Physique, livre 1, chapitre 8
191a20–191b30 · texte grec
La traduction et la paraphrase analytique de Marc Balmès viendront ici (livret Physique Α et Β (ULSH et École Saint-Jean, 1986)).
Texte original :
191a20Ὅτι δὲ μοναχῶς οὕτω λύεται καὶ ἡ τῶν ἀρχαίων ἀπορία, λέγωμεν μετὰ ταῦτα. ζητοῦντες γὰρ οἱ κατὰ φιλοσοφίαν πρῶτοι τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν φύσιν τῶν ὄντων ἐξετράπησαν οἷον ὁδόν τινα ἄλλην ἀπωσθέντες ὑπὸ ἀπειρίας, καί φασιν οὔτε γίγνεσθαι τῶν ὄντων οὐδὲν οὔτε φθείρεσθαι διὰ τὸ ἀναγκαῖον μὲν εἶναι γίγνεσθαι τὸ γιγνόμενον ἢ ἐξ ὄντος ἢ ἐκ μὴ ὄντος, ἐκ δὲ τούτων ἀμφοτέρων ἀδύνατονHóti dè monachôs hoúto lúetai kaì he tôn archaíon aporía, légomen metà taûta. zetoûntes gàr hoi katà philosophían prôtoi tèn alétheian kaì tèn phúsin tôn ónton exetrápesan hoîon hodón tina állen aposthéntes hupò apeirías, kaí phasin oúte gígnesthai tôn ónton oudèn oúte phtheíresthai dià tò anankaîon mèn eînai gígnesthai tò gignómenon è ex óntos è ek mè óntos, ek dè toúton amphotéron adúnaton
191a30εἶναι· οὔτε γὰρ τὸ ὂν γίγνεσθαι (εἶναι γὰρ ἤδη) ἔκ τε μὴ ὄντος οὐδὲν ἂν γενέσθαι· ὑποκεῖσθαι γάρ τι δεῖν. καὶ οὕτω δὴ τὸ ἐφεξῆς συμβαῖνον αὔξοντες οὐδʼ εἶναι πολλά φασινeînai· oúte gàr tò òn gígnesthai (eînai gàr éde) ék te mè óntos oudèn àn genésthai· hupokeîsthai gár ti deîn. kaì hoúto dè tò ephexês sumbaînon aúxontes oud’ eînai pollá phasin
191a33ἀλλὰ μόνον αὐτὸ τὸ ὄν.allà mónon autò tò ón.
191a33ἐκεῖνοι μὲν οὖν ταύτην ἔλαβον τὴν δόξαν διὰ τὰ εἰρημένα· ἡμεῖς δὲ λέγομεν ὅτι τὸ ἐξ ὄντος ἢ μὴ ὄντος γίγνεσθαι, ἢ τὸ μὴ ὂν ἢ τὸ ὂν ποιεῖν τι ἢekeînoi mèn oûn taúten élabon tèn dóxan dià tà eireména· hemeîs dè légomen hóti tò ex óntos è mè óntos gígnesthai, è tò mè òn è tò òn poieîn ti è
191a35πάσχειν ἢ ὁτιοῦν τόδε γίγνεσθαι, ἕνα μὲν τρόπον οὐθὲν διαφέρει ἢ τὸ τὸν ἰατρὸν ποιεῖν τι ἢ πάσχειν ἢ ἐξ ἰατροῦpáschein è hotioûn tóde gígnesthai, héna mèn trópon outhèn diaphérei è tò tòn iatròn poieîn ti è páschein è ex iatroû
191b1εἶναί τι ἢ γίγνεσθαι, ὥστʼ ἐπειδὴ τοῦτο διχῶς λέγεται, δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἐξ ὄντος καὶ τὸ ὂν ἢ ποιεῖν ἢ πάσχειν. οἰκοδομεῖ μὲν οὖν ὁ ἰατρὸς οὐχ ᾗ ἰατρὸς ἀλλʼ οἰκοδόμος, καὶ λευκὸς γίγνεται οὐχ ᾗ ἰατρὸς ἀλλʼ ᾗ μέλας·eînaí ti è gígnesthai, hóst’ epeidè toûto dichôs légetai, dêlon hóti kaì tò ex óntos kaì tò òn è poieîn è páschein. oikodomeî mèn oûn ho iatròs ouch hêi iatròs all’ oikodómos, kaì leukòs gígnetai ouch hêi iatròs all’ hêi mélas·
191b5ἰατρεύει δὲ καὶ ἀνίατρος γίγνεται ᾗ ἰατρός. ἐπεὶ δὲ μάλιστα λέγομεν κυρίως τὸν ἰατρὸν ποιεῖν τι ἢ πάσχειν ἢ γίγνεσθαι ἐξ ἰατροῦ, ἐὰν ᾗ ἰατρὸς ταῦτα πάσχῃ ἢ ποιῇ ἢ γίγνηται, δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἐκ μὴ ὄντος γίγνεσθαι τοῦτο σημαίνει, τὸ ᾗ μὴ ὄν. ὅπερ ἐκεῖνοι μὲν οὐ διελόντες ἀπέστησαν, καὶ διὰiatreúei dè kaì aníatros gígnetai hêi iatrós. epeì dè málista légomen kuríos tòn iatròn poieîn ti è páschein è gígnesthai ex iatroû, eàn hêi iatròs taûta páschei è poiêi è gígnetai, dêlon hóti kaì tò ek mè óntos gígnesthai toûto semaínei, tò hêi mè ón. hóper ekeînoi mèn ou dielóntes apéstesan, kaì dià
191b10ταύτην τὴν ἄγνοιαν τοσοῦτον προσηγνόησαν, ὥστε μηθὲν οἴεσθαι γίγνεσθαι μηδʼ εἶναι τῶν ἄλλων, ἀλλʼ ἀνελεῖν πᾶσαν τὴν γένεσιν· ἡμεῖς δὲ καὶ αὐτοί φαμεν γίγνεσθαι μὲν μηθὲν ἀπλῶς ἐκ μὴ ὄντος, πὼς μέντοι γίγνεσθαι ἐκ μὴ ὄντος, οἷον κατὰ συμβεβηκός (ἐκ γὰρ τῆς στερήσεως, ὅ ἐστι καθʼ αὐτὸ μὴtaúten tèn ágnoian tosoûton prosegnóesan, hóste methèn oíesthai gígnesthai med’ eînai tôn állon, all’ aneleîn pâsan tèn génesin· hemeîs dè kaì autoí phamen gígnesthai mèn methèn aplôs ek mè óntos, pòs méntoi gígnesthai ek mè óntos, hoîon katà sumbebekós (ek gàr tês steréseos, hó esti kath’ autò mè
191b15ὄν, οὐκ ἐνυπάρχοντος γίγνεταί τι· θαυμάζεται δὲ τοῦτο καὶ ἀδύνατον οὕτω δοκεῖ γίγνεσθαί τι, ἐκ μὴ ὄντος)· ὡσαύτως δὲ οὐδʼ ἐξ ὄντος οὐδὲ τὸ ὂν γίγνεσθαι, πλὴν κατὰ συμβεβηκός· οὕτω δὲ καὶ τοῦτο γίγνεσθαι, τὸν αὐτὸν τρόπον οἷον εἰ ἐκ ζῴου ζῷον γίγνοιτο καὶ ἐκ τινὸς ζῴου τι ζῷον· οἷον εἰ κύων ἐκ κυνὸς ἢón, ouk enupárchontos gígnetaí ti· thaumázetai dè toûto kaì adúnaton hoúto dokeî gígnesthaí ti, ek mè óntos)· hosaútos dè oud’ ex óntos oudè tò òn gígnesthai, plèn katà sumbebekós· hoúto dè kaì toûto gígnesthai, tòn autòn trópon hoîon ei ek zóiou zôion gígnoito kaì ek tinòs zóiou ti zôion· hoîon ei kúon ek kunòs è
191b20ἵππος ἐξ ἵππου γίγνοιτο. γίγνοιτο μὲν γὰρ ἂν οὐ μόνον ἐκ τινὸς ζῴου ὁ κύων, ἀλλὰ καὶ ἐκ ζῴου, ἀλλʼ οὐχ ᾗ ζῷον· ὑπάρχει γὰρ ἤδη τοῦτο εἰ δέ τι μέλλει γίγνεσθαι ζῷον μὴ κατὰ συμβεβηκός, οὐκ ἐκ ζῴου ἔσται, καὶ εἴ τι ὄν, οὐκ ἐξ ὄντος· οὐδʼ ἐκ μὴ ὄντος· τὸ γὰρ ἐκ μὴ ὄντος εἴρηται ἡμῖνhíppos ex híppou gígnoito. gígnoito mèn gàr àn ou mónon ek tinòs zóiou ho kúon, allà kaì ek zóiou, all’ ouch hêi zôion· hupárchei gàr éde toûto ei dé ti méllei gígnesthai zôion mè katà sumbebekós, ouk ek zóiou éstai, kaì eí ti ón, ouk ex óntos· oud’ ek mè óntos· tò gàr ek mè óntos eíretai hemîn
191b25τί σημαίνει, ὅτι ᾗ μὴ ὄν. ἔτι δὲ καὶ τὸ εἶναι ἅπαν ἢtí semaínei, hóti hêi mè ón. éti dè kaì tò eînai hápan è
191b27μὴ εἶναι οὐκ ἀναιροῦμεν.mè eînai ouk anairoûmen.
191b27εἷς μὲν δὴ τρόπος οὗτος, ἄλλος δʼ ὅτι ἐνδέχεται ταὐτὰ λέγειν κατὰ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐνέργειαν· τοῦτο δʼ ἐν ἄλλοις διώρισται διʼ ἀκριβείας μᾶλλον.heîs mèn dè trópos hoûtos, állos d’ hóti endéchetai tautà légein katà tèn dúnamin kaì tèn enérgeian· toûto d’ en állois dióristai di’ akribeías mâllon.
191b30ὥσθʼ (ὅπερ ἐλέγομεν) αἱ ἀπορίαι λύονται διʼ ἃς ἀναγκαζόμενοι ἀναιροῦσι τῶν εἰρημένων ἔνια· διὰ γὰρ τοῦτο τοσοῦτον καὶ οἱ πρότερον ἐξετράπησαν τῆς ὁδοῦ τῆς ἐπὶ τὴν γένεσιν καὶ φθορὰν καὶ ὅλως μεταβολήν· αὕτη γὰρ ἂν ὀφθεῖσα ἡ φύσις ἅπασαν ἔλυσεν αὐτῶν τὴν ἄγνοιαν.hósth’ h(óper elégomen) hai aporíai lúontai di’ hàs anankazómenoi anairoûsi tôn eireménon énia· dià gàr toûto tosoûton kaì hoi próteron exetrápesan tês hodoû tês epì tèn génesin kaì phthoràn kaì hólos metabolén· haúte gàr àn ophtheîsa he phúsis hápasan élusen autôn tèn ágnoian.
‹ Physique, livre 1, chapitre 7Physique, livre 1, chapitre 9 ›
Texte grec : Aristote, Physica, éd. C. Prantl, Leipzig, Teubner, 1879 — First1KGreek (Open Greek and Latin), licence CC BY-SA 4.0. Translittération automatique selon les conventions de Marc Balmès.