Métaphysique Ζ, chapitre 13

1038b1ἐπεὶ δὲ περὶ τῆς οὐσίας ἡ σκέψις ἐστί, πάλιν ἐπανέλθωμεν. λέγεται δʼ ὥσπερ τὸ ὑποκείμενον οὐσία εἶναι καὶ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ τὸ ἐκ τούτων, καὶ τὸ καθόλου. περὶ μὲν οὖν τοῖν δυοῖν εἴρηται (καὶ γὰρ περὶ τοῦ τί ἦν εἶναι καὶ τοῦepeì dè perì tês ousías he sképsis estí, pálin epanélthomen. légetai d’ hósper tò hupokeímenon ousía eînai kaì tò tí ên eînai kaì tò ek toúton, kaì tò kathólou. perì mèn oûn toîn duoîn eíretai (kaì gàr perì toû tí ên eînai kaì toû

1038b5ὑποκειμένου, ὅτι διχῶς ὑπόκειται, ἢ τόδε τι ὄν, ὥσπερ τὸ ζῷον τοῖς πάθεσιν, ἢ ὡς ἡ ὕλη τῇ ἐντελεχείᾳ), δοκεῖ δὲ καὶ τὸ καθόλου αἴτιόν τισιν εἶναι μάλιστα, καὶ εἶναι ἀρχὴ τὸ καθόλου· διὸ ἐπέλθωμεν καὶ περὶ τούτου. ἔοικε γὰρ ἀδύνατον εἶναι οὐσίαν εἶναι ὁτιοῦν τῶν καθόλου λεγομένων. πρῶτονhupokeiménou, hóti dichôs hupókeitai, è tóde ti ón, hósper tò zôion toîs páthesin, è hos he húle têi entelecheíai), dokeî dè kaì tò kathólou aítión tisin eînai málista, kaì eînai archè tò kathólou· diò epélthomen kaì perì toútou. éoike gàr adúnaton eînai ousían eînai hotioûn tôn kathólou legoménon. prôton

1038b10μὲν γὰρ οὐσία ἑκάστου ἡ ἴδιος ἑκάστῳ, ἣ οὐχ ὑπάρχει ἄλλῳ, τὸ δὲ καθόλου κοινόν· τοῦτο γὰρ λέγεται καθόλου ὃ πλείοσιν ὑπάρχειν πέφυκεν. τίνος οὖν οὐσία τοῦτʼ ἔσται; ἢ γὰρ πάντων ἢ οὐδενός, πάντων δʼ οὐχ οἷόν τε· ἑνὸς δʼ εἰ ἔσται, καὶ τἆλλα τοῦτʼ ἔσται· ὧν γὰρ μία ἡ οὐσία καὶ τὸ τί ἦν εἶναιmèn gàr ousía hekástou he ídios hekástoi, hè ouch hupárchei álloi, tò dè kathólou koinón· toûto gàr légetai kathólou hò pleíosin hupárchein péphuken. tínos oûn ousía toût’ éstai; è gàr pánton è oudenós, pánton d’ ouch hoîón te· henòs d’ ei éstai, kaì tâlla toût’ éstai· hôn gàr mía he ousía kaì tò tí ên eînai

1038b15ἕν, καὶ αὐτὰ ἕν. ἔτι οὐσία λέγεται τὸ μὴ καθʼ ὑποκειμένου, τὸ δὲ καθόλου καθʼ ὑποκειμένου τινὸς λέγεται ἀεί. ἀλλʼ ἆρα οὕτω μὲν οὐκ ἐνδέχεται ὡς τὸ τί ἦν εἶναι, ἐν τούτῳ δὲ ἐνυπάρχειν, οἷον τὸ ζῷον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ καὶ ἵππῳ; οὐκοῦν δῆλον ὅτι ἔστι τις αὐτοῦ λόγος. διαφέρει δʼ οὐθὲν οὐδʼ εἰ μὴhén, kaì autà hén. éti ousía légetai tò mè kath’ hupokeiménou, tò dè kathólou kath’ hupokeiménou tinòs légetai aeí. all’ âra hoúto mèn ouk endéchetai hos tò tí ên eînai, en toútoi dè enupárchein, hoîon tò zôion en tôi anthrópoi kaì híppoi; oukoûn dêlon hóti ésti tis autoû lógos. diaphérei d’ outhèn oud’ ei mè

1038b20πάντων λόγος ἔστι τῶν ἐν τῇ οὐσίᾳ· οὐδὲν γὰρ ἧττον οὐσία τοῦτʼ ἔσται τινός, ὡς ὁ ἄνθρωπος τοῦ ἀνθρώπου ἐν ᾧ ὑπάρχει, ὥστε τὸ αὐτὸ συμβήσεται πάλιν· ἔσται γὰρ ἐκείνου οὐσία, οἷον τὸ ζῷον, ἐν ᾧ ὡς ἴδιον ὑπάρχει. ἔτι δὲ καὶ ἀδύνατον καὶ ἄτοπον τὸ τόδε καὶ οὐσίαν, εἰ ἔστιν ἔκ τινων,pánton lógos ésti tôn en têi ousíai· oudèn gàr hêtton ousía toût’ éstai tinós, hos ho ánthropos toû anthrópou en hôi hupárchei, hóste tò autò sumbésetai pálin· éstai gàr ekeínou ousía, hoîon tò zôion, en hôi hos ídion hupárchei. éti dè kaì adúnaton kaì átopon tò tóde kaì ousían, ei éstin ék tinon,

1038b25μὴ ἐξ οὐσιῶν εἶναι μηδʼ ἐκ τοῦ τόδε τι ἀλλʼ ἐκ ποιοῦ· πρότερον γὰρ ἔσται μὴ οὐσία τε καὶ τὸ ποιὸν οὐσίας τε καὶ τοῦ τόδε. ὅπερ ἀδύνατον· οὔτε λόγῳ γὰρ οὔτε χρόνῳ οὔτε γενέσει οἷόν τε τὰ πάθη τῆς οὐσίας εἶναι πρότερα· ἔσται γὰρ καὶ χωριστά. ἔτι τῷ Σωκράτει ἐνυπάρξει οὐσία οὐσίᾳ,mè ex ousiôn eînai med’ ek toû tóde ti all’ ek poioû· próteron gàr éstai mè ousía te kaì tò poiòn ousías te kaì toû tóde. hóper adúnaton· oúte lógoi gàr oúte chrónoi oúte genései hoîón te tà páthe tês ousías eînai prótera· éstai gàr kaì choristá. éti tôi Sokrátei enupárxei ousía ousíai,

1038b30ὥστε δυοῖν ἔσται οὐσία. ὅλως δὲ συμβαίνει, εἰ ἔστιν οὐσία ὁ ἄνθρωπος καὶ ὅσα οὕτω λέγεται, μηθὲν τῶν ἐν τῷ λόγῳ εἶναι μηδενὸς οὐσίαν μηδὲ χωρὶς ὑπάρχειν αὐτῶν μηδʼ ἐν ἄλλῳ, λέγω δʼ οἷον οὐκ εἶναί τι ζῷον παρὰ τὰ τινά, οὐδʼ ἄλλο τῶν ἐν τοῖς λόγοις οὐδέν. ἔκ τε δὴ τούτων θεωροῦσιhóste duoîn éstai ousía. hólos dè sumbaínei, ei éstin ousía ho ánthropos kaì hósa hoúto légetai, methèn tôn en tôi lógoi eînai medenòs ousían medè chorìs hupárchein autôn med’ en álloi, légo d’ hoîon ouk eînaí ti zôion parà tà tiná, oud’ állo tôn en toîs lógois oudén. ék te dè toúton theoroûsi

1038b35φανερὸν ὅτι οὐδὲν τῶν καθόλου ὑπαρχόντων οὐσία ἐστί, καὶ ὅτι οὐδὲν σημαίνει τῶν κοινῇ κατηγορουμένων τόδε τι,phaneròn hóti oudèn tôn kathólou huparchónton ousía estí, kaì hóti oudèn semaínei tôn koinêi kategorouménon tóde ti,

1039a1ἀλλὰ τοιόνδε. εἰ δὲ μή, ἄλλα τε πολλὰ συμβαίνει καὶ ὁ τρίτος ἄνθρωπος. ἔτι δὲ καὶ ὧδε δῆλον. ἀδύνατον γὰρ οὐσίαν ἐξ οὐσιῶν εἶναι ἐνυπαρχουσῶν ὡς ἐντελεχείᾳ· τὰ γὰρ δύοallà toiónde. ei dè mé, álla te pollà sumbaínei kaì ho trítos ánthropos. éti dè kaì hôde dêlon. adúnaton gàr ousían ex ousiôn eînai enuparchousôn hos entelecheíai· tà gàr dúo

1039a5οὕτως ἐντελεχείᾳ οὐδέποτε ἓν ἐντελεχείᾳ, ἀλλʼ ἐὰν δυνάμει δύο ᾖ, ἔσται ἕν (οἷον ἡ διπλασία ἐκ δύο ἡμίσεων δυνάμει γε· ἡ γὰρ ἐντελέχεια χωρίζει), ὥστʼ εἰ ἡ οὐσία ἕν, οὐκ ἔσται ἐξ οὐσιῶν ἐνυπαρχουσῶν καὶ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον, ὃν λέγει Δημόκριτος ὀρθῶς· ἀδύνατον γὰρ εἶναί φησιν ἐκhoútos entelecheíai oudépote hèn entelecheíai, all’ eàn dunámei dúo êi, éstai hén (oîon he diplasía ek dúo hemíseon dunámei ge· he gàr entelécheia chorízei), hóst’ ei he ousía hén, ouk éstai ex ousiôn enuparchousôn kaì katà toûton tòn trópon, hòn légei Demókritos orthôs· adúnaton gàr eînaí phesin ek

1039a10δύο ἓν ἢ ἐξ ἑνὸς δύο γενέσθαι· τὰ γὰρ μεγέθη τὰ ἄτομα τὰς οὐσίας ποιεῖ. ὁμοίως τοίνυν δῆλον ὅτι καὶ ἐπʼ ἀριθμοῦ ἕξει, εἴπερ ἐστὶν ὁ ἀριθμὸς σύνθεσις μονάδων, ὥσπερ λέγεται ὑπό τινων· ἢ γὰρ οὐχ ἓν ἡ δυὰς ἢ οὐκ ἔστι μονὰς ἐν αὐτῇ ἐντελεχείᾳ.—ἔχει δὲ τὸ συμβαῖνον ἀπορίαν. εἰ γὰρdúo hèn è ex henòs dúo genésthai· tà gàr megéthe tà átoma tàs ousías poieî. homoíos toínun dêlon hóti kaì ep’ arithmoû héxei, eíper estìn ho arithmòs súnthesis monádon, hósper légetai hupó tinon· è gàr ouch hèn he duàs è ouk ésti monàs en autêi entelecheíai.—échei dè tò sumbaînon aporían. ei gàr

1039a15μήτε ἐκ τῶν καθόλου οἷόν τʼ εἶναι μηδεμίαν οὐσίαν διὰ τὸ τοιόνδε ἀλλὰ μὴ τόδε τι σημαίνειν, μήτʼ ἐξ οὐσιῶν ἐνδέχεται ἐντελεχείᾳ εἶναι μηδεμίαν οὐσίαν σύνθετον, ἀσύνθετον ἂν εἴη οὐσία πᾶσα, ὥστʼ οὐδὲ λόγος ἂν εἴη οὐδεμιᾶς οὐσίας. ἀλλὰ μὴν δοκεῖ γε πᾶσι καὶ ἐλέχθη πάλαι ἢméte ek tôn kathólou hoîón t’ eînai medemían ousían dià tò toiónde allà mè tóde ti semaínein, mét’ ex ousiôn endéchetai entelecheíai eînai medemían ousían súntheton, asúntheton àn eíe ousía pâsa, hóst’ oudè lógos àn eíe oudemiâs ousías. allà mèn dokeî ge pâsi kaì eléchthe pálai è

1039a20μόνον οὐσίας εἶναι ὅρον ἢ μάλιστα· νῦν δʼ οὐδὲ ταύτης. οὐδενὸς ἄρʼ ἔσται ὁρισμός· ἢ τρόπον μέν τινα ἔσται τρόπον δέ τινα οὔ. δῆλον δʼ ἔσται τὸ λεγόμενον ἐκ τῶν ὕστερον μᾶλλον.mónon ousías eînai hóron è málista· nûn d’ oudè taútes. oudenòs ár’ éstai horismós· è trópon mén tina éstai trópon dé tina oú. dêlon d’ éstai tò legómenon ek tôn hústeron mâllon.