτω γε· ὥστʼ ἐκείνων μὲν ἀρχαὶ καὶ μέρη ταῦτα τοῦ δὲ εἴδους οὔτε μέρη οὔτε ἀρχαί. καὶ διὰ τοῦτο φθείρεται ὁ πήλινος ἀνδριὰς εἰς πηλὸν καὶ ἡ σφαῖρα εἰς χαλκὸν καὶ ὁ Καλλίας εἰς σάρκα καὶ ὀστᾶ, ἔτι δὲ ὁ κύκλος εἰς τὰ τμήματα· ἔστι γάρ τις ὃς συνείληπται τῇ ὕλῃ·oútoi hoúto ge· hóst’ ekeínon mèn archaì kaì mére taûta toû dè eídous oúte mére oúte archaí. kaì dià toûto phtheíretai ho pélinos andriàs eis pelòn kaì he sphaîra eis chalkòn kaì ho Kallías eis sárka kaì ostâ, éti dè ho kúklos eis tà tmémata· ésti gár tis hòs suneíleptai têi húlei·

1035b1ὁμωνύμως γὰρ λέγεται κύκλος ὅ τε ἁπλῶς λεγόμενος καὶ ὁ καθʼ ἕκαστα διὰ τὸ μὴ εἶναι ἴδιον ὄνομα τοῖς καθʼ ἕκαστον.—εἴρηται μὲν οὖν καὶ νῦν τὸ ἀληθές, ὅμως δʼ ἔτι σαφέστερον εἴπωμεν ἐπαναλαβόντες. ὅσα μὲν γὰρ τοῦ λόγουhomonúmos gàr légetai kúklos hó te haplôs legómenos kaì ho kath’ hékasta dià tò mè eînai ídion ónoma toîs kath’ hékaston.—eíretai mèn oûn kaì nûn tò alethés, hómos d’ éti saphésteron eípomen epanalabóntes. hósa mèn gàr toû lógou

1035b5μέρη καὶ εἰς ἃ διαιρεῖται ὁ λόγος, ταῦτα πρότερα ἢ πάντα ἢ ἔνια· ὁ δὲ τῆς ὀρθῆς λόγος οὐ διαιρεῖται εἰς ὀξείας λόγον, ἀλλʼ ὁ τῆς ὀξείας εἰς ὀρθήν· χρῆται γὰρ ὁ ὁριζόμενος τὴν ὀξεῖαν τῇ ὀρθῇ· ἐλάττων γὰρ ὀρθῆς ἡ ὀξεῖα. ὁμοίως δὲ καὶ ὁ κύκλος καὶ τὸ ἡμικύκλιον ἔχουσιν· τὸmére kaì eis hà diaireîtai ho lógos, taûta prótera è pánta è énia· ho dè tês orthês lógos ou diaireîtai eis oxeías lógon, all’ ho tês oxeías eis orthén· chrêtai gàr ho horizómenos tèn oxeîan têi orthêi· elátton gàr orthês he oxeîa. homoíos dè kaì ho kúklos kaì tò hemikúklion échousin· tò

1035b10γὰρ ἡμικύκλιον τῷ κύκλῳ ὁρίζεται καὶ ὁ δάκτυλος τῷ ὅλῳ· τὸ γὰρ τοιόνδε μέρος ἀνθρώπου δάκτυλος. ὥσθʼ ὅσα μὲν μέρη ὡς ὕλη καὶ εἰς ἃ διαιρεῖται ὡς ὕλην, ὕστερα· ὅσα δὲ ὡς τοῦ λόγου καὶ τῆς οὐσίας τῆς κατὰ τὸν λόγον, πρότερα ἢ πάντα ἢ ἔνια. ἐπεὶ δὲ ἡ τῶν ζῴων ψυχήgàr hemikúklion tôi kúkloi horízetai kaì ho dáktulos tôi hóloi· tò gàr toiónde méros anthrópou dáktulos. hósth’ hósa mèn mére hos húle kaì eis hà diaireîtai hos húlen, hústera· hósa dè hos toû lógou kaì tês ousías tês katà tòn lógon, prótera è pánta è énia. epeì dè he tôn zóion psuché

1035b15(τοῦτο γὰρ οὐσία τοῦ ἐμψύχου) ἡ κατὰ τὸν λόγον οὐσία καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ τί ἦν εἶναι τῷ τοιῷδε σώματι (ἕκαστον γοῦν τὸ μέρος ἐὰν ὁρίζηται καλῶς, οὐκ ἄνευ τοῦ ἔργου ὁριεῖται, ὃ οὐχ ὑπάρξει ἄνευ αἰσθήσεως), ὥστε τὰ ταύτης μέρη πρότερα ἢ πάντα ἢ ἔνια τοῦ συνόλου ζῴου, καὶ καθʼ ἕκαστον(toûto gàr ousía toû empsúchou) he katà tòn lógon ousía kaì tò eîdos kaì tò tí ên eînai tôi toiôide sómati h(ékaston goûn tò méros eàn horízetai kalôs, ouk áneu toû érgou horieîtai, hò ouch hupárxei áneu aisthéseos), hóste tà taútes mére prótera è pánta è énia toû sunólou zóiou, kaì kath’ hékaston

1035b20δὴ ὁμοίως, τὸ δὲ σῶμα καὶ τὰ τούτου μόρια ὕστερα ταύτης τῆς οὐσίας, καὶ διαιρεῖται εἰς ταῦτα ὡς εἰς ὕλην οὐχ ἡ οὐσία ἀλλὰ τὸ σύνολον,—τοῦ μὲν οὖν συνόλου πρότερα ταῦτʼ ἔστιν ὥς, ἔστι δʼ ὡς οὔ (οὐδὲ γὰρ εἶναι δύναται χωριζόμενα· οὐ γὰρ ὁ πάντως ἔχων δάκτυλος ζῴου, ἀλλʼdè homoíos, tò dè sôma kaì tà toútou mória hústera taútes tês ousías, kaì diaireîtai eis taûta hos eis húlen ouch he ousía allà tò súnolon,—toû mèn oûn sunólou prótera taût’ éstin hós, ésti d’ hos oú (oudè gàr eînai dúnatai chorizómena· ou gàr ho pántos échon dáktulos zóiou, all’

1035b25ὁμώνυμος ὁ τεθνεώς)· ἔνια δὲ ἅμα, ὅσα κύρια καὶ ἐν ᾧ πρώτῳ ὁ λόγος καὶ ἡ οὐσία, οἷον εἰ τοῦτο καρδία ἢ ἐγκέφαλος· διαφέρει γὰρ οὐθὲν πότερον τοιοῦτον. ὁ δʼ ἄνθρωπος καὶ ὁ ἵππος καὶ τὰ οὕτως ἐπὶ τῶν καθʼ ἕκαστα, καθόλου δέ, οὐκ ἔστιν οὐσία ἀλλὰ σύνολόν τι ἐκ τουδὶ τοῦ λόγου καὶ τησδὶhomónumos ho tethneós)· énia dè háma, hósa kúria kaì en hôi prótoi ho lógos kaì he ousía, hoîon ei toûto kardía è enképhalos· diaphérei gàr outhèn póteron toioûton. ho d’ ánthropos kaì ho híppos kaì tà hoútos epì tôn kath’ hékasta, kathólou dé, ouk éstin ousía allà súnolón ti ek toudì toû lógou kaì tesdì

1035b30τῆς ὕλης ὡς καθόλου· καθʼ ἕκαστον δʼ ἐκ τῆς ἐσχάτης ὕλης ὁ Σωκράτης ἤδη ἐστίν, καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως.—μέρος μὲν οὖν ἐστὶ καὶ τοῦ εἴδους (εἶδος δὲ λέγω τὸ τί ἦν εἶναι) καὶ τοῦ συνόλου τοῦ ἐκ τοῦ εἴδους καὶ τῆς ὕλης καὶ τῆς ὕλης αὐτῆς. ἀλλὰ τοῦ λόγου μέρη τὰ τοῦ εἴδους μόνον ἐστίν, ὁ δὲ λόγος ἐστὶ τοῦ καθόλου·tês húles hos kathólou· kath’ hékaston d’ ek tês eschátes húles ho Sokrátes éde estín, kaì epì tôn állon homoíos.—méros mèn oûn estì kaì toû eídous (eîdos dè légo tò tí ên eînai) kaì toû sunólou toû ek toû eídous kaì tês húles kaì tês húles autês. allà toû lógou mére tà toû eídous mónon estín, ho dè lógos estì toû kathólou·

1036a1τὸ γὰρ κύκλῳ εἶναι καὶ κύκλος καὶ ψυχῇ εἶναι καὶ ψυχὴ ταὐτό. τοῦ δὲ συνόλου ἤδη, οἷον κύκλου τουδὶ καὶ τῶν καθʼ ἕκαστά τινος ἢ αἰσθητοῦ ἢ νοητοῦ—λέγω δὲ νοητοὺς μὲν οἷον τοὺς μαθηματικούς, αἰσθητοὺς δὲ οἷον τοὺς χαλκοῦςtò gàr kúkloi eînai kaì kúklos kaì psuchêi eînai kaì psuchè tautó. toû dè sunólou éde, hoîon kúklou toudì kaì tôn kath’ hékastá tinos è aisthetoû è noetoû—légo dè noetoùs mèn hoîon toùs mathematikoús, aisthetoùs dè hoîon toùs chalkoûs

1036a5καὶ τοὺς ξυλίνους—τούτων δὲ οὐκ ἔστιν ὁρισμός, ἀλλὰ μετὰ νοήσεως ἢ αἰσθήσεως γνωρίζονται, ἀπελθόντες δὲ ἐκ τῆς ἐντελεχείας οὐ δῆλον πότερον εἰσὶν ἢ οὐκ εἰσίν· ἀλλʼ ἀεὶ λέγονται καὶ γνωρίζονται τῷ καθόλου λόγῳ. ἡ δʼ ὕλη ἄγνωστος καθʼ αὑτήν. ὕλη δὲ ἡ μὲν αἰσθητή ἐστιν ἡ δὲkaì toùs xulínous—toúton dè ouk éstin horismós, allà metà noéseos è aisthéseos gnorízontai, apelthóntes dè ek tês entelecheías ou dêlon póteron eisìn è ouk eisín· all’ aeì légontai kaì gnorízontai tôi kathólou lógoi. he d’ húle ágnostos kath’ hautén. húle dè he mèn aistheté estin he dè

1036a10νοητή, αἰσθητὴ μὲν οἷον χαλκὸς καὶ ξύλον καὶ ὅση κινητὴ ὕλη, νοητὴ δὲ ἡ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ὑπάρχουσα μὴ ᾗ αἰσθητά, οἷον τὰ μαθηματικά. πῶς μὲν οὖν ἔχει περὶ ὅλου καὶ μέρους καὶ περὶ τοῦ προτέρου καὶ ὑστέρου, εἴρηται· πρὸς δὲ τὴν ἐρώτησιν ἀνάγκη ἀπαντᾶν, ὅταν τις ἔρηται πότερον ἡ ὀρθὴnoeté, aisthetè mèn hoîon chalkòs kaì xúlon kaì hóse kinetè húle, noetè dè he en toîs aisthetoîs hupárchousa mè hêi aisthetá, hoîon tà mathematiká. pôs mèn oûn échei perì hólou kaì mérous kaì perì toû protérou kaì hustérou, eíretai· pròs dè tèn erótesin anánke apantân, hótan tis éretai póteron he orthè

1036a15καὶ ὁ κύκλος καὶ τὸ ζῷον πρότερον ἢ εἰς ἃ διαιροῦνται καὶ ἐξ ὧν εἰσί, τὰ μέρη, ὅτι οὐχ ἁπλῶς. εἰ μὲν γάρ ἐστι καὶ ἡ ψυχὴ ζῷον ἢ ἔμψυχον, ἢ ἕκαστον ἡ ἑκάστου, καὶ κύκλος τὸ κύκλῳ εἶναι, καὶ ὀρθὴ τὸ ὀρθῇ εἶναι καὶ ἡ οὐσία ἡ τῆς ὀρθῆς, τὶ μὲν καὶ τινὸς φατέον ὕστερον, οἷονkaì ho kúklos kaì tò zôion próteron è eis hà diairoûntai kaì ex hôn eisí, tà mére, hóti ouch haplôs. ei mèn gár esti kaì he psuchè zôion è émpsuchon, è hékaston he hekástou, kaì kúklos tò kúkloi eînai, kaì orthè tò orthêi eînai kaì he ousía he tês orthês, tì mèn kaì tinòs phatéon hústeron, hoîon

1036a20τῶν ἐν τῷ λόγῳ καὶ τινὸς ὀρθῆς (καὶ γὰρ ἡ μετὰ τῆς ὕλης, ἡ χαλκῆ ὀρθή, καὶ ἡ ἐν ταῖς γραμμαῖς ταῖς καθʼ ἕκαστα), ἡ δʼ ἄνευ ὕλης τῶν μὲν ἐν τῷ λόγῳ ὑστέρα τῶν δʼ ἐν τῷ καθʼ ἕκαστα μορίων προτέρα, ἁπλῶς δʼ οὐ φατέον· εἰ δʼ ἑτέρα καὶ μὴ ἔστιν ἡ ψυχὴ ζῷον, καὶ οὕτω τὰ μὲνtôn en tôi lógoi kaì tinòs orthês (kaì gàr he metà tês húles, he chalkê orthé, kaì he en taîs grammaîs taîs kath’ hékasta), he d’ áneu húles tôn mèn en tôi lógoi hustéra tôn d’ en tôi kath’ hékasta moríon protéra, haplôs d’ ou phatéon· ei d’ hetéra kaì mè éstin he psuchè zôion, kaì hoúto tà mèn

1036a25φατέον τὰ δʼ οὐ φατέον, ὥσπερ εἴρηται.phatéon tà d’ ou phatéon, hósper eíretai.