Métaphysique Ζ, chapitre 11

1036a25ἀπορεῖται δὲ εἰκότως καὶ ποῖα τοῦ εἴδους μέρη καὶ ποῖα οὔ, ἀλλὰ τοῦ συνειλημμένου. καίτοι τούτου μὴ δήλου ὄντος οὐκ ἔστιν ὁρίσασθαι ἕκαστον· τοῦ γὰρ καθόλου καὶ τοῦ εἴδους ὁ ὁρισμός· ποῖα οὖν ἐστὶ τῶν μερῶν ὡς ὕλη καὶ ποῖαaporeîtai dè eikótos kaì poîa toû eídous mére kaì poîa oú, allà toû suneilemménou. kaítoi toútou mè délou óntos ouk éstin horísasthai hékaston· toû gàr kathólou kaì toû eídous ho horismós· poîa oûn estì tôn merôn hos húle kaì poîa

1036a30οὔ, ἐὰν μὴ ᾖ φανερά, οὐδὲ ὁ λόγος ἔσται φανερὸς ὁ τοῦ πράγματος. ὅσα μὲν οὖν φαίνεται ἐπιγιγνόμενα ἐφʼ ἑτέρων τῷ εἴδει, οἷον κύκλος ἐν χαλκῷ καὶ λίθῳ καὶ ξύλῳ, ταῦτα μὲν δῆλα εἶναι δοκεῖ ὅτι οὐδὲν τῆς τοῦ κύκλου οὐσίας ὁ χαλκὸς οὐδʼ ὁ λίθος διὰ τὸ χωρίζεσθαι αὐτῶν· ὅσα δὲoú, eàn mè êi phanerá, oudè ho lógos éstai phaneròs ho toû prágmatos. hósa mèn oûn phaínetai epigignómena eph’ hetéron tôi eídei, hoîon kúklos en chalkôi kaì líthoi kaì xúloi, taûta mèn dêla eînai dokeî hóti oudèn tês toû kúklou ousías ho chalkòs oud’ ho líthos dià tò chorízesthai autôn· hósa dè

1036a35μὴ ὁρᾶται χωριζόμενα, οὐδὲν μὲν κωλύει ὁμοίως ἔχειν τούτοις, ὥσπερ κἂν εἰ οἱ κύκλοι πάντες ἑωρῶντο χαλκοῖ·mè horâtai chorizómena, oudèn mèn kolúei homoíos échein toútois, hósper kàn ei hoi kúkloi pántes heorônto chalkoî·

1036b1οὐδὲν γὰρ ἂν ἧττον ἦν ὁ χαλκὸς οὐδὲν τοῦ εἴδους· χαλεπὸν δὲ ἀφελεῖν τοῦτον τῇ διανοίᾳ. οἷον τὸ τοῦ ἀνθρώπου εἶδος ἀεὶ ἐν σαρξὶ φαίνεται καὶ ὀστοῖς καὶ τοῖς τοιούτοις μέρεσιν·oudèn gàr àn hêtton ên ho chalkòs oudèn toû eídous· chalepòn dè apheleîn toûton têi dianoíai. hoîon tò toû anthrópou eîdos aeì en sarxì phaínetai kaì ostoîs kaì toîs toioútois méresin·

1036b5ἆρʼ οὖν καὶ ἐστὶ ταῦτα μέρη τοῦ εἴδους καὶ τοῦ λόγου; ἢ οὔ, ἀλλʼ ὕλη, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ καὶ ἐπʼ ἄλλων ἐπιγίγνεσθαι ἀδυνατοῦμεν χωρίσαι; ἐπεὶ δὲ τοῦτο δοκεῖ μὲν ἐνδέχεσθαι ἄδηλον δὲ πότε, ἀποροῦσί τινες ἤδη καὶ ἐπὶ τοῦ κύκλου καὶ τοῦ τριγώνου ὡς οὐ προσῆκον γραμμαῖς ὁρίζεσθαι καὶ τῷâr’ oûn kaì estì taûta mére toû eídous kaì toû lógou; è oú, all’ húle, allà dià tò mè kaì ep’ állon epigígnesthai adunatoûmen chorísai; epeì dè toûto dokeî mèn endéchesthai ádelon dè póte, aporoûsí tines éde kaì epì toû kúklou kaì toû trigónou hos ou prosêkon grammaîs horízesthai kaì tôi

1036b10συνεχεῖ, ἀλλὰ πάντα καὶ ταῦτα ὁμοίως λέγεσθαι ὡσανεὶ σάρκες καὶ ὀστᾶ τοῦ ἀνθρώπου καὶ χαλκὸς καὶ λίθος τοῦ ἀνδριάντος· καὶ ἀνάγουσι πάντα εἰς τοὺς ἀριθμούς, καὶ γραμμῆς τὸν λόγον τὸν τῶν δύο εἶναί φασιν. καὶ τῶν τὰς ἰδέας λεγόντων οἱ μὲν αὐτογραμμὴν τὴν δυάδα, οἱ δὲ τὸsunecheî, allà pánta kaì taûta homoíos légesthai hosaneì sárkes kaì ostâ toû anthrópou kaì chalkòs kaì líthos toû andriántos· kaì anágousi pánta eis toùs arithmoús, kaì grammês tòn lógon tòn tôn dúo eînaí phasin. kaì tôn tàs idéas legónton hoi mèn autogrammèn tèn duáda, hoi dè tò

1036b15εἶδος τῆς γραμμῆς, ἔνια μὲν γὰρ εἶναι τὸ αὐτὸ τὸ εἶδος καὶ οὗ τὸ εἶδος (οἷον δυάδα καὶ τὸ εἶδος δυάδος), ἐπὶ γραμμῆς δὲ οὐκέτι. συμβαίνει δὴ ἕν τε πολλῶν εἶδος εἶναι ὧν τὸ εἶδος φαίνεται ἕτερον (ὅπερ καὶ τοῖς Πυθαγορείοις συνέβαινεν), καὶ ἐνδέχεται ἓν πάντων ποιεῖν αὐτὸeîdos tês grammês, énia mèn gàr eînai tò autò tò eîdos kaì hoû tò eîdos (oîon duáda kaì tò eîdos duádos), epì grammês dè oukéti. sumbaínei dè hén te pollôn eîdos eînai hôn tò eîdos phaínetai héteron h(óper kaì toîs Puthagoreíois sunébainen), kaì endéchetai hèn pánton poieîn autò

1036b20εἶδος, τὰ δʼ ἄλλα μὴ εἴδη· καίτοι οὕτως ἓν πάντα ἔσται. ὅτι μὲν οὖν ἔχει τινὰ ἀπορίαν τὰ περὶ τοὺς ὁρισμούς, καὶ διὰ τίνʼ αἰτίαν, εἴρηται· διὸ καὶ τὸ πάντα ἀνάγειν οὕτω καὶ ἀφαιρεῖν τὴν ὕλην περίεργον· ἔνια γὰρ ἴσως τόδʼ ἐν τῷδʼ ἐστὶν ἢ ὡδὶ ταδὶ ἔχοντα. καὶ ἡ παραβολὴ ἡ ἐπὶ τοῦ ζῴου,eîdos, tà d’ álla mè eíde· kaítoi hoútos hèn pánta éstai. hóti mèn oûn échei tinà aporían tà perì toùs horismoús, kaì dià tín’ aitían, eíretai· diò kaì tò pánta anágein hoúto kaì aphaireîn tèn húlen períergon· énia gàr ísos tód’ en tôid’ estìn è hodì tadì échonta. kaì he parabolè he epì toû zóiou,

1036b25ἣν εἰώθει λέγειν Σωκράτης ὁ νεώτερος, οὐ καλῶς ἔχει· ἀπάγει γὰρ ἀπὸ τοῦ ἀληθοῦς, καὶ ποιεῖ ὑπολαμβάνειν ὡς ἐνδεχόμενον εἶναι τὸν ἄνθρωπον ἄνευ τῶν μερῶν, ὥσπερ ἄνευ τοῦ χαλκοῦ τὸν κύκλον. τὸ δʼ οὐχ ὅμοιον· αἰσθητὸν γάρ τι τὸ ζῷον, καὶ ἄνευ κινήσεως οὐκ ἔστιν ὁρίσασθαι, διὸhèn eióthei légein Sokrátes ho neóteros, ou kalôs échei· apágei gàr apò toû alethoûs, kaì poieî hupolambánein hos endechómenon eînai tòn ánthropon áneu tôn merôn, hósper áneu toû chalkoû tòn kúklon. tò d’ ouch hómoion· aisthetòn gár ti tò zôion, kaì áneu kinéseos ouk éstin horísasthai, diò

1036b30οὐδʼ ἄνευ τῶν μερῶν ἐχόντων πώς. οὐ γὰρ πάντως τοῦ ἀνθρώπου μέρος ἡ χείρ, ἀλλʼ ἢ δυναμένη τὸ ἔργον ἀποτελεῖν, ὥστε ἔμψυχος οὖσα· μὴ ἔμψυχος δὲ οὐ μέρος. περὶ δὲ τὰ μαθηματικὰ διὰ τί οὐκ εἰσὶ μέρη οἱ λόγοι τῶν λόγων, οἷον τοῦ κύκλου τὰ ἡμικύκλια; οὐ γάρ ἐστιν αἰσθητὰ ταῦτα.oud’ áneu tôn merôn echónton pós. ou gàr pántos toû anthrópou méros he cheír, all’ è dunaméne tò érgon apoteleîn, hóste émpsuchos oûsa· mè émpsuchos dè ou méros. perì dè tà mathematikà dià tí ouk eisì mére hoi lógoi tôn lógon, hoîon toû kúklou tà hemikúklia; ou gár estin aisthetà taûta.

1036b35ἢ οὐθὲν διαφέρει; ἔσται γὰρ ὕλη ἐνίων καὶ μὴ αἰσθητῶν·è outhèn diaphérei; éstai gàr húle eníon kaì mè aisthetôn·

1037a1καὶ παντὸς γὰρ ὕλη τις ἔστιν ὃ μὴ ἔστι τί ἦν εἶναι καὶ εἶδος αὐτὸ καθʼ αὑτὸ ἀλλὰ τόδε τι. κύκλου μὲν οὖν οὐκ ἔσται τοῦ καθόλου, τῶν δὲ καθʼ ἕκαστα ἔσται μέρη ταῦτα, ὥσπερ εἴρηται πρότερον· ἔστι γὰρ ὕλη ἡ μὲν αἰσθητὴ ἡkaì pantòs gàr húle tis éstin hò mè ésti tí ên eînai kaì eîdos autò kath’ hautò allà tóde ti. kúklou mèn oûn ouk éstai toû kathólou, tôn dè kath’ hékasta éstai mére taûta, hósper eíretai próteron· ésti gàr húle he mèn aisthetè he

1037a5δὲ νοητή. δῆλον δὲ καὶ ὅτι ἡ μὲν ψυχὴ οὐσία ἡ πρώτη, τὸ δὲ σῶμα ὕλη, ὁ δʼ ἄνθρωπος ἢ τὸ ζῷον τὸ ἐξ ἀμφοῖν ὡς καθόλου· Σωκράτης δὲ καὶ Κορίσκος, εἰ μὲν καὶ ἡ ψυχὴ Σωκράτης, διττόν (οἱ μὲν γὰρ ὡς ψυχὴν οἱ δʼ ὡς τὸ σύνολον), εἰ δʼ ἁπλῶς ἡ ψυχὴ ἥδε καὶ τὸ σῶμα τόδε, ὥσπερ τὸdè noeté. dêlon dè kaì hóti he mèn psuchè ousía he próte, tò dè sôma húle, ho d’ ánthropos è tò zôion tò ex amphoîn hos kathólou· Sokrátes dè kaì Korískos, ei mèn kaì he psuchè Sokrátes, dittón (oi mèn gàr hos psuchèn hoi d’ hos tò súnolon), ei d’ haplôs he psuchè héde kaì tò sôma tóde, hósper tò

1037a10καθόλου τε καὶ τὸ καθʼ ἕκαστον. πότερον δὲ ἔστι παρὰ τὴν ὕλην τῶν τοιούτων οὐσιῶν τις ἄλλη, καὶ δεῖ ζητεῖν οὐσίαν ἑτέραν τινὰ οἷον ἀριθμοὺς ἤ τι τοιοῦτον, σκεπτέον ὕστερον. τούτου γὰρ χάριν καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν οὐσιῶν πειρώμεθα διορίζειν, ἐπεὶ τρόπον τινὰ τῆς φυσικῆς καὶkathólou te kaì tò kath’ hékaston. póteron dè ésti parà tèn húlen tôn toioúton ousiôn tis álle, kaì deî zeteîn ousían hetéran tinà hoîon arithmoùs é ti toioûton, skeptéon hústeron. toútou gàr chárin kaì perì tôn aisthetôn ousiôn peirómetha diorízein, epeì trópon tinà tês phusikês kaì

1037a15δευτέρας φιλοσοφίας ἔργον ἡ περὶ τὰς αἰσθητὰς οὐσίας θεωρία· οὐ γὰρ μόνον περὶ τῆς ὕλης δεῖ γνωρίζειν τὸν φυσικὸν ἀλλὰ καὶ τῆς κατὰ τὸν λόγον, καὶ μᾶλλον. ἐπὶ δὲ τῶν ὁρισμῶν πῶς μέρη τὰ ἐν τῷ λόγῳ, καὶ διὰ τί εἷς λόγος ὁ ὁρισμός (δῆλον γὰρ ὅτι τὸ πρᾶγμα ἕν, τὸ δὲdeutéras philosophías érgon he perì tàs aisthetàs ousías theoría· ou gàr mónon perì tês húles deî gnorízein tòn phusikòn allà kaì tês katà tòn lógon, kaì mâllon. epì dè tôn horismôn pôs mére tà en tôi lógoi, kaì dià tí heîs lógos ho horismós (dêlon gàr hóti tò prâgma hén, tò dè

1037a20πρᾶγμα τίνι ἕν, μέρη γε ἔχον;), σκεπτέον ὕστερον. τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ πῶς αὐτὸ καθʼ αὑτό, καθόλου περὶ παντὸς εἴρηται, καὶ διὰ τί τῶν μὲν ὁ λόγος ὁ τοῦ τί ἦν εἶναι ἔχει τὰ μόρια τοῦ ὁριζομένου τῶν δʼ οὔ, καὶ ὅτι ἐν μὲν τῷ τῆς οὐσίας λόγῳ τὰ οὕτω μόριαprâgma tíni hén, mére ge échon;), skeptéon hústeron. tí mèn oûn estì tò tí ên eînai kaì pôs autò kath’ hautó, kathólou perì pantòs eíretai, kaì dià tí tôn mèn ho lógos ho toû tí ên eînai échei tà mória toû horizoménou tôn d’ oú, kaì hóti en mèn tôi tês ousías lógoi tà hoúto mória

1037a25ὡς ὕλη οὐκ ἐνέσται—οὐδὲ γὰρ ἔστιν ἐκείνης μόρια τῆς οὐσίας ἀλλὰ τῆς συνόλου, ταύτης δέ γʼ ἔστι πως λόγος καὶ οὐκ ἔστιν· μετὰ μὲν γὰρ τῆς ὕλης οὐκ ἔστιν (ἀόριστον γάρ), κατὰ τὴν πρώτην δʼ οὐσίαν ἔστιν, οἷον ἀνθρώπου ὁ τῆς ψυχῆς λόγος· ἡ γὰρ οὐσία ἐστὶ τὸ εἶδος τὸ ἐνόν, ἐξ οὗ καὶ τῆςhos húle ouk enéstai—oudè gàr éstin ekeínes mória tês ousías allà tês sunólou, taútes dé g’ ésti pos lógos kaì ouk éstin· metà mèn gàr tês húles ouk éstin (aóriston gár), katà tèn próten d’ ousían éstin, hoîon anthrópou ho tês psuchês lógos· he gàr ousía estì tò eîdos tò enón, ex hoû kaì tês

1037a30ὕλης ἡ σύνολος λέγεται οὐσία, οἷον ἡ κοιλότης (ἐκ γὰρ ταύτης καὶ τῆς ῥινὸς σιμὴ ῥὶς καὶ ἡ σιμότης ἐστί δὶς γὰρ ἐν τούτοις ὑπάρξει ἡ ῥίς)—ἐν δὲ τῇ συνόλῳ οὐσίᾳ, οἷον ῥινὶ σιμῇ ἢ Καλλίᾳ, ἐνέσται καὶ ἡ ὕλη· καὶ ὅτι τὸ τί ἦν εἶναι καὶ ἕκαστον ἐπὶ τινῶν μὲν ταὐτό,húles he súnolos légetai ousía, hoîon he koilótes (ek gàr taútes kaì tês rhinòs simè rhìs kaì he simótes estí dìs gàr en toútois hupárxei he rhís)—en dè têi sunóloi ousíai, hoîon rhinì simêi è Kallíai, enéstai kaì he húle· kaì hóti tò tí ên eînai kaì hékaston epì tinôn mèn tautó,

1037b1ὥσπερ ἐπὶ τῶν πρώτων οὐσιῶν, οἷον καμπυλότης καὶ καμπυλότητι εἶναι, εἰ πρώτη ἐστίν (λέγω δὲ πρώτην ἣ μὴ λέγεται τῷ ἄλλο ἐν ἄλλῳ εἶναι καὶ ὑποκειμένῳ ὡς ὕλῃ), ὅσα δὲ ὡς ὕλη ἢhósper epì tôn próton ousiôn, hoîon kampulótes kaì kampulóteti eînai, ei próte estín (légo dè próten hè mè légetai tôi állo en álloi eînai kaì hupokeiménoi hos húlei), hósa dè hos húle è

1037b5ὡς συνειλημμένα τῇ ὕλῃ, οὐ ταὐτό, οὐδʼ εἰ κατὰ συμβεβηκὸς ἕν, οἷον Σωκράτης καὶ τὸ μουσικόν· ταῦτα γὰρ ταὐτὰ κατὰ συμβεβηκός.hos suneilemména têi húlei, ou tautó, oud’ ei katà sumbebekòs hén, hoîon Sokrátes kaì tò mousikón· taûta gàr tautà katà sumbebekós.