Métaphysique Ζ, chapitre 9

1034a5ἀπορήσειε δʼ ἄν τις διὰ τί τὰ μὲν γίγνεται καὶ τέχνῃaporéseie d’ án tis dià tí tà mèn gígnetai kaì téchnei

1034a10καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου, οἷον ὑγίεια, τὰ δʼ οὔ, οἷον οἰκία. αἴτιον δὲ ὅτι τῶν μὲν ἡ ὕλη ἡ ἄρχουσα τῆς γενέσεως ἐν τῷ ποιεῖν καὶ γίγνεσθαί τι τῶν ἀπὸ τέχνης, ἐν ᾗ ὑπάρχει τι μέρος τοῦ πράγματος,—ἡ μὲν τοιαύτη ἐστὶν οἵα κινεῖσθαι ὑφʼ αὑτῆς ἡ δʼ οὔ, καὶ ταύτης ἡ μὲν ὡδὶ οἵα τε ἡ δὲ ἀδύνατος· πολλὰkaì apò tautomátou, hoîon hugíeia, tà d’ oú, hoîon oikía. aítion dè hóti tôn mèn he húle he árchousa tês genéseos en tôi poieîn kaì gígnesthaí ti tôn apò téchnes, en hêi hupárchei ti méros toû prágmatos,—e mèn toiaúte estìn hoía kineîsthai huph’ hautês he d’ oú, kaì taútes he mèn hodì hoía te he dè adúnatos· pollà

1034a15γὰρ δυνατὰ μὲν ὑφʼ αὑτῶν κινεῖσθαι ἀλλʼ οὐχ ὡδί, οἷον ὀρχήσασθαι. ὅσων οὖν τοιαύτη ἡ ὕλη, οἷον οἱ λίθοι, ἀδύνατον ὡδὶ κινηθῆναι εἰ μὴ ὑπʼ ἄλλου, ὡδὶ μέντοι ναί—καὶ τὸ πῦρ. διὰ τοῦτο τὰ μὲν οὐκ ἔσται ἄνευ τοῦ ἔχοντος τὴν τέχνην τὰ δὲ ἔσται· ὑπὸ γὰρ τούτων κινηθήσεται τῶν οὐκ ἐχόντωνgàr dunatà mèn huph’ hautôn kineîsthai all’ ouch hodí, hoîon orchésasthai. hóson oûn toiaúte he húle, hoîon hoi líthoi, adúnaton hodì kinethênai ei mè hup’ állou, hodì méntoi naí—kaì tò pûr. dià toûto tà mèn ouk éstai áneu toû échontos tèn téchnen tà dè éstai· hupò gàr toúton kinethésetai tôn ouk echónton

1034a20τὴν τέχνην, κινεῖσθαι δὲ δυναμένων αὐτῶν ὑπʼ ἄλλων οὐκ ἐχόντων τὴν τέχνην ἢ ἐκ μέρους. δῆλον δʼ ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ ὅτι τρόπον τινὰ πάντα γίγνεται ἐξ ὁμωνύμου, ὥσπερ τὰ φύσει, ἢ ἐκ μέρους ὁμωνύμου (οἷον ἡ οἰκία ἐξ οἰκίας, ᾗ ὑπὸ νοῦ· ἡ γὰρ τέχνη τὸ εἶδος) ἢ ἐκ μέρους ἢtèn téchnen, kineîsthai dè dunaménon autôn hup’ állon ouk echónton tèn téchnen è ek mérous. dêlon d’ ek tôn eireménon kaì hóti trópon tinà pánta gígnetai ex homonúmou, hósper tà phúsei, è ek mérous homonúmou (oîon he oikía ex oikías, hêi hupò noû· he gàr téchne tò eîdos) è ek mérous è

1034a25ἔχοντός τι μέρος,—ἐὰν μὴ κατὰ συμβεβηκὸς γίγνηται· τὸ γὰρ αἴτιον τοῦ ποιεῖν πρῶτον καθʼ αὑτὸ μέρος. θερμότης γὰρ ἡ ἐν τῇ κινήσει θερμότητα ἐν τῷ σώματι ἐποίησεν· αὕτη δὲ ἐστὶν ἢ ὑγίεια ἢ μέρος, ἢ ἀκολουθεῖ αὐτῇ μέρος τι τῆς ὑγιείας ἢ αὐτὴ ἡ ὑγίεια· διὸ καὶ λέγεται ποιεῖν, ὅτι ἐκεῖνοéchontós ti méros,—eàn mè katà sumbebekòs gígnetai· tò gàr aítion toû poieîn prôton kath’ hautò méros. thermótes gàr he en têi kinései thermóteta en tôi sómati epoíesen· haúte dè estìn è hugíeia è méros, è akoloutheî autêi méros ti tês hugieías è autè he hugíeia· diò kaì légetai poieîn, hóti ekeîno

1034a30ποιεῖ τὴν ὑγίειαν ᾧ ἀκολουθεῖ καὶ συμβέβηκε θερμότης. ὥστε, ὥσπερ ἐν τοῖς συλλογισμοῖς, πάντων ἀρχὴ ἡ οὐσία· ἐκ γὰρ τοῦ τί ἐστιν οἱ συλλογισμοί εἰσιν, ἐνταῦθα δὲ αἱ γενέσεις. ὁμοίως δὲ καὶ τὰ φύσει συνιστάμενα τούτοις ἔχει. τὸ μὲν γὰρ σπέρμα ποιεῖ ὥσπερ τὰ ἀπὸ τέχνης (ἔχει γὰρ δυνάμει τὸ εἶδος,poieî tèn hugíeian hôi akoloutheî kaì sumbébeke thermótes. hóste, hósper en toîs sullogismoîs, pánton archè he ousía· ek gàr toû tí estin hoi sullogismoí eisin, entaûtha dè hai genéseis. homoíos dè kaì tà phúsei sunistámena toútois échei. tò mèn gàr spérma poieî hósper tà apò téchnes (échei gàr dunámei tò eîdos,

1034b1καὶ ἀφʼ οὗ τὸ σπέρμα, ἐστί πως ὁμώνυμον—οὐ γὰρ πάντα οὕτω δεῖ ζητεῖν ὡς ἐξ ἀνθρώπου ἄνθρωπος· καὶ γὰρ γυνὴ ἐξ ἀνδρός—ἐὰν μὴ πήρωμα ᾖ· διὸ ἡμίονος οὐκ ἐξ ἡμιόνου)· ὅσα δὲ ἀπὸ ταὐτομάτου ὥσπερ ἐκεῖ γίγνεται,kaì aph’ hoû tò spérma, estí pos homónumon—ou gàr pánta hoúto deî zeteîn hos ex anthrópou ánthropos· kaì gàr gunè ex andrós—eàn mè péroma êi· diò hemíonos ouk ex hemiónou)· hósa dè apò tautomátou hósper ekeî gígnetai,

1034b5ὅσων ἡ ὕλη δύναται καὶ ὑφʼ αὑτῆς κινεῖσθαι ταύτην τὴν κίνησιν ἣν τὸ σπέρμα κινεῖ· ὅσων δὲ μή, ταῦτα ἀδύνατα γίγνεσθαι ἄλλως πως ἢ ἐξ αὐτῶν.—οὐ μόνον δὲ περὶ τῆς οὐσίας ὁ λόγος δηλοῖ τὸ μὴ γίγνεσθαι τὸ εἶδος, ἀλλὰ περὶ πάντων ὁμοίως τῶν πρώτων κοινὸς ὁ λόγος, οἷον ποσοῦhóson he húle dúnatai kaì huph’ hautês kineîsthai taúten tèn kínesin hèn tò spérma kineî· hóson dè mé, taûta adúnata gígnesthai állos pos è ex autôn.—ou mónon dè perì tês ousías ho lógos deloî tò mè gígnesthai tò eîdos, allà perì pánton homoíos tôn próton koinòs ho lógos, hoîon posoû

1034b10ποιοῦ καὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν. γίγνεται γὰρ ὥσπερ ἡ χαλκῆ σφαῖρα ἀλλʼ οὐ σφαῖρα οὐδὲ χαλκός, καὶ ἐπὶ χαλκοῦ, εἰ γίγνεται (ἀεὶ γὰρ δεῖ προϋπάρχειν τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος), οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ τί ἐστι καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ καὶ ποσοῦ καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως κατηγοριῶν· οὐ γὰρ γίγνεταιpoioû kaì tôn állon kategoriôn. gígnetai gàr hósper he chalkê sphaîra all’ ou sphaîra oudè chalkós, kaì epì chalkoû, ei gígnetai (aeì gàr deî proüpárchein tèn húlen kaì tò eîdos), hoútos kaì epì toû tí esti kaì epì toû poioû kaì posoû kaì tôn állon homoíos kategoriôn· ou gàr gígnetai

1034b15τὸ ποιὸν ἀλλὰ τὸ ποιὸν ξύλον, οὐδὲ τὸ ποσὸν ἀλλὰ τὸ ποσὸν ξύλον ἢ ζῷον. ἀλλʼ ἴδιον τῆς οὐσίας ἐκ τούτων λαβεῖν ἔστιν ὅτι ἀναγκαῖον προϋπάρχειν ἑτέραν οὐσίαν ἐντελεχείᾳ οὖσαν ἣ ποιεῖ, οἷον ζῷον εἰ γίγνεται ζῷον· ποιὸν δʼ ἢ ποσὸν οὐκ ἀνάγκη ἀλλʼ ἢ δυνάμει μόνον.tò poiòn allà tò poiòn xúlon, oudè tò posòn allà tò posòn xúlon è zôion. all’ ídion tês ousías ek toúton labeîn éstin hóti anankaîon proüpárchein hetéran ousían entelecheíai oûsan hè poieî, hoîon zôion ei gígnetai zôion· poiòn d’ è posòn ouk anánke all’ è dunámei mónon.