Physique, livre 1, chapitre 7

189b30Ὧδʼ οὖν ἡμεῖς λέγωμεν πρῶτον περὶ πάσης γενέσεως ἐπελθόντες· ἔστι γὰρ κατὰ φύσιν τὰ κοινὰ πρῶτον εἰπόντας οὕτω τὰ περὶ ἕκαστον ἴδια θεωρεῖν. φαμὲν γὰρ γίγνεσθαι ἐξ ἄλλου ἄλλο καὶ ἐξ ἑτέρου ἕτερον ἢ τὰ ἀπλᾶ λέγοντες ἢ τὰ συγκείμενα. λέγω δὲ τοῦτο ὡδί. ἔστι γὰρ γίγνεσθαι ἄνθρωπον μουσικόν, ἔστι δὲ τὸ μὴ μουσικὸν γίγνεσθαι μουσικὸν ἢ τὸν μὴ μουσικὸν ἄνθρωπον ἄνθρωπον μουσικόν. ἀπλοῦν μὲν οὖνHôd’ oûn hemeîs légomen prôton perì páses genéseos epelthóntes· ésti gàr katà phúsin tà koinà prôton eipóntas hoúto tà perì hékaston ídia theoreîn. phamèn gàr gígnesthai ex állou állo kaì ex hetérou héteron è tà aplâ légontes è tà sunkeímena. légo dè toûto hodí. ésti gàr gígnesthai ánthropon mousikón, ésti dè tò mè mousikòn gígnesthai mousikòn è tòn mè mousikòn ánthropon ánthropon mousikón. aploûn mèn oûn

190a1λέγω τὸ γιγνόμενον τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸ μὴ μουσικόν, καὶ ὃ γίγνεται ἀπλοῦν, τὸ μουσικόν· συγκείμενον δὲ καὶ ὃ γίγνεται καὶ τὸ γιγνόμενον, ὅταν τὸν μὴ μουσικὸν ἄνθρωπον φῶμεν γίγνεσθαι μουσικὸν ἄνθρωπον. τούτων δὲ τὸ μὲν οὐ μόνονlégo tò gignómenon tòn ánthropon kaì tò mè mousikón, kaì hò gígnetai aploûn, tò mousikón· sunkeímenon dè kaì hò gígnetai kaì tò gignómenon, hótan tòn mè mousikòn ánthropon phômen gígnesthai mousikòn ánthropon. toúton dè tò mèn ou mónon

190a5λέγεται τόδε γίγνεσθαι ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦδε, οἷον ἐκ μὴ μουσικοῦ μουσικός, τὸ δʼ οὐ λέγεται ἐπὶ πάντων· οὐ γὰρ ἐξ ἀνθρώπου ἐγένετο μουσικός, ἀλλʼ ἅνθρωπος ἐγένετο μουσικός. τῶν δὲ γιγνομένων ὡς τὰ ἀπλᾶ λέγομεν γίγνεσθαι, τὸ μὲν ὑπομένον γίγνεται τὸ δʼ οὐχ ὑπομένον· ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωποςlégetai tóde gígnesthai allà kaì ek toûde, hoîon ek mè mousikoû mousikós, tò d’ ou légetai epì pánton· ou gàr ex anthrópou egéneto mousikós, all’ hánthropos egéneto mousikós. tôn dè gignoménon hos tà aplâ légomen gígnesthai, tò mèn hupoménon gígnetai tò d’ ouch hupoménon· ho mèn gàr ánthropos

190a10ὑπομένει μουσικὸς γιγνόμενος ἄνθρωπος καὶ ἔστι, τὸ δὲ μὴ μουσικὸν καὶ τὸ ἄμουσον οὔτε ἀπλῶς οὔτε συντεθειμένον ὑπομένει.hupoménei mousikòs gignómenos ánthropos kaì ésti, tò dè mè mousikòn kaì tò ámouson oúte aplôs oúte suntetheiménon hupoménei.

190a13διωρισμένων δὲ τούτων, ἐξ ἁπάντων τῶν γιγνομένων τοῦτοdiorisménon dè toúton, ex hapánton tôn gignoménon toûto

190a13ἔστι λαβεῖν, ἐάν τις ἐπιβλέψῃ ὥσπερ λέγομεν, ὅτι δεῖ τι ἀεὶ ὑποκεῖσθαι τὸ γιγνόμενον, καὶ τοῦτο εἰ καὶ ἀριθμῷ ἐστινésti labeîn, eán tis epiblépsei hósper légomen, hóti deî ti aeì hupokeîsthai tò gignómenon, kaì toûto ei kaì arithmôi estin

190a15ἕν, ἀλλʼ εἴδει γε οὐχ ἕν· τὸ γὰρ εἴδει λέγω καὶ λόγῳ ταὐτόν· οὐ γὰρ ταὐτὸν τὸ ἀνθρώπῳ καὶ τὸ ἀμούσῳ εἶναι. καὶ τὸ μὲν ὑπομένει, τὸ δʼ οὐχ ὑπομένει· τὸ μὲν μὴ ἀντικείμενον ὑπομένει (ὁ γὰρ ἄνθρωπος ὑπομένει), τὸ μὴ μουσικὸν δὲ καὶ τὸ ἄμουσον οὐχ ὑπομένει, οὐδὲ τὸ ἐξ ἀμφοῖν συγκείμενον, οἷονhén, all’ eídei ge ouch hén· tò gàr eídei légo kaì lógoi tautón· ou gàr tautòn tò anthrópoi kaì tò amoúsoi eînai. kaì tò mèn hupoménei, tò d’ ouch hupoménei· tò mèn mè antikeímenon hupoménei h(o gàr ánthropos hupoménei), tò mè mousikòn dè kaì tò ámouson ouch hupoménei, oudè tò ex amphoîn sunkeímenon, hoîon

190a20ὁ ἄμουσος ἄνθρωπος. τὸ δʼ ἔκ τινος γίγνεσθαί τι, καὶ μὴ τόδε γίγνεσθαί τι, μᾶλλον μὲν λέγεται ἐπὶ τῶν μὴ ὑπομενόντων, οἷον ἐξ ἀμούσου μουσικὸν γίγνεσθαι, ἐξ ἀνθρώπου δὲ οὔ οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ὑπομενόντων ἐνίοτε λέγεται ὡσαύτως·ho ámousos ánthropos. tò d’ ék tinos gígnesthaí ti, kaì mè tóde gígnesthaí ti, mâllon mèn légetai epì tôn mè hupomenónton, hoîon ex amoúsou mousikòn gígnesthai, ex anthrópou dè oú ou mèn allà kaì epì tôn hupomenónton eníote légetai hosaútos·

190a25ἐκ γὰρ χαλκοῦ ἀνδριάντα γίγνεσθαί φαμεν, οὐ τὸν χαλκὸν ἀνδριάντα. τὸ μέντοι ἐκ τοῦ ἀντικειμένου καὶ μὴ ὑπομένοντος ἀμφοτέρως λέγεται, καὶ ἐκ τοῦδε τόδε καὶ τόδε τόδε· καὶ γὰρ ἐξ ἀμούσου καὶ ὁ ἄμουσος γίγνεται μουσικός. διὸ καὶ ἐπὶ τοῦ συγκειμένου ὡσαύτως· καὶ γὰρ ἐξ ἀμούσουek gàr chalkoû andriánta gígnesthaí phamen, ou tòn chalkòn andriánta. tò méntoi ek toû antikeiménou kaì mè hupoménontos amphotéros légetai, kaì ek toûde tóde kaì tóde tóde· kaì gàr ex amoúsou kaì ho ámousos gígnetai mousikós. diò kaì epì toû sunkeiménou hosaútos· kaì gàr ex amoúsou

190a30ἀνθρώπου καὶ ὁ ἄμουσος ἄνθρωπος γίγνεσθαι λέγεται μουσικός. πολλαχῶς δὲ λεγομένου τοῦ γίγνεσθαι, καὶ τῶν μὲν οὐ γίγνεσθαι ἀλλὰ τόδε τι γίγνεσθαι, ἀπλῶς δὲ γίγνεσθαι τῶν οὐσιῶν μόνον, κατὰ μὲν τἆλλα φανερὸν ὅτι ἀνάγκη ὑποκεῖσθαί τι τὸ γιγνόμενον (καὶ γὰρ ποσὸν καὶ ποιὸν καὶanthrópou kaì ho ámousos ánthropos gígnesthai légetai mousikós. pollachôs dè legoménou toû gígnesthai, kaì tôn mèn ou gígnesthai allà tóde ti gígnesthai, aplôs dè gígnesthai tôn ousiôn mónon, katà mèn tâlla phaneròn hóti anánke hupokeîsthaí ti tò gignómenon (kaì gàr posòn kaì poiòn kaì

190a35πρὸς ἕτερον [καὶ ποτὲ] καὶ ποὺ γίγνεται ὑποκειμένου τινὸς διὰ τὸ μόνην τὴν οὐσίαν μηθενὸς κατʼ ἄλλου λέγεσθαι ὑποκειμένου,pròs héteron [kaì potè] kaì poù gígnetai hupokeiménou tinòs dià tò mónen tèn ousían methenòs kat’ állou légesthai hupokeiménou,

190b1τὰ δʼ ἄλλα πάντα κατὰ τῆς οὐσίας)· ὅτι δὲ καὶ αἱ οὐσίαι καὶ ὅσα [ἄλλα] ἀπλῶς ὄντα ἐξ ὑποκειμένου τινὸς γίγνεται, ἐπισκοποῦντι γένοιτο ἂν φανερόν. ἀεὶ γὰρ ἔστι ὁ ὑπόκειται, ἐξ οὗ τὸ γιγνόμενον, οἷον τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζῶα ἐκtà d’ álla pánta katà tês ousías)· hóti dè kaì hai ousíai kaì hósa [álla] aplôs ónta ex hupokeiménou tinòs gígnetai, episkopoûnti génoito àn phanerón. aeì gàr ésti ho hupókeitai, ex hoû tò gignómenon, hoîon tà phutà kaì tà zôa ek

190b5σπέρματος. γίγνεται δὲ τὰ γιγνόμενα ἀπλῶς τὰ μέν μετασχηματίσει, οἷον ἀνδριάς, τὰ δὲ προσθέσει, οἷον τὰ αὐξανόμενα, τὰ δʼ ἀφαιρέσει, οἷον ἐκ τοῦ λίθου ὁ Ἑρμῆς, τὰ δὲ συνθέσει, οἷον οἰκία, τὰ δʼ ἀλλοιώσει, οἷον τὰ τρεπόμενα κατὰ τὴν ὕλην. πάντα δὲ τὰ οὕταω γιγνόμεναspérmatos. gígnetai dè tà gignómena aplôs tà mén metaschematísei, hoîon andriás, tà dè prosthései, hoîon tà auxanómena, tà d’ aphairései, hoîon ek toû líthou ho Hermês, tà dè sunthései, hoîon oikía, tà d’ alloiósei, hoîon tà trepómena katà tèn húlen. pánta dè tà hoútao gignómena

190b10φανερὸν ὅτι ἐξ ὑποκειμένων γίγνεται. ὥστε δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι τὸ γιγνόμενον ἅπαν ἀεὶ συνθετόν ἐστι, καὶ ἔστι μέν τι γιγνόμενον, ἔστι δέ τι ὃ τοῦτο γίγνεται, καὶ τοῦτο διττόν· ἢ γὰρ τὸ ὑποκείμενον ἢ τὸ ἀντικείμενον. λέγω δὲ ἀντικεῖσθαι μὲν τὸ ἄμουσον, ὑποκεῖσθαι δὲ τὸν ἄνθρωπον, καὶ τὴνphaneròn hóti ex hupokeiménon gígnetai. hóste dêlon ek tôn eireménon hóti tò gignómenon hápan aeì sunthetón esti, kaì ésti mén ti gignómenon, ésti dé ti hò toûto gígnetai, kaì toûto dittón· è gàr tò hupokeímenon è tò antikeímenon. légo dè antikeîsthai mèn tò ámouson, hupokeîsthai dè tòn ánthropon, kaì tèn

190b15μὲν ἀσχημοσύνην καὶ τὴν ἀμορφίαν καὶ τὴν ἀταξίαν τὸ ἀντικείμενον, τὸν δὲ χαλκὸν ἢ τὸν λίθον ἢ τὸν χρυσὸν τὸ ὑποκείμενον.mèn aschemosúnen kaì tèn amorphían kaì tèn ataxían tò antikeímenon, tòn dè chalkòn è tòn líthon è tòn chrusòn tò hupokeímenon.

190b17φανερὸν οὖν ὡς, εἴπερ εἰσὶν αἰτίαι καὶ ἀρχαὶ τῶνphaneròn oûn hos, eíper eisìn aitíai kaì archaì tôn

190b17φύσει ὄντων, ἐξ ὧν πρώτων εἰσὶ καὶ γεγόνασι μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ἀλλʼ ἕκαστον ὃ λέγεται κατὰ τὴν οὐσίαν, ὅτι γίγνεται πᾶν ἔκ τε τοῦ ὑποκειμένου καὶ τῆς μορφῆς· σύγκειταιphúsei ónton, ex hôn próton eisì kaì gegónasi mè katà sumbebekòs all’ hékaston hò légetai katà tèn ousían, hóti gígnetai pân ék te toû hupokeiménou kaì tês morphês· súnkeitai

190b20γὰρ ὁ μουσικὸς ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου καὶ μουσικοῦ τρόπον τινά· διαλύσεις γὰρ τοὺς λόγους εἰς τοὺς λόγους τοὺς ἐκείνων. δῆλον οὖν ὡς γίγνοιτʼ ἂν τὰ γιγνόμενα ἐκ τούτων. ἔστι δὲ τὸ μὲν ὑποκείμενον ἀριθμῷ μὲν ἕν, εἴδει δὲ δύο (ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος καὶ ὁ χρυσὸς καὶ ὅλως ἡ ὕλη ἀριθμητή· τόδεgàr ho mousikòs ánthropos ex anthrópou kaì mousikoû trópon tiná· dialúseis gàr toùs lógous eis toùs lógous toùs ekeínon. dêlon oûn hos gígnoit’ àn tà gignómena ek toúton. ésti dè tò mèn hupokeímenon arithmôi mèn hén, eídei dè dúo h(o mèn gàr ánthropos kaì ho chrusòs kaì hólos he húle arithmeté· tóde

190b25γάρ τι μᾶλλον, καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς ἐξ αὐτοῦ γίγνεται τὸ γιγνόμενον· ἡ δὲ στέρησις καὶ ἡ ἐναντίωσις συμβεβηκός· ἓν δὲ τὸ εἶδος, οἷον ἡ τάξις ἢ ἡ μουσικὴ ἢ τῶν ἄλλων τι τῶν οὕτω κατηγορουμένων. διὸ ἔστι μὲν ὡς δύο λεκτέον εἶναι τὰς ἀρχάς, ἔστι δʼ ὡς τρεῖς· καὶ ἔστι μὲν ὡς τἀναντία,gár ti mâllon, kaì ou katà sumbebekòs ex autoû gígnetai tò gignómenon· he dè stéresis kaì he enantíosis sumbebekós· hèn dè tò eîdos, hoîon he táxis è he mousikè è tôn állon ti tôn hoúto kategorouménon. diò ésti mèn hos dúo lektéon eînai tàs archás, ésti d’ hos treîs· kaì ésti mèn hos tanantía,

190b30οἷον εἴ τις λέγοι τὸ μουσικὸν καὶ τὸ ἄμουσον ἢ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν ἢ τὸ ἡρμοσμένον καὶ τὸ ἀνάρμοστον, ἔστι δʼ ὡς οὔ ὑπʼ ἀλλήλων γὰρ πάσχειν τἀναντία ἀδύνατον. λύεται δὲ καὶ τοῦτο διὰ τὸ ἄλλο εἶναι τὸ ὑποκείμενον· τοῦτο γὰρ οὐκ ἐναντίον. ὥστε οῦτε πλείους τῶν ἐναντίων αἱ ἀρχαὶ τρόπον τινά,hoîon eí tis légoi tò mousikòn kaì tò ámouson è tò thermòn kaì tò psuchròn è tò hermosménon kaì tò anármoston, ésti d’ hos oú hup’ allélon gàr páschein tanantía adúnaton. lúetai dè kaì toûto dià tò állo eînai tò hupokeímenon· toûto gàr ouk enantíon. hóste oûte pleíous tôn enantíon hai archaì trópon tiná,

190b35ἀλλὰ δύο ὡς εἰπεῖν τῷ ἀριθμῶ, οὔτʼ οὖ παντελῶς δύο διὰ τὸ ἕτερον ὑπάρχειν τὸ εἶναι αὐτοῖς, ἀλλὰ τρεῖς· ἕτερον γὰρallà dúo hos eipeîn tôi arithmô, oút’ oû pantelôs dúo dià tò héteron hupárchein tò eînai autoîs, allà treîs· héteron gàr

191a1τὸ ἀνθρώπῳ καὶ τὸ ἀμούσῳ εἶναι, καὶ τὸ ἀσχηματίστῳ καὶ χαλκῷ.tò anthrópoi kaì tò amoúsoi eînai, kaì tò aschematístoi kaì chalkôi.

191a3πόσαι μὲν οὖν αἱ ἀρχαὶ τῶν περὶ γένεσιν φυσικῶν,pósai mèn oûn hai archaì tôn perì génesin phusikôn,

191a3καὶ πῶς ποσαί, εἴρηται· καὶ δῆλόν ἐστιν ὅτι δεῖ ὑπὸκεῖσθαί τι τοῖς ἐναντίοις καὶ τἀναντία δύο εἶναι. τρόπον δέkaì pôs posaí, eíretai· kaì dêlón estin hóti deî hupòkeîsthaí ti toîs enantíois kaì tanantía dúo eînai. trópon dé

191a5τινα ἄλλον οὐκ ἀναγκαῖον· κανὸν γὰρ ἔσται τὸ ἕτερον τῶν ἐναντίων ποιεῖν τῇ ἀπουσίᾳ καὶ παρουσίᾳ τὴν μεταβολήν. ἡ δὲ ὑποκειμένη φύσις ἐπιστητὴ κατʼ ἀναλογίαν. ὡς γὰρ πρὸς ἀνδριάντα χαλκὸς ἢ πρὸς κλίνην ξύλον ἢ πρὸς τῶν ἄλλωνtina állon ouk anankaîon· kanòn gàr éstai tò héteron tôn enantíon poieîn têi apousíai kaì parousíai tèn metabolén. he dè hupokeiméne phúsis epistetè kat’ analogían. hos gàr pròs andriánta chalkòs è pròs klínen xúlon è pròs tôn állon

191a10τι τῶν ἐχόντων μορφὴν [ἡ ὕλη καὶ] τὸ ἄμορφον ἔχει πρὶν λαβεῖν τὴν μορφήν, οὕτως αὕτη πρὸς οὐσίαν ἔχει καὶ τὸ τόδε τι καὶ τὸ ὄν. μία μὲν οὖν ἀρχὴ αὕτη, οὐχ οὕτω μία οὖσα οὐδὲ οὕτως ὂν ὡς τὸ τόδε τι, μία δὲ ἧς ὁ λόγος, ἔτι δὲ τὸ ἐναντίον τούτῳ, ἡ στέρησις. ταῦτα δὲ πῶς δύο καὶ πῶςti tôn echónton morphèn h[e húle kaì] tò ámorphon échei prìn labeîn tèn morphén, hoútos haúte pròs ousían échei kaì tò tóde ti kaì tò ón. mía mèn oûn archè haúte, ouch hoúto mía oûsa oudè hoútos òn hos tò tóde ti, mía dè hês ho lógos, éti dè tò enantíon toútoi, he stéresis. taûta dè pôs dúo kaì pôs

191a15πλείω, εἴρηται ἐν τοῖς ἄνω. πρῶτον μὲν οὖν ἐλέχθη ὅτι ἀρχαὶ τἀναντία μόνον, ὕστερον δʼ ὅτι ἀνάγκη καὶ ἄλλο τι ὑποκεῖσθαι καὶ εἶναι τρία· ἐκ δὲ τῶν νῦν φανερὸν τίς ἡ διαφορὰ τῶν ἐναντίων, καὶ πῶς ἔχουσιν αἱ ἀρχαὶ πρὸς ἀλλήλας, καὶ τί τὸ ὑποκείμενον. πότερον δὲ οὐσία τὸ εἶδοςpleío, eíretai en toîs áno. prôton mèn oûn eléchthe hóti archaì tanantía mónon, hústeron d’ hóti anánke kaì állo ti hupokeîsthai kaì eînai tría· ek dè tôn nûn phaneròn tís he diaphorà tôn enantíon, kaì pôs échousin hai archaì pròs allélas, kaì tí tò hupokeímenon. póteron dè ousía tò eîdos

191a20ἢ τὸ ὑποκείμενον, οὔπω δῆλον. ἀλλʼ ὅτι αἱ ἀρχαὶ τρεῖς καὶ πῶς τρεῖς, καὶ τίς ὁ τρόπος αὐτῶν, δῆλον. πόσαι μὲν οὖν καὶ τίνες εἰσὶν αἱ ἀρχαί, ἐκ τούτων θεωρείσθωσαν.è tò hupokeímenon, oúpo dêlon. all’ hóti hai archaì treîs kaì pôs treîs, kaì tís ho trópos autôn, dêlon. pósai mèn oûn kaì tínes eisìn hai archaí, ek toúton theoreísthosan.