Peri Hermeneias, chapitre 11

11.1Τὸ δὲ ἓν κατὰ πολλῶν ἢ πολλὰ καθ᾿ ἑνὸς καταφάναι ἢ ἀποφάναι, ἐὰν μὴ ἕν τι ᾖ τὸ ἐκ τῶν πολλῶν δηλούμενον, οὐκ ἔστι κατάφασις μία οὐδὲ ἀπόφασις. Λέγω δὲ ἓν οὐκ ἐὰν ὄνομα ἓν ᾖ κείμενον, μὴ ᾖ δὲ ἕν τι ἐξ ἐκείνων, οἷον ὁ ἄνθρωπος ἴσως ἐστὶ καὶ ζῷον καὶ δίπουν καὶ ἥμερον, ἀλλὰ καὶ ἕν τι γίνεται ἐκ τούτων· ἐκ δὲ τοῦ λευκοῦ καὶ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ βαδίζειν οὐχ ἕν.Tò dè hèn katà pollôn è pollà kath᾿ henòs kataphánai è apophánai, eàn mè hén ti êi tò ek tôn pollôn deloúmenon, ouk ésti katáphasis mía oudè apóphasis. Légo dè hèn ouk eàn ónoma hèn êi keímenon, mè êi dè hén ti ex ekeínon, hoîon ho ánthropos ísos estì kaì zôion kaì dípoun kaì hémeron, allà kaì hén ti gínetai ek toúton· ek dè toû leukoû kaì toû anthrópou kaì toû badízein ouch hén.

11.2Ὥστε οὔτ᾿ ἐὰν ἕν τι κατὰ τούτων καταφήσῃ τις μία κατάφασις, ἀλλὰ φωνὴ μὲν μία καταφάσεις δὲ πολλαί, οὔτε ἐὰν καθ᾿ ἑνὸς ταῦτα, ἀλλ᾿ ὁμοίως πολλαί. Εἰ οὖν ἡ ἐρώτησις ἡ διαλεκτικὴ ἀποκρίσεώς ἐστιν αἴτησις, ἢ τῆς προτάσεως ἢ θατέρου μορίου τῆς ἀντιφάσεως, ἡ δὲ πρότασις ἀντιφάσεως μιᾶς μόριον, οὐκ ἂν εἴη ἀπόκρισις μία πρὸς ταῦτα· οὐδὲ γὰρ ἡ ἐρώτησις μία, οὐδ᾿ ἐὰν ᾖ ἀληθής. Εἴρηται δὲ ἐν τοῖς Τοπικοῖς περὶ αὐτῶν.Hóste oút᾿ eàn hén ti katà toúton kataphései tis mía katáphasis, allà phonè mèn mía katapháseis dè pollaí, oúte eàn kath᾿ henòs taûta, all᾿ homoíos pollaí. Ei oûn he erótesis he dialektikè apokríseós estin aítesis, è tês protáseos è thatérou moríou tês antipháseos, he dè prótasis antipháseos miâs mórion, ouk àn eíe apókrisis mía pròs taûta· oudè gàr he erótesis mía, oud᾿ eàn êi alethés. Eíretai dè en toîs Topikoîs perì autôn.

11.3Ἅμα δὲ δῆλον ὅτι οὐδὲ τὸ τί ἐστιν ἐρώτησίς ἐστι διαλεκτική· δεῖ γὰρ δεδόσθαι ἐκ τῆς ἐρωτήσεως ἑλέσθαι ὁπότερον βούλεται τῆς ἀντιφάσεως μόριον ἀποφήνασθαι. Ἀλλὰ δεῖ τὸν ἐρωτῶντα προσδιορίσαι πότερον τόδε ἐστὶν ὁ ἄνθρωπος ἢ οὐ τοῦτο.Háma dè dêlon hóti oudè tò tí estin erótesís esti dialektiké· deî gàr dedósthai ek tês erotéseos helésthai hopóteron boúletai tês antipháseos mórion apophénasthai. Allà deî tòn erotônta prosdiorísai póteron tóde estìn ho ánthropos è ou toûto.

11.4Ἐπεὶ δὲ τὰ μὲν κατηγορεῖται συντιθέμενα, ὡς ἓν τὸ πᾶν κατηγόρημα τῶν χωρὶς κατηγορουμένων, τὰ δ᾿ οὔ, τίς ἡ διαφορά; κατὰ γὰρ τοῦ ἀνθρώπου ἀληθὲς εἰπεῖν καὶ χωρὶς ζῷον καὶ χωρὶς δίπουν, καὶ ταῦτα ὡς ἕν, καὶ ἄνθρωπον καὶ λευκόν, καὶ ταῦθ᾿ ὡς ἕν. Ἀλλ᾿ οὐχί, εἰ σκυτεὺς καὶ ἀγαθός, καὶ σκυτεὺς ἀγαθός. Εἰ γάρ, ὅτι ἑκάτερον ἀληθές, εἶναι δεῖ καὶ τὸ συνάμφω, πολλὰ καὶ ἄτοπα ἔσται.Epeì dè tà mèn kategoreîtai suntithémena, hos hèn tò pân kategórema tôn chorìs kategorouménon, tà d᾿ oú, tís he diaphorá; katà gàr toû anthrópou alethès eipeîn kaì chorìs zôion kaì chorìs dípoun, kaì taûta hos hén, kaì ánthropon kaì leukón, kaì taûth᾿ hos hén. All᾿ ouchí, ei skuteùs kaì agathós, kaì skuteùs agathós. Ei gár, hóti hekáteron alethés, eînai deî kaì tò sunámpho, pollà kaì átopa éstai.

11.5Κατὰ γὰρ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὸ ἄνθρωπος ἀληθὲς καὶ τὸ λευκόν, ὥστε καὶ τὸ ἅπαν. Πάλιν εἰ τὸ λευκὸν αὐτό, καὶ τὸ ἅπαν, ὥστε ἔσται ἄνθρωπος λευκὸς λευκός, καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον. Καὶ πάλιν μουσικὸς λευκὸς βαδίζων· καὶ ταῦτα πολλάκις πεπλεγμένα εἰς ἄπειρον. Ἔτι εἰ ὁ Σωκράτης Σωκράτης καὶ ἄνθρωπος, καὶ Σωκράτης Σωκράτης ἄνθρωπος. Καὶ εἰ ἄνθρωπος καὶ δίπους, καὶ ἄνθρωπος ἄνθρωπος δίπους.Katà gàr toû anthrópou kaì tò ánthropos alethès kaì tò leukón, hóste kaì tò hápan. Pálin ei tò leukòn autó, kaì tò hápan, hóste éstai ánthropos leukòs leukós, kaì toûto eis ápeiron. Kaì pálin mousikòs leukòs badízon· kaì taûta pollákis peplegména eis ápeiron. Éti ei ho Sokrátes Sokrátes kaì ánthropos, kaì Sokrátes Sokrátes ánthropos. Kaì ei ánthropos kaì dípous, kaì ánthropos ánthropos dípous.

11.6Ὅτι μὲν οὖν εἴ τις ἁπλῶς φήσει τὰς συμπλοκὰς γίνεσθαι, πολλὰ συμβαίνει λέγειν ἄτοπα, δῆλον· ὅπως δὲ θετέον, λέγομεν νῦν. Τῶν δὴ κατηγορουμένων, καὶ ἐφ᾿ οἷς κατηγορεῖσθαι συμβαίνει, ὅσα μὲν λέγεται κατὰ συμβεβηκὸς ἢ κατὰ τοῦ αὐτοῦ ἢ θάτερον κατὰ θατέρου, ταῦτα οὐκ ἔσται ἕν, οἷον ἄνθρωπος λευκός ἐστι καὶ μουσικός, ἀλλ᾿ οὐχ ἓν τὸ λευκὸν καὶ τὸ μουσικόν· συμβεβηκότα γὰρ ἄμφω τῷ αὐτῷ.Hóti mèn oûn eí tis haplôs phései tàs sumplokàs gínesthai, pollà sumbaínei légein átopa, dêlon· hópos dè thetéon, légomen nûn. Tôn dè kategorouménon, kaì eph᾿ hoîs kategoreîsthai sumbaínei, hósa mèn légetai katà sumbebekòs è katà toû autoû è tháteron katà thatérou, taûta ouk éstai hén, hoîon ánthropos leukós esti kaì mousikós, all᾿ ouch hèn tò leukòn kaì tò mousikón· sumbebekóta gàr ámpho tôi autôi.

11.7Οὐδ᾿ εἰ τὸ λευκὸν μουσικὸν ἀληθὲς εἰπεῖν, ὅμως οὐκ ἔσται τὸ μουσικὸν λευκὸν ἕν τι· κατὰ συμβεβηκὸς γὰρ τὸ μουσικὸν λευκόν, ὥστε οὐκ ἔσται τὸ λευκὸν μουσικὸν ἕν τι. Διὸ οὐδ᾿ ὁ σκυτεὺς ἁπλῶς ἀγαθός, ἀλλὰ ζῷον δίπουν· οὐ γὰρ κατὰ συμβεβηκός. Ἔτι οὐδ᾿ ὅσα ἐνυπάρχει ἐν τῷ ἑτέρῳ.Oud᾿ ei tò leukòn mousikòn alethès eipeîn, hómos ouk éstai tò mousikòn leukòn hén ti· katà sumbebekòs gàr tò mousikòn leukón, hóste ouk éstai tò leukòn mousikòn hén ti. Diò oud᾿ ho skuteùs haplôs agathós, allà zôion dípoun· ou gàr katà sumbebekós. Éti oud᾿ hósa enupárchei en tôi hetéroi.

11.8Διὸ οὔτε τὸ λευκὸν πολλάκις οὔτε ὁ ἄνθρωπος ἄνθρωπος ζῷόν ἐστιν ἢ δίπουν· ἐνυπάρχει γὰρ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τὸ ζῷον καὶ τὸ δίπουν. Ἀληθὲς δέ ἐστιν εἰπεῖν κατὰ τοῦ τινὸς καὶ ἁπλῶς, οἷον τὸν τινὰ ἄνθρωπον ἄνθρωπον ἢ τὸν τινὰ λευκὸν ἄνθρωπον ἄνθρωπον λευκόν· οὐκ ἀεὶ δέ, ἀλλ᾿ ὅταν μὲν ἐν τῷ προσκειμένῳ τῶν ἀντικειμένων τι ἐνυπάρχῃ ᾧ ἕπεται ἀντίφασις, οὐκ ἀληθὲς ἀλλὰ ψεῦδος, οἷον τὸν τεθνεῶτα ἄνθρωπον ἄνθρωπον εἰπεῖν, ὅταν δὲ μὴ ἐνυπάρχῃ, ἀληθές.Diò oúte tò leukòn pollákis oúte ho ánthropos ánthropos zôión estin è dípoun· enupárchei gàr en tôi anthrópoi tò zôion kaì tò dípoun. Alethès dé estin eipeîn katà toû tinòs kaì haplôs, hoîon tòn tinà ánthropon ánthropon è tòn tinà leukòn ánthropon ánthropon leukón· ouk aeì dé, all᾿ hótan mèn en tôi proskeiménoi tôn antikeiménon ti enupárchei hôi hépetai antíphasis, ouk alethès allà pseûdos, hoîon tòn tethneôta ánthropon ánthropon eipeîn, hótan dè mè enupárchei, alethés.

11.9Ἢ ὅταν μὲν ἐνυπάρχῃ, ἀεὶ οὐκ ἀληθές, ὅταν δὲ μὴ ἐνυπάρχῃ, οὐκ ἀεὶ ἀληθές, ὥσπερ Ὅμηρός ἐστί τι, οἷον ποιητής. Ἀρ᾿ οὖν καὶ ἔστιν, ἢ οὔ; κατὰ συμβεβηκὸς γὰρ κατηγορεῖται τοῦ Ὁμήρου τὸ ἔστιν· ὅτι γὰρ ποιητής ἐστιν, ἀλλ᾿ οὐ καθ᾿ αὑτό, κατηγορεῖται κατὰ τοῦ Ὁμήρου τὸ ἔστιν.È hótan mèn enupárchei, aeì ouk alethés, hótan dè mè enupárchei, ouk aeì alethés, hósper Hómerós estí ti, hoîon poietés. Ar᾿ oûn kaì éstin, è oú; katà sumbebekòs gàr kategoreîtai toû Homérou tò éstin· hóti gàr poietés estin, all᾿ ou kath᾿ hautó, kategoreîtai katà toû Homérou tò éstin.

11.10Ὥστε ἐν ὅσαις κατηγορίαις μήτε ἐναντιότης ἔνεστιν, ἐὰν λόγοι ἀντ᾿ ὀνομάτων λέγωνται, καὶ καθ᾿ ἑαυτὰ κατηγορῆται καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκός, ἐπὶ τούτων τὸ τὶ καὶ ἁπλῶς ἀληθὲς ἔσται εἰπεῖν. Τὸ δὲ μὴ ὄν, ὅτι δοξαστόν, οὐκ ἀληθὲς εἰπεῖν ὄν τι· δόξα γὰρ αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ὅτι ἔστιν, ἀλλ᾿ ὅτι οὐκ ἔστιν.Hóste en hósais kategoríais méte enantiótes énestin, eàn lógoi ant᾿ onomáton légontai, kaì kath᾿ heautà kategorêtai kaì mè katà sumbebekós, epì toúton tò tì kaì haplôs alethès éstai eipeîn. Tò dè mè ón, hóti doxastón, ouk alethès eipeîn ón ti· dóxa gàr autoû ouk éstin hóti éstin, all᾿ hóti ouk éstin.