Métaphysique Ζ, chapitre 16
1040b5–1041a5 · texte grec
La traduction et la paraphrase analytique de Marc Balmès viendront ici (livret Métaphysique Ζ et Η (ULSH et École Saint-Jean, 1993)).
Texte original :
1040b5φανερὸν δὲ ὅτι καὶ τῶν δοκουσῶν εἶναι οὐσιῶν αἱ πλεῖσται δυνάμεις εἰσί, τά τε μόρια τῶν ζῴων (οὐθὲν γὰρ κεχωρισμένον αὐτῶν ἐστίν· ὅταν δὲ χωρισθῇ, καὶ τότε ὄντα ὡς ὕλη πάντα) καὶ γῆ καὶ πῦρ καὶ ἀήρ· οὐδὲν γὰρ αὐτῶν ἕν ἐστιν, ἀλλʼ οἷον σωρός, πρὶν ἢ πεφθῇ καὶ γένηταί τιphaneròn dè hóti kaì tôn dokousôn eînai ousiôn hai pleîstai dunámeis eisí, tá te mória tôn zóion (outhèn gàr kechorisménon autôn estín· hótan dè choristhêi, kaì tóte ónta hos húle pánta) kaì gê kaì pûr kaì aér· oudèn gàr autôn hén estin, all’ hoîon sorós, prìn è pephthêi kaì génetaí ti
1040b10ἐξ αὐτῶν ἕν. μάλιστα δʼ ἄν τις τὰ τῶν ἐμψύχων ὑπολάβοι μόρια καὶ τὰ τῆς ψυχῆς πάρεγγυς ἄμφω γίγνεσθαι, ὄντα καὶ ἐντελεχείᾳ καὶ δυνάμει, τῷ ἀρχὰς ἔχειν κινήσεως ἀπό τινος ἐν ταῖς καμπαῖς· διὸ ἔνια ζῷα διαιρούμενα ζῇ. ἀλλʼ ὅμως δυνάμει πάντʼ ἔσται, ὅταν ᾖ ἓν καὶex autôn hén. málista d’ án tis tà tôn empsúchon hupoláboi mória kaì tà tês psuchês párengus ámpho gígnesthai, ónta kaì entelecheíai kaì dunámei, tôi archàs échein kinéseos apó tinos en taîs kampaîs· diò énia zôia diairoúmena zêi. all’ hómos dunámei pánt’ éstai, hótan êi hèn kaì
1040b15συνεχὲς φύσει, ἀλλὰ μὴ βίᾳ ἢ συμφύσει· τὸ γὰρ τοιοῦτον πήρωσις. ἐπεὶ δὲ τὸ ἓν λέγεται ὥσπερ καὶ τὸ ὄν, καὶ ἡ οὐσία ἡ τοῦ ἑνὸς μία, καὶ ὧν μία ἀριθμῷ ἓν ἀριθμῷ, φανερὸν ὅτι οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ὂν ἐνδέχεται οὐσίαν εἶναι τῶν πραγμάτων, ὥσπερ οὐδὲ τὸ στοιχείῳ εἶναι ἢ ἀρχῇ· ἀλλὰsunechès phúsei, allà mè bíai è sumphúsei· tò gàr toioûton pérosis. epeì dè tò hèn légetai hósper kaì tò ón, kaì he ousía he toû henòs mía, kaì hôn mía arithmôi hèn arithmôi, phaneròn hóti oúte tò hèn oúte tò òn endéchetai ousían eînai tôn pragmáton, hósper oudè tò stoicheíoi eînai è archêi· allà
1040b20ζητοῦμεν τίς οὖν ἡ ἀρχή, ἵνα εἰς γνωριμώτερον ἀναγάγωμεν. μᾶλλον μὲν οὖν τούτων οὐσία τὸ ὂν καὶ ἓν ἢ ἥ τε ἀρχὴ καὶ τὸ στοιχεῖον καὶ τὸ αἴτιον, οὔπω δὲ οὐδὲ ταῦτα, εἴπερ μηδʼ ἄλλο κοινὸν μηδὲν οὐσία· οὐδενὶ γὰρ ὑπάρχει ἡ οὐσία ἀλλʼ ἢ αὑτῇ τε καὶ τῷ ἔχοντι αὐτήν, οὗ ἐστὶν οὐσία.zetoûmen tís oûn he arché, hína eis gnorimóteron anagágomen. mâllon mèn oûn toúton ousía tò òn kaì hèn è hé te archè kaì tò stoicheîon kaì tò aítion, oúpo dè oudè taûta, eíper med’ állo koinòn medèn ousía· oudenì gàr hupárchei he ousía all’ è hautêi te kaì tôi échonti autén, hoû estìn ousía.
1040b25ἔτι τὸ ἓν πολλαχῇ οὐκ ἂν εἴη ἅμα, τὸ δὲ κοινὸν ἅμα πολλαχῇ ὑπάρχει· ὥστε δῆλον ὅτι οὐδὲν τῶν καθόλου ὑπάρχει παρὰ τὰ καθʼ ἕκαστα χωρίς. ἀλλʼ οἱ τὰ εἴδη λέγοντες τῇ μὲν ὀρθῶς λέγουσι χωρίζοντες αὐτά, εἴπερ οὐσίαι εἰσί, τῇ δʼ οὐκ ὀρθῶς, ὅτι τὸ ἓν ἐπὶ πολλῶν εἶδοςéti tò hèn pollachêi ouk àn eíe háma, tò dè koinòn háma pollachêi hupárchei· hóste dêlon hóti oudèn tôn kathólou hupárchei parà tà kath’ hékasta chorís. all’ hoi tà eíde légontes têi mèn orthôs légousi chorízontes autá, eíper ousíai eisí, têi d’ ouk orthôs, hóti tò hèn epì pollôn eîdos
1040b30λέγουσιν. αἴτιον δʼ ὅτι οὐκ ἔχουσιν ἀποδοῦναι τίνες αἱ τοιαῦται οὐσίαι αἱ ἄφθαρτοι παρὰ τὰς καθʼ ἕκαστα καὶ αἰσθητάς· ποιοῦσιν οὖν τὰς αὐτὰς τῷ εἴδει τοῖς φθαρτοῖς (ταύτας γὰρ ἴσμεν), αὐτοάνθρωπον καὶ αὐτόϊππον, προστιθέντες τοῖς αἰσθητοῖς τὸ ῥῆμα τὸ αὐτό. καίτοι κἂν εἰ μὴ ἑωράκειμεν τὰ ἄστρα,légousin. aítion d’ hóti ouk échousin apodoûnai tínes hai toiaûtai ousíai hai áphthartoi parà tàs kath’ hékasta kaì aisthetás· poioûsin oûn tàs autàs tôi eídei toîs phthartoîs (taútas gàr ísmen), autoánthropon kaì autóïppon, prostithéntes toîs aisthetoîs tò rhêma tò autó. kaítoi kàn ei mè heorákeimen tà ástra,
1041a1οὐδὲν ἂν ἧττον, οἶμαι, ἦσαν οὐσίαι ἀΐδιοι παρʼ ἃς ἡμεῖς ᾔδειμεν· ὥστε καὶ νῦν εἰ μὴ ἔχομεν τίνες εἰσίν, ἀλλʼ εἶναί γέ τινας ἴσως ἀναγκαῖον. ὅτι μὲν οὖν οὔτε τῶν καθόλου λεγομένων οὐδὲν οὐσία οὔτʼ ἐστὶν οὐσίαoudèn àn hêtton, oîmai, êsan ousíai aḯdioi par’ hàs hemeîs éideimen· hóste kaì nûn ei mè échomen tínes eisín, all’ eînaí gé tinas ísos anankaîon. hóti mèn oûn oúte tôn kathólou legoménon oudèn ousía oút’ estìn ousía
1041a5οὐδεμία ἐξ οὐσιῶν, δῆλον.oudemía ex ousiôn, dêlon.
‹ Métaphysique Ζ, chapitre 15Métaphysique Ζ, chapitre 17 ›
Texte grec : Aristote, Métaphysique, éd. W. D. Ross, Oxford, 1924 — Perseus Digital Library, licence CC BY-SA 4.0. Translittération automatique selon les conventions de Marc Balmès.