Métaphysique Ζ, chapitre 7

1032a10τῶν δὲ γιγνομένων τὰ μὲν φύσει γίγνεται τὰ δὲ τέχνῃ τὰ δὲ ἀπὸ ταὐτομάτου, πάντα δὲ τὰ γιγνόμενα ὑπό τέ τινος γίγνεται καὶ ἔκ τινος καὶ τί· τὸ δὲ τὶ λέγω καθʼtôn dè gignoménon tà mèn phúsei gígnetai tà dè téchnei tà dè apò tautomátou, pánta dè tà gignómena hupó té tinos gígnetai kaì ék tinos kaì tí· tò dè tì légo kath’

1032a15ἑκάστην κατηγορίαν· ἢ γὰρ τόδε ἢ ποσὸν ἢ ποιὸν ἢ πού. αἱ δὲ γενέσεις αἱ μὲν φυσικαὶ αὗταί εἰσιν ὧν ἡ γένεσις ἐκ φύσεώς ἐστιν, τὸ δʼ ἐξ οὗ γίγνεται, ἣν λέγομεν ὕλην, τὸ δὲ ὑφʼ οὗ τῶν φύσει τι ὄντων, τὸ δὲ τὶ ἄνθρωπος ἢ φυτὸν ἢ ἄλλο τι τῶν τοιούτων, ἃ δὴ μάλιστα λέγομεν οὐσίας εἶναιhekásten kategorían· è gàr tóde è posòn è poiòn è poú. hai dè genéseis hai mèn phusikaì haûtaí eisin hôn he génesis ek phúseós estin, tò d’ ex hoû gígnetai, hèn légomen húlen, tò dè huph’ hoû tôn phúsei ti ónton, tò dè tì ánthropos è phutòn è állo ti tôn toioúton, hà dè málista légomen ousías eînai

1032a20—ἅπαντα δὲ τὰ γιγνόμενα ἢ φύσει ἢ τέχνῃ ἔχει ὕλην· δυνατὸν γὰρ καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι ἕκαστον αὐτῶν, τοῦτο δʼ ἐστὶν ἡ ἐν ἑκάστῳ ὕλη—καθόλου δὲ καὶ ἐξ οὗ φύσις καὶ καθʼ ὃ φύσις (τὸ γὰρ γιγνόμενον ἔχει φύσιν, οἷον φυτὸν ἢ ζῷον) καὶ ὑφʼ οὗ ἡ κατὰ τὸ εἶδος λεγομένη φύσις ἡ ὁμοειδήςh—ápanta dè tà gignómena è phúsei è téchnei échei húlen· dunatòn gàr kaì eînai kaì mè eînai hékaston autôn, toûto d’ estìn he en hekástoi húle—kathólou dè kaì ex hoû phúsis kaì kath’ hò phúsis (tò gàr gignómenon échei phúsin, hoîon phutòn è zôion) kaì huph’ hoû he katà tò eîdos legoméne phúsis he homoeidés

1032a25(ἁὕτη δὲ ἐν ἄλλῳ)· ἄνθρωπος γὰρ ἄνθρωπον γεννᾷ·—οὕτω μὲν οὖν γίγνεται τὰ γιγνόμενα διὰ τὴν φύσιν, αἱ δʼ ἄλλαι γενέσεις λέγονται ποιήσεις. πᾶσαι δὲ εἰσὶν αἱ ποιήσεις ἢ ἀπὸ τέχνης ἢ ἀπὸ δυνάμεως ἢ ἀπὸ διανοίας. τούτων δέ τινες γίγνονται καὶ ἀπὸ ταὐτομάτου καὶ ἀπὸ τύχης παραπλησίωςh(aúte dè en álloi)· ánthropos gàr ánthropon gennâi·—oúto mèn oûn gígnetai tà gignómena dià tèn phúsin, hai d’ állai genéseis légontai poiéseis. pâsai dè eisìn hai poiéseis è apò téchnes è apò dunámeos è apò dianoías. toúton dé tines gígnontai kaì apò tautomátou kaì apò túches paraplesíos

1032a30ὥσπερ ἐν τοῖς ἀπὸ φύσεως γιγνομένοις· ἔνια γὰρ κἀκεῖ ταὐτὰ καὶ ἐκ σπέρματος γίγνεται καὶ ἄνευ σπέρματος. περὶ μὲν οὖν τούτων ὕστερον ἐπισκεπτέον,hósper en toîs apò phúseos gignoménois· énia gàr kakeî tautà kaì ek spérmatos gígnetai kaì áneu spérmatos. perì mèn oûn toúton hústeron episkeptéon,

1032b1ἀπὸ τέχνης δὲ γίγνεται ὅσων τὸ εἶδος ἐν τῇ ψυχῇ (εἶδος δὲ λέγω τὸ τί ἦν εἶναι ἑκάστου καὶ τὴν πρώτην οὐσίαν)· καὶ γὰρ τῶν ἐναντίων τρόπον τινὰ τὸ αὐτὸ εἶδος· τῆς γὰρ στερήσεως οὐσία ἡ οὐσία ἡ ἀντικειμένη, οἷον ὑγίεια νόσου, ἐκείνης γὰρ ἀπουσίαapò téchnes dè gígnetai hóson tò eîdos en têi psuchêi (eîdos dè légo tò tí ên eînai hekástou kaì tèn próten ousían)· kaì gàr tôn enantíon trópon tinà tò autò eîdos· tês gàr steréseos ousía he ousía he antikeiméne, hoîon hugíeia nósou, ekeínes gàr apousía

1032b5ἡ νόσος, ἡ δὲ ὑγίεια ὁ ἐν τῇ ψυχῇ λόγος καὶ ἡ ἐπιστήμη. γίγνεται δὲ τὸ ὑγιὲς νοήσαντος οὕτως· ἐπειδὴ τοδὶ ὑγίεια, ἀνάγκη εἰ ὑγιὲς ἔσται τοδὶ ὑπάρξαι, οἷον ὁμαλότητα, εἰ δὲ τοῦτο, θερμότητα· καὶ οὕτως ἀεὶ νοεῖ, ἕως ἂν ἀγάγῃ εἰς τοῦτο ὃ αὐτὸς δύναται ἔσχατον ποιεῖν. εἶτα ἤδηhe nósos, he dè hugíeia ho en têi psuchêi lógos kaì he epistéme. gígnetai dè tò hugiès noésantos hoútos· epeidè todì hugíeia, anánke ei hugiès éstai todì hupárxai, hoîon homalóteta, ei dè toûto, thermóteta· kaì hoútos aeì noeî, héos àn agágei eis toûto hò autòs dúnatai éschaton poieîn. eîta éde

1032b10ἡ ἀπὸ τούτου κίνησις ποίησις καλεῖται, ἡ ἐπὶ τὸ ὑγιαίνειν. ὥστε συμβαίνει τρόπον τινὰ τὴν ὑγίειαν ἐξ ὑγιείας γίγνεσθαι καὶ τὴν οἰκίαν ἐξ οἰκίας, τῆς ἄνευ ὕλης τὴν ἔχουσαν ὕλην· ἡ γὰρ ἰατρική ἐστι καὶ ἡ οἰκοδομικὴ τὸ εἶδος τῆς ὑγιείας καὶ τῆς οἰκίας, λέγω δὲ οὐσίαν ἄνευ ὕλης τὸ τί ἦν εἶναι.he apò toútou kínesis poíesis kaleîtai, he epì tò hugiaínein. hóste sumbaínei trópon tinà tèn hugíeian ex hugieías gígnesthai kaì tèn oikían ex oikías, tês áneu húles tèn échousan húlen· he gàr iatriké esti kaì he oikodomikè tò eîdos tês hugieías kaì tês oikías, légo dè ousían áneu húles tò tí ên eînai.

1032b15τῶν δὴ γενέσεων καὶ κινήσεων ἡ μὲν νόησις καλεῖται ἡ δὲ ποίησις, ἡ μὲν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ εἴδους νόησις ἡ δʼ ἀπὸ τοῦ τελευταίου τῆς νοήσεως ποίησις. ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῶν μεταξὺ ἕκαστον γίγνεται. λέγω δʼ οἷον εἰ ὑγιανεῖ, δέοι ἂν ὁμαλυνθῆναι. τί οὖν ἐστὶ τὸ ὁμαλυνθῆναι; τοδί,tôn dè genéseon kaì kinéseon he mèn nóesis kaleîtai he dè poíesis, he mèn apò tês archês kaì toû eídous nóesis he d’ apò toû teleutaíou tês noéseos poíesis. homoíos dè kaì tôn állon tôn metaxù hékaston gígnetai. légo d’ hoîon ei hugianeî, déoi àn homalunthênai. tí oûn estì tò homalunthênai; todí,

1032b20τοῦτο δʼ ἔσται εἰ θερμανθήσεται. τοῦτο δὲ τί ἐστι; τοδί. ὑπάρχει δὲ τοδὶ δυνάμει· τοῦτο δὲ ἤδη ἐπʼ αὐτῷ. τὸ δὴ ποιοῦν καὶ ὅθεν ἄρχεται ἡ κίνησις τοῦ ὑγιαίνειν, ἂν μὲν ἀπὸ τέχνης, τὸ εἶδός ἐστι τὸ ἐν τῇ ψυχῇ, ἐὰν δʼ ἀπὸ ταὐτομάτου, ἀπὸ τούτου ὅ ποτε τοῦ ποιεῖν ἄρχει τῷ ποιοῦντι ἀπὸtoûto d’ éstai ei thermanthésetai. toûto dè tí esti; todí. hupárchei dè todì dunámei· toûto dè éde ep’ autôi. tò dè poioûn kaì hóthen árchetai he kínesis toû hugiaínein, àn mèn apò téchnes, tò eîdós esti tò en têi psuchêi, eàn d’ apò tautomátou, apò toútou hó pote toû poieîn árchei tôi poioûnti apò

1032b25τέχνης, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ ἰατρεύειν ἴσως ἀπὸ τοῦ θερμαίνειν ἡ ἀρχή (τοῦτο δὲ ποιεῖ τῇ τρίψει)· ἡ θερμότης τοίνυν ἡ ἐν τῷ σώματι ἢ μέρος τῆς ὑγιείας ἢ ἕπεταί τι αὐτῇ τοιοῦτον ὅ ἐστι μέρος τῆς ὑγιείας, ἢ διὰ πλειόνων· τοῦτο δʼ ἔσχατόν ἐστι, τὸ ποιοῦν τὸ μέρος τῆς ὑγιείας,—καὶ τῆς οἰκίαςtéchnes, hósper kaì en tôi iatreúein ísos apò toû thermaínein he arché (toûto dè poieî têi trípsei)· he thermótes toínun he en tôi sómati è méros tês hugieías è hépetaí ti autêi toioûton hó esti méros tês hugieías, è dià pleiónon· toûto d’ éschatón esti, tò poioûn tò méros tês hugieías,—kaì tês oikías

1032b30(ὁἷον οἱ λίθοι) καὶ τῶν ἄλλων· ὥστε, καθάπερ λέγεται, ἀδύνατον γενέσθαι εἰ μηδὲν προϋπάρχοι. ὅτι μὲν οὖν τι μέρος ἐξ ἀνάγκης ὑπάρξει φανερόν· ἡ γὰρ ὕλη μέρος (ἐνυπάρχει γὰρ καὶ γίγνεται αὕτη).h(oîon hoi líthoi) kaì tôn állon· hóste, katháper légetai, adúnaton genésthai ei medèn proüpárchoi. hóti mèn oûn ti méros ex anánkes hupárxei phanerón· he gàr húle méros (enupárchei gàr kaì gígnetai haúte).

1033a1ἀλλʼ ἆρα καὶ τῶν ἐν τῷ λόγῳ; ἀμφοτέρως δὴ λέγομεν τοὺς χαλκοῦς κύκλους τί εἰσι, καὶ τὴν ὕλην λέγοντες ὅτι χαλκός, καὶ τὸ εἶδος ὅτι σχῆμα τοιόνδε, καὶ τοῦτό ἐστι τὸ γένος εἰς ὃ πρῶτον τίθεται. ὁ δὴall’ âra kaì tôn en tôi lógoi; amphotéros dè légomen toùs chalkoûs kúklous tí eisi, kaì tèn húlen légontes hóti chalkós, kaì tò eîdos hóti schêma toiónde, kaì toûtó esti tò génos eis hò prôton títhetai. ho dè

1033a5χαλκοῦς κύκλος ἔχει ἐν τῷ λόγῳ τὴν ὕλην.—ἐξ οὗ δὲ ὡς ὕλης γίγνεται ἔνια λέγεται, ὅταν γένηται, οὐκ ἐκεῖνο ἀλλʼ ἐκείνινον, οἷον ὁ ἀνδριὰς οὐ λίθος ἀλλὰ λίθινος, ὁ δὲ ἄνθρωπος ὁ ὑγιαίνων οὐ λέγεται ἐκεῖνο ἐξ οὗ· αἴτιον δὲ ὅτι γίγνεται ἐκ τῆς στερήσεως καὶ τοῦ ὑποκειμένου, ὃ λέγομεν τὴνchalkoûs kúklos échei en tôi lógoi tèn húlen.—ex hoû dè hos húles gígnetai énia légetai, hótan génetai, ouk ekeîno all’ ekeíninon, hoîon ho andriàs ou líthos allà líthinos, ho dè ánthropos ho hugiaínon ou légetai ekeîno ex hoû· aítion dè hóti gígnetai ek tês steréseos kaì toû hupokeiménou, hò légomen tèn

1033a10ὕλην (οἷον καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ ὁ κάμνων γίγνεται ὑγιής), μᾶλλον μέντοι λέγεται γίγνεσθαι ἐκ τῆς στερήσεως, οἷον ἐκ κάμνοντος ὑγιὴς ἢ ἐξ ἀνθρώπου, διὸ κάμνων μὲν ὁ ὑγιὴς οὐ λέγεται, ἄνθρωπος δέ, καὶ ὁ ἄνθρωπος ὑγιής· ὧν δʼ ἡ στέρησις ἄδηλος καὶ ἀνώνυμος, οἷον ἐν χαλκῷ σχήματος ὁποιουοῦν ἢhúlen (oîon kaì ho ánthropos kaì ho kámnon gígnetai hugiés), mâllon méntoi légetai gígnesthai ek tês steréseos, hoîon ek kámnontos hugiès è ex anthrópou, diò kámnon mèn ho hugiès ou légetai, ánthropos dé, kaì ho ánthropos hugiés· hôn d’ he stéresis ádelos kaì anónumos, hoîon en chalkôi schématos hopoiouoûn è

1033a15ἐν πλίνθοις καὶ ξύλοις οἰκίας, ἐκ τούτων δοκεῖ γίγνεσθαι ὡς ἐκεῖ ἐκ κάμνοντος· διὸ ὥσπερ οὐδʼ ἐκεῖ ἐξ οὗ τοῦτο, ἐκεῖνο οὐ λέγεται, οὐδʼ ἐνταῦθα ὁ ἀνδριὰς ξύλον, ἀλλὰ παράγεται ξύλινος, οὐ ξύλον, καὶ χαλκοῦς ἀλλʼ οὐ χαλκός, καὶ λίθινος ἀλλʼ οὐ λίθος, καὶ ἡ οἰκία πλινθίνη ἀλλʼ οὐ πλίνθοι, ἐπεὶ οὐδὲen plínthois kaì xúlois oikías, ek toúton dokeî gígnesthai hos ekeî ek kámnontos· diò hósper oud’ ekeî ex hoû toûto, ekeîno ou légetai, oud’ entaûtha ho andriàs xúlon, allà parágetai xúlinos, ou xúlon, kaì chalkoûs all’ ou chalkós, kaì líthinos all’ ou líthos, kaì he oikía plinthíne all’ ou plínthoi, epeì oudè

1033a20ὡς ἐκ ξύλου γίγνεται ἀνδριὰς ἢ ἐκ πλίνθων οἰκία, ἐάν τις ἐπιβλέπῃ σφόδρα, οὐκ ἂν ἁπλῶς εἴπειεν, διὰ τὸ δεῖν μεταβάλλοντος γίγνεσθαι ἐξ οὗ, ἀλλʼ οὐχ ὑπομένοντος. διὰ μὲν οὖν τοῦτο οὕτως λέγεται.hos ek xúlou gígnetai andriàs è ek plínthon oikía, eán tis epiblépei sphódra, ouk àn haplôs eípeien, dià tò deîn metabállontos gígnesthai ex hoû, all’ ouch hupoménontos. dià mèn oûn toûto hoútos légetai.