Physique, livre 1, chapitre 2

184b1Ἀνάγκη δʼ ἤτοι μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν ἢ πλείους, καὶ εἰ μίαν, ἤτοι ἀκίνητον, ὥς φησι Παρμενίδης καὶ Μέλισσος, ἢ κινουμένην, ὥσπερ οἱ φυσικοί, οἱ μὲν ἀέρα φάσκοντες εἶναι οἱ δʼ ὕδωρ τὴν πρώτην ἀρχήν· εῖ δὲ πλείους, ἢ πεπερασμένας ἢ ἀπείρους, καὶ εἰ πεπερασμένας πλείους δὲ μιᾶς, ἢ δύο ἢ τρεῖς ἢ τέτταραςAnánke d’ étoi mían eînai tèn archèn è pleíous, kaì ei mían, étoi akíneton, hós phesi Parmenídes kaì Mélissos, è kinouménen, hósper hoi phusikoí, hoi mèn aéra pháskontes eînai hoi d’ húdor tèn próten archén· eî dè pleíous, è peperasménas è apeírous, kaì ei peperasménas pleíous dè miâs, è dúo è treîs è téttaras

184b20ἢ ἄλλον τινὰ ἀριθμόν, καὶ εἰ ἀπείρους, ἢ οὕτως ὥσπερ Δημόκριτος, τὸ γένος ἔν, σχήματι δὲ (διαφερούσας), ἢ εἴδει διαφερούσας ἢ καὶ ἐναντίας. ὁμοίως δὲ ζητοῦσι καὶ οἱ τὰ ὄντα ζητοῦντες πόσα· ἐξὧν γὰρ τὰ ὄντα ἐστὶ πρώτων, ζητοῦσιταῦτα πότερον ἓν ἢ πολλά, καὶ εἰ πολλά, πεπερασμένα ἢ ἄπειρα, ὥστεè állon tinà arithmón, kaì ei apeírous, è hoútos hósper Demókritos, tò génos én, schémati dè (diapheroúsas), è eídei diapheroúsas è kaì enantías. homoíos dè zetoûsi kaì hoi tà ónta zetoûntes pósa· exôn gàr tà ónta estì próton, zetoûsitaûta póteron hèn è pollá, kaì ei pollá, peperasména è ápeira, hóste

184b25τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ στοιχεῖον ζητοῦσι πότερον ἓν ἢ πολλά.tèn archèn kaì tò stoicheîon zetoûsi póteron hèn è pollá.

184b25τὸ μὲν οὖν εἰ ἓν καὶ ἀκίνητον τὸ ὂν σκοπεῖν οὐ περὶ φύσεος ἐστι σκοπεῖν·tò mèn oûn ei hèn kaì akíneton tò òn skopeîn ou perì phúseos esti skopeîn·

185a1ὥσπερ γὰρ καὶ τῷ γεωμέτρῃ οὐκέτι λόγος ἔστι πρὸς τὸν ἀνελόντα τὰς ἀρχάς, ἀλλʼ ἤτοι ἑτέρας ἐπιστήμης ἢ πασῶν κοινῆς, οὕτως οὐδὲ τῷ περὶ ἀρχῶν· οὐ γὰρ ἔτι ἀρχὴ ἔστιν, εἰ ἓν μόνον καὶ οὕτως ἓν ἔστιν. γὰρ ἀρχὴ τινὸς ἢ τινῶν.hósper gàr kaì tôi geométrei oukéti lógos ésti pròs tòn anelónta tàs archás, all’ étoi hetéras epistémes è pasôn koinês, hoútos oudè tôi perì archôn· ou gàr éti archè éstin, ei hèn mónon kaì hoútos hèn éstin. gàr archè tinòs è tinôn.

185a5ὅμοιον δὴ τὸ σκοπεῖν εἰ οὕτως ἓν καὶ πρὸς ἄλλην θέσιν ὁποιανοῦν διαλέγεσθαι τῶν λόγου ἕνεκα λεγομένων (οἷον τὴν Ἡρακλείτειον, ἢ εἴ τις φαίη ἄνθρωπον ἕνα τὸ ὂ εἶναι), ἢ λύειν λόγον ἐριστικόν, ὅπερ ἀμφότεροι μὲν ἔχουσιν οἱ λόγοι, καὶ ὁ Μελίτσου καὶ ὁ Παρμενίδου· καὶ γὰρ ψευδῆ λαμβάνουσιhómoion dè tò skopeîn ei hoútos hèn kaì pròs állen thésin hopoianoûn dialégesthai tôn lógou héneka legoménon (oîon tèn Herakleíteion, è eí tis phaíe ánthropon héna tò ò eînai), è lúein lógon eristikón, hóper amphóteroi mèn échousin hoi lógoi, kaì ho Melítsou kaì ho Parmenídou· kaì gàr pseudê lambánousi

185a10καὶ ἀσυλλόγιστοί εἰσιν· μᾶλλον δʼ ὁ Μελίσσου φορτικὸς καὶ οὐκ ἔχων ἀπορίαν, ἀλλʼ ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος τὰ ἄλλα συμβαίνει· τοῦτο δὲ οὐδὲν χαλεπόν. ἡμῖν δʼ ὑποκείσθω τὰ φύσει ἢ πάντα ἢ ἔνια κινούμενα εἶναι· δῆλον δʼ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς. ἅμα δʼ οὐδὲ λύειν ἅπαντα προσήκει, ἀλλʼkaì asullógistoí eisin· mâllon d’ ho Melíssou phortikòs kaì ouk échon aporían, all’ henòs atópou dothéntos tà álla sumbaínei· toûto dè oudèn chalepón. hemîn d’ hupokeístho tà phúsei è pánta è énia kinoúmena eînai· dêlon d’ ek tês epagogês. háma d’ oudè lúein hápanta prosékei, all’

185a15ἢ ὅσα ἐκ τῶν ἀρχῶν τις ἐπιδεικνὺς ψεύδεται, ὅσα δὲ μή, οὔ, οἷον τὸν τετραγωνισμὸν τὸν μὲν διὰ τῶν τμημάτων γεωμετρικοῦ διαλῦσαι, τὸν δὲ Ἀντιφῶντος οὐ γεωμετρικοῦ· οὐ μὴν ἀλλʼ ἐπειδὴ περὶ φύσεως μὲν οὔ, φυσικὰς δὲ ἀπορίας συμβαίνει λέγειν αὐτοῖς, ἴσως ἔχει καλῶς ἐπὶ μικρὸν διαλεχθῆναι περὶ αὐτῶν· ἔχει γὰρ φιλοσοφίαν ἡ σκέψις.è hósa ek tôn archôn tis epideiknùs pseúdetai, hósa dè mé, oú, hoîon tòn tetragonismòn tòn mèn dià tôn tmemáton geometrikoû dialûsai, tòn dè Antiphôntos ou geometrikoû· ou mèn all’ epeidè perì phúseos mèn oú, phusikàs dè aporías sumbaínei légein autoîs, ísos échei kalôs epì mikròn dialechthênai perì autôn· échei gàr philosophían he sképsis.

185a20ἀρχὴarchè

185a20δὲ οἰκειοτάτη πασῶν, ἐπειδὴ πολλαχῶς λέγεται τὸ ὄν, πῶς λέγουσιν οἱ λέγοντες εἶναι ἓν τὰ πάντα, πότερον οὐσίαν τὰ πάντα ἢ ποσὰ ἢ ποιά, καὶ πάλιν πότερον οὐσίαν μίαν τὰ πάντα, οἷον ἄνθρωπον ἕνα ἢ ἵππον ἕνα ἢ ψυχὴν μίαν, ἢ ποιὸν ἓν δὲ τοῦτο, οἷον λευκὸν ἢ θερμὸν ἢ τῶν ἄλλωνdè oikeiotáte pasôn, epeidè pollachôs légetai tò ón, pôs légousin hoi légontes eînai hèn tà pánta, póteron ousían tà pánta è posà è poiá, kaì pálin póteron ousían mían tà pánta, hoîon ánthropon héna è híppon héna è psuchèn mían, è poiòn hèn dè toûto, hoîon leukòn è thermòn è tôn állon

185a25τι τῶν τοιούτων. ταῦτα γὰρ πάντα διαφέρει τε πολὺ καὶ ἀδύνατα λέγειν. εἰ μὲν γὰρ ἔσται καὶ οὐσία καὶ ποιὸν καὶ ποσόν, καὶ ταῦτα εἴτʼ ἀπολελυμένα ἀπʼ ἀλλήλων εἴτε μή, πολλὰ τὰ ὄντα· εἰ δὲ πάντα ποιὸν ἢ ποσόν, εἶτʼ οὕσης οὐσίας εἴτε μὴ οὔσης, ἄτοπον, εἰ δεῖ ἄτοπον λέγειν τὸ ἀδύνατον.ti tôn toioúton. taûta gàr pánta diaphérei te polù kaì adúnata légein. ei mèn gàr éstai kaì ousía kaì poiòn kaì posón, kaì taûta eít’ apoleluména ap’ allélon eíte mé, pollà tà ónta· ei dè pánta poiòn è posón, eît’ hoúses ousías eíte mè oúses, átopon, ei deî átopon légein tò adúnaton.

185a30οὐθὲν γὰρ τῶν ἄλλων χωριστόν ἐστι παρὰ τὴν οὐσίαν· πάντα γὰρ καθʼ ὑποκειμένου λέγεται τῆς οὐσίας. Μέλισσος δὲ τὸ ὂ ἄπειρον εἶναί φησιν. ποσὸν ἄρα τι τὸ ὄν· τὸ γὰρ ἄπειρον ἐν τῷ ποσῷ, οὐσίαν δὲ ἄπειρον εἶναι ἢ ποιότητα ἢ πάθος οὐκ ἐνδέχεται εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός, εἰ ἅμα καὶ ποσὰouthèn gàr tôn állon choristón esti parà tèn ousían· pánta gàr kath’ hupokeiménou légetai tês ousías. Mélissos dè tò ò ápeiron eînaí phesin. posòn ára ti tò ón· tò gàr ápeiron en tôi posôi, ousían dè ápeiron eînai è poióteta è páthos ouk endéchetai ei mè katà sumbebekós, ei háma kaì posà

185b1ἄττα εἶεν· ὁ γὰρ τοῦ ἀπείρου λόγος τῷ ποσῷ προσχρῆται, ἀλλʼ οὐκ οὐσίᾳ οὐδὲ τῷ ποιῶ. εἰ μὲν τοίνυν καὶ οὐσία ἔστι καὶ ποσόν, δύο καὶ οὐχ ἓν τὸ ὄν· εἰ δʼ οὐσία μόνον, οὐκ ἄπειρον, οὐδὲ μέγεθος ἕξει οὐδέν· ποσὸν γάρ τι ἔσται.átta eîen· ho gàr toû apeírou lógos tôi posôi proschrêtai, all’ ouk ousíai oudè tôi poiô. ei mèn toínun kaì ousía ésti kaì posón, dúo kaì ouch hèn tò ón· ei d’ ousía mónon, ouk ápeiron, oudè mégethos héxei oudén· posòn gár ti éstai.

185b5ἔτιéti

185b5ἐπεὶ καὶ αὐτὸ τὸ ἓν πολλαχῶς λέγεται ὥσπερ καὶ τὸ ὄν, σκεπτέον τίνα τρόπον λέγουσιν εἶναι ἓν τὸ πᾶν. λέγεται δʼ ἓν ἢ τὸ συνεχὲς ἢ τὸ ἀδιαίρετον ἢ ὧν ὁ λόγος ὁ αὐτὸς καὶ εἶς ὁ τοῦ τί ἦν εἶναι, ὥσπερ μέθυ καὶ οἶνος. εἰ μὲν τοίνυν συνεχές, πολλὰ τὸ ἕν· εἰς ἄπειρον γὰρ διαιρετὸν τὸ συνεχές.epeì kaì autò tò hèn pollachôs légetai hósper kaì tò ón, skeptéon tína trópon légousin eînai hèn tò pân. légetai d’ hèn è tò sunechès è tò adiaíreton è hôn ho lógos ho autòs kaì eîs ho toû tí ên eînai, hósper méthu kaì oînos. ei mèn toínun sunechés, pollà tò hén· eis ápeiron gàr diairetòn tò sunechés.

185b10(ἔχει δʼ ἀπορίαν περὶ τοῦ μέρους καὶ τοῦ ὅλου, ἴσως δὲ οὐ πρὸς τὸν λόγον ἀλλʼ αὐτὴν καθʼ αὐτήν, πότερον ἓν ἢ πλείω τὸ μέρος καὶ τὸ ὅλον, καὶ πῶς ἓν ἢ πλείω, καὶ εἰ πλεία, πῶς πλείω, καὶ περὶ τῶν μερῶν τῶν μὴ συνεχῶν·(échei d’ aporían perì toû mérous kaì toû hólou, ísos dè ou pròs tòn lógon all’ autèn kath’ autén, póteron hèn è pleío tò méros kaì tò hólon, kaì pôs hèn è pleío, kaì ei pleía, pôs pleío, kaì perì tôn merôn tôn mè sunechôn·

185b15καὶ εἰ τῷ ὅλῳ ἓν ἑκάτερον ὡς ἀδιαίρετον, ὅτι καὶ αὐτὰ αὑτοῖς.) ἀλλὰ μὴν εἰ ὡς ἀδιαίρετον, οὐθὲν ἔσται ποσὸν οὐδὲ ποιόν, οὐδὲ δὴ ἄπειρον τὸ ὄν, ὥσπερ Μέλισσός φησιν, οὐδὲ πεπερασμένον, ὥσπερ Παρμενίδης· τὸ γὰρ πέρας ἀδιαίρετον, οὐ τὸ πεπερασμένον. ἀλλὰ μὴν εἰ τῷ λόγῳ ἓν τὰkaì ei tôi hóloi hèn hekáteron hos adiaíreton, hóti kaì autà hautoîs.) allà mèn ei hos adiaíreton, outhèn éstai posòn oudè poión, oudè dè ápeiron tò ón, hósper Mélissós phesin, oudè peperasménon, hósper Parmenídes· tò gàr péras adiaíreton, ou tò peperasménon. allà mèn ei tôi lógoi hèn tà

185b20ὄντα πάντα ὡς λώπιον καὶ μάτιον, τὸν Ἡρακλείτου λόγον συμβαίνει λέγειν αὐτοῖς· ταὐτὸν γὰρ ἔσται ἀγαθῷ καὶ κακῷ εἶναι, καὶ ἀγαθῷ καὶ μὴ ἀγαθῷ εἶναι—ὥστε ταὐτὸν ἔσται ἀγαθὸν καὶ οὐκ ἀγαθόν, καὶ ἄνθρωπος καὶ ἵππος, καὶ οὐ περὶ τοῦ ἓν εἶναι τὰ ὄντα ὁ λόγος ἔσται ἀλλὰ περὶ τοῦónta pánta hos lópion kaì mátion, tòn Herakleítou lógon sumbaínei légein autoîs· tautòn gàr éstai agathôi kaì kakôi eînai, kaì agathôi kaì mè agathôi eînai—óste tautòn éstai agathòn kaì ouk agathón, kaì ánthropos kaì híppos, kaì ou perì toû hèn eînai tà ónta ho lógos éstai allà perì toû

185b25μηδέν—καὶ τὸ τοιῳδὶ εἶναι καὶ τοσῳδὶ ταὐτόν. ἐθορυβοῦντο δὲ καὶ οἱ ὕστεροι τῶν ἀρχαίων ὅπως μὴ ἄμα γένηται αὐτοῖς τὸ αὐτὸ ἐν καὶ πολλά. διὸ οἱ μὲν τὸ ἐστὶν ἀφεῖλον, ὥσπερ Λυκόφρων, οἱ δὲ τὴν λέξιν μετερρύθμιζον, ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὐ λευκός ἐστιν ἀλλὰ λελεύκωται, οὐδὲ βαδίζωνmedén—kaì tò toioidì eînai kaì tosoidì tautón. ethoruboûnto dè kaì hoi hústeroi tôn archaíon hópos mè áma génetai autoîs tò autò en kaì pollá. diò hoi mèn tò estìn apheîlon, hósper Lukóphron, hoi dè tèn léxin meterrúthmizon, hóti ho ánthropos ou leukós estin allà leleúkotai, oudè badízon

185b30ἐστὶν ἀλλὰ βαδίζει, ἵνα μή ποτε τὸ ἐστὶ προσάπτοντες πολλὰ εἶναι ποιῶσι τὸ ἕν, ὡς μοναχῶς λεγομένου τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ὄντος. πολλὰ δὲ τὰ ὄντα ἢ λόγῳ (οἷον ἄλλο τὸ λευκῷ εἶναι καὶ μουσικῷ, τὸ δʼ αὐτὸ ἄμφω· πολλὰ ἄρα τὸ ἕν) ἢ διαιρέσει, ὥσπερ τὸ ὅλον καὶ τὰ μέρη. ἐνταῦθαestìn allà badízei, hína mé pote tò estì prosáptontes pollà eînai poiôsi tò hén, hos monachôs legoménou toû henòs è toû óntos. pollà dè tà ónta è lógoi (oîon állo tò leukôi eînai kaì mousikôi, tò d’ autò ámpho· pollà ára tò hén) è diairései, hósper tò hólon kaì tà mére. entaûtha

186a1δὲ ἤδη ἠπόρουν, καὶ ὡμολόγουν τὸ ἓν πολλὰ εἶναι—ὥσπερ οὐκ ἐνδεχόμενον ταὐτὸν ἕν τε καὶ πολλὰ εἶναι, μὴ τἀντικείμενα δέ· ἔστι γὰρ τὸ ἓν καὶ δυνάμει καὶ ἐντελεχείᾳ.dè éde epóroun, kaì homológoun tò hèn pollà eînai—ósper ouk endechómenon tautòn hén te kaì pollà eînai, mè tantikeímena dé· ésti gàr tò hèn kaì dunámei kaì entelecheíai.