Physique, livre 1, chapitre 6

189a10Ἐχόμενον δʼ ἂν εἴη λέγειν πότερον δύο ἢ τρεῖς ἢ πλείους εἰσίν. μίαν μὲν γὰρ οὐχ οἷόν τε, ὅτι οὐχ ἓν τὰ ἐναντία, ἀπείρους δʼ, ὅτι οὐκ ἐπιστητὸν τὸ ὂν ἔσται, μία τε ἐναντίωσις ἐν παντὶ γένε ἑνί, ἡ δʼ οὐσία ἕν τι γένος, καὶ ὅτι ἐνδέχεται ἐκ πεπερασμένων, βέλτιον δʼ ἐκ πεπερασμένων, ὥσπερ Ἐμπε· δοκλῆς, ἢ ἐξ ἀπείρων· πάντα γὰρ ἀποδιδόναι οἴεται ὅσαπερ Ἀναξαγόρας ἐκ τῶν ἀπείρων. ἔτι δὲ ἔστιν ἄλλα ἄλλων πρότερα ἐναντία, καὶ γίγνεται ἕτερα ἐξ ἀλλήλων, οἷον γλυκὺ καὶ πικρὸν καὶ λευκὸν καὶ μέλαν, τὰς δὲ ἀρχὰς ἀεὶ δεῖ μένειν.Echómenon d’ àn eíe légein póteron dúo è treîs è pleíous eisín. mían mèn gàr ouch hoîón te, hóti ouch hèn tà enantía, apeírous d’, hóti ouk epistetòn tò òn éstai, mía te enantíosis en pantì géne hení, he d’ ousía hén ti génos, kaì hóti endéchetai ek peperasménon, béltion d’ ek peperasménon, hósper Empe· doklês, è ex apeíron· pánta gàr apodidónai oíetai hósaper Anaxagóras ek tôn apeíron. éti dè éstin álla állon prótera enantía, kaì gígnetai hétera ex allélon, hoîon glukù kaì pikròn kaì leukòn kaì mélan, tàs dè archàs aeì deî ménein.

189a20ὅτι μὲν οὖν οὔτε μία οὕτε ἄπειροι, δῆλον ἐκ τούτων·hóti mèn oûn oúte mía hoúte ápeiroi, dêlon ek toúton·

189a20ἐπεὶ δὲ πεπερασμέναι, τὸ μὴ ποιεῖν δύο μόνον ἔχει τινὰ λόγον· ἀπορήσειε γὰρ ἄν τις πῶς ἢ ἡ πυκνότης τὴν μανότητα ποιεῖν τι πέφυκεν ἢ αὕτη τὴν πυκνότητα. ὁμοίως δὲ καὶ ἄλλη ὁποιαοῦν ἐναντιότης· οὐ γὰρ ἡ φιλία τὸ νεῖκος συνάγει καὶ ποιεῖ τι ἐξ αὐτοῦ, οὐδὲ τὸ νεῖκος ἐξ ἐκείνης, ἀλλʼ ἄμφωepeì dè peperasménai, tò mè poieîn dúo mónon échei tinà lógon· aporéseie gàr án tis pôs è he puknótes tèn manóteta poieîn ti péphuken è haúte tèn puknóteta. homoíos dè kaì álle hopoiaoûn enantiótes· ou gàr he philía tò neîkos sunágei kaì poieî ti ex autoû, oudè tò neîkos ex ekeínes, all’ ámpho

189a25ἕτερόν τι τρίτον. ἔνιοι δὲ καὶ πλείω λαμβάνουσιν ἐξ ὧν κατασκευάζουσι τὴν τῶν ὄντων φύσιν. πρὸς δὲ τούτοις ἔτι κἂν τόδε τις ἀπορήσειεν, εἰ μή τις ἑτέραν ὑποθήσει τοῖς ἐναντίοις φύσιν· οὐθενὸς γὰρ ὁρῶμεν τῶυ ὄντων οὐσίαν τἀναντία, τὴν δʼ ἀρχὴν οὐ καθʼ ὑποκειμένου δεῖ λέγεσθαί τινος. ἔσταιhéterón ti tríton. énioi dè kaì pleío lambánousin ex hôn kataskeuázousi tèn tôn ónton phúsin. pròs dè toútois éti kàn tóde tis aporéseien, ei mé tis hetéran hupothései toîs enantíois phúsin· outhenòs gàr horômen tôu ónton ousían tanantía, tèn d’ archèn ou kath’ hupokeiménou deî légesthaí tinos. éstai

189a30γὰρ ἀρχὴ τῆς ἀρχῆς· τὸ γὰρ ὑποκείμενον ἀρχή, καὶ πρότερον δοκεῖ τοῦ κατηγορουμένου εἶναι. ἔτι οὐκ εἶναί φαμεν οὐσίαν ἐναντίαν οὐσίᾳ· πῶς οὖν ἐκ μὴ οὐσιῶν οὐσία ἂν εἴη; ἢ πῶς ἂν πρότερον μὴ οὐσία οὐσίας εἴη; διόπερ εἴ τις τόν τε πρότερον ἀληθῆ νομίσειεν εἶναι λόγον καὶ τοῦτον, ἀναγκαῖον,gàr archè tês archês· tò gàr hupokeímenon arché, kaì próteron dokeî toû kategorouménou eînai. éti ouk eînaí phamen ousían enantían ousíai· pôs oûn ek mè ousiôn ousía àn eíe; è pôs àn próteron mè ousía ousías eíe; dióper eí tis tón te próteron alethê nomíseien eînai lógon kaì toûton, anankaîon,

189a35εἰ μέλλει διασώσειν ἀμφοτέρους αὐτούς, ὑποτιθέναι τι τρίτον,ei méllei diasósein amphotérous autoús, hupotithénai ti tríton,

189b1ὥσπερ φασὶν οἱ μίαν τινὰ φύσιν εἶναι λέγοντες τὸ πᾶν, οἷον ὕδωρ ἢ πῦρ ἢ τὸ μεταξὺ τούτων. δοκεῖ δὲ τὸ μεταξὺ μᾶλλον· πῦρ γὰρ ἤδη καὶ γῆ καὶ ἀὴρ καὶ ὕδωρ μετʼ ἐναντιοτήτων συμπεπλεγμένα ἐστίν. διὸ καὶ οὐκ ἀλόγως ποιοῦσιν οἱ τὸhósper phasìn hoi mían tinà phúsin eînai légontes tò pân, hoîon húdor è pûr è tò metaxù toúton. dokeî dè tò metaxù mâllon· pûr gàr éde kaì gê kaì aèr kaì húdor met’ enantiotéton sumpeplegména estín. diò kaì ouk alógos poioûsin hoi tò

189b5ὑποκείμενον ἕτερον τούτων ποιοῦντες, τῶν δʼ ἄλλων οἱ ἀέρα· καὶ γὰρ ὁ ἀὴρ ἥκιστα ἔχει τῶν ἄλλων διαφορὰς αἰσθητάς· ἐχόμενον δὲ τὸ ὕδωρ, ἀλλὰ πάντες γε τὸ ἓν τοῦτο τοῖς ἐναντίοις σχηματίζουσιν, πυκνότητι καὶ μανότητι καὶ τῷhupokeímenon héteron toúton poioûntes, tôn d’ állon hoi aéra· kaì gàr ho aèr hékista échei tôn állon diaphoràs aisthetás· echómenon dè tò húdor, allà pántes ge tò hèn toûto toîs enantíois schematízousin, puknóteti kaì manóteti kaì tôi

189b10μᾶλλον καὶ ἧττον. ταῦτα δʼ ἐστὶν ὅλως ὑπεροχὴ δηλονότι καὶ ἔλλειψις, ὥσπερ εἴρηται πρότερον. καὶ ἔοικε παλαιά εἶναι καὶ αὕτη ἡ δόξα, ὅτι τὸ ἓν καὶ ὑπεροχὴ καὶ ἔλλειψις ἀρχαὶ τῶν ὄντων εἰσί. πλὴν οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον, ἀλλʼ οἱ μὲν ἀρχαῖοι τὰ δύο μὲν ποιεῖν τὸ δὲ ἓν πάσχειν, τῶνmâllon kaì hêtton. taûta d’ estìn hólos huperochè delonóti kaì élleipsis, hósper eíretai próteron. kaì éoike palaiá eînai kaì haúte he dóxa, hóti tò hèn kaì huperochè kaì élleipsis archaì tôn ónton eisí. plèn ou tòn autòn trópon, all’ hoi mèn archaîoi tà dúo mèn poieîn tò dè hèn páschein, tôn

189b15δʼ ὑστέρων τινὲς τοὐναντίον τὸ μὲν ἓν ποιεῖν τὰ δὲ δύο πάσχεινd’ hustéron tinès tounantíon tò mèn hèn poieîn tà dè dúo páschein

189b16φασὶ μᾶλλον.phasì mâllon.

189b16τὸ μὲν οὖν τρία φάσκειν τὰ στοιχεῖα εἶναι ἔκ τε τούτων καὶ ἐκ τοιούτων ἄλλων ἐπισκοποῦσι δόξειεν ἂν ἔχειν τινὰ λόγον, ὥσπερ εἴπομεν, τὸ δὲ πλείω τριῶν οὐκέτι· πρὸς μὲν γὰρ τὸ πάσχειν ἱκανὸν τὸ ἕν, εἰ δὲ τεττάρων ὄντων δύοtò mèn oûn tría pháskein tà stoicheîa eînai ék te toúton kaì ek toioúton állon episkopoûsi dóxeien àn échein tinà lógon, hósper eípomen, tò dè pleío triôn oukéti· pròs mèn gàr tò páschein hikanòn tò hén, ei dè tettáron ónton dúo

189b20ἔσονται ἐναντιώσεις, δεήσει χωρὶς ἑκατέρᾳ ὑπάρχειν ἑτέραν τινὰ μεταξὺ φύσιν· εἰ δʼ ἐξ ἀλλήλων δύνανται γεννᾶν δύο οὖσαι, περίεργος ἂν ἡ ἑτέρα τῶν ἐναντιώσεαων εἴη. ἅμα δὲ καὶ ἀδύνατον πλείους εἶναι ἐναντιώσεις τὰς πρώτας. ἡ γὰρ οὐσία ἕν τι γένος ἐστὶ τοῦ ὄντος, ὥστε τῶ πρότερον καὶ ὕστερον διοίσουσινésontai enantióseis, deései chorìs hekatérai hupárchein hetéran tinà metaxù phúsin· ei d’ ex allélon dúnantai gennân dúo oûsai, períergos àn he hetéra tôn enantióseaon eíe. háma dè kaì adúnaton pleíous eînai enantióseis tàs prótas. he gàr ousía hén ti génos estì toû óntos, hóste tô próteron kaì hústeron dioísousin

189b25ἀλλήλων αἱ ἀρχαὶ μόνον, ἀλλʼ οὐ τῷ γένει· ἀεὶ γὰρ ἐν ἑνὶ γένει μία ἐναντίωσις ἔστιν, πᾶσαί τε αἱ ἐναντιώσεις ἀνάγεσθαι δοκοῦσιν εἰς μίαν. ὅτι μὲν οὖν οὔτε ἓν τὸ στοιχεῖον οὔτε πλείαω δυοῖν ἢ τριῶν, φανερόν· τούτων δὲ πότερον, καθάπερ εἴπομεν, ἀπορίαν ἔχει πολλήν.allélon hai archaì mónon, all’ ou tôi génei· aeì gàr en henì génei mía enantíosis éstin, pâsaí te hai enantióseis anágesthai dokoûsin eis mían. hóti mèn oûn oúte hèn tò stoicheîon oúte pleíao duoîn è triôn, phanerón· toúton dè póteron, katháper eípomen, aporían échei pollén.