Seconds Analytiques, livre 1, chapitre 11

77aΕἴδη μὲν οὖν εἶναι ἢ ἕν τι παρὰ τὰ πολλὰ οὐκ ἀνάγκη, εἰ ἀπόδειξις ἔσται, εἶναι μέντοι ἓν κατὰ πολλῶν ἀληθὲς εἰπεῖν ἀνάγκη - οὐ γὰρ ἔσται τὸ καθόλου, ἂν μὴ τοῦτο ᾖ - ἐὰν δὲ τὸ καθόλου μὴ ᾖ, τὸ μέσον οὐκ ἔσται, ὥστ' οὐδ' ἀπόδειξις. δεῖ ἄρα τι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἐπὶ πλειόνων εἶναι μὴ ὁμώνυμον. τὸ δὲ μὴ ἐνδέχεσθαι ἅμα φάναι καὶ ἀποφάναι οὐδεμία λαμβάνει ἀπόδειξις, ἀλλ' ἢ ἐὰν δέῃ δεῖξαι καὶ τὸ συμπέρασμα οὕτως. δείκνυται δὲ λαβοῦσι τὸ πρῶτον κατὰ τοῦ μέσου, ὅτι ἀληθές, ἀποφάναι δ' οὐκ ἀληθές. τὸ δὲ μέσον οὐδὲν διαφέρει εἶναι καὶ μὴ εἶναι λαβεῖν, ὡς δ' αὔτως καὶ τὸ τρίτον. εἰ γὰρ ἐδόθη, καθ' οὗ ἄνθρωπον ἀληθὲς εἰπεῖν, εἰ καὶ μὴ ἄνθρωπον ἀληθές, ἀλλ' εἰ μόνον ἄνθρωπον ζῷον εἶναι, μὴ ζῷον δὲ μή, ἔσται [γὰρ] ἀληθὲς εἰπεῖν Καλλίαν, εἰ καὶ μὴ Καλλίαν, ὅμως ζῷον, μὴ ζῷον δ' οὔ. αἴτιον δ' ὅτι τὸ πρῶτον οὐ μόνον κατὰ τοῦ μέσου λέγεται ἀλλὰ καὶ κατ' ἄλλου διὰ τὸ εἶναι ἐπὶ πλειόνων, ὥστ' οὐδ' εἰ τὸ μέσον καὶ αὐτό ἐστι καὶ μὴ αὐτό, πρὸς τὸ συμπέρασμα οὐδὲν διαφέρει. τὸ δ' ἅπαν φάναι ἢ ἀποφάναι ἡ εἰς τὸ ἀδύνατον ἀπόδειξις λαμβάνει, καὶ ταῦτα οὐδ' ἀεὶ καθόλου, ἀλλ' ὅσον ἱκανόν, ἱκανὸν δ' ἐπὶ τοῦ γένους. λέγω δ' ἐπὶ τοῦ γένους οἷον περὶ ὃ γένος τὰς ἀποδείξεις φέρει, ὥσπερ εἴρηται καὶ πρότερον. Ἐπικοινωνοῦσι δὲ πᾶσαι αἱ ἐπιστῆμαι ἀλλήλαις κατὰ τὰ κοινά (κοινὰ δὲ λέγω οἷς χρῶνται ὡς ἐκ τούτων ἀποδεικνύντες, ἀλλ' οὐ περὶ ὧν δεικνύουσιν οὐδ' ὃ δεικνύουσιν), καὶ ἡ διαλεκτικὴ πάσαις, καὶ εἴ τις καθόλου πειρῷτο δεικνύναι τὰ κοινά, οἷον ὅτι ἅπαν φάναι ἢ ἀποφάναι, ἢ ὅτι ἴσα ἀπὸ ἴσων, ἢ τῶν τοιούτων ἄττα. ἡ δὲ διαλεκτικὴ οὐκ ἔστιν οὕτως ὡρισμένων τινῶν, οὐδὲ γένους τινὸς ἑνός. οὐ γὰρ ἂν ἠρώταo ἀποδεικνύντα γὰρ οὐκ ἔστιν ἐρωτᾶν διὰ τὸ τῶν ἀντικειμένων ὄντων μὴ δείκνυσθαι τὸ αὐτό. δέδεικται δὲ τοῦτο ἐν τοῖς περὶ συλλογισμοῦ.Eíde mèn oûn eînai è hén ti parà tà pollà ouk anánke, ei apódeixis éstai, eînai méntoi hèn katà pollôn alethès eipeîn anánke - ou gàr éstai tò kathólou, àn mè toûto êi - eàn dè tò kathólou mè êi, tò méson ouk éstai, hóst' oud' apódeixis. deî ára ti hèn kaì tò autò epì pleiónon eînai mè homónumon. tò dè mè endéchesthai háma phánai kaì apophánai oudemía lambánei apódeixis, all' è eàn déei deîxai kaì tò sumpérasma hoútos. deíknutai dè laboûsi tò prôton katà toû mésou, hóti alethés, apophánai d' ouk alethés. tò dè méson oudèn diaphérei eînai kaì mè eînai labeîn, hos d' aútos kaì tò tríton. ei gàr edóthe, kath' hoû ánthropon alethès eipeîn, ei kaì mè ánthropon alethés, all' ei mónon ánthropon zôion eînai, mè zôion dè mé, éstai [gàr] alethès eipeîn Kallían, ei kaì mè Kallían, hómos zôion, mè zôion d' oú. aítion d' hóti tò prôton ou mónon katà toû mésou légetai allà kaì kat' állou dià tò eînai epì pleiónon, hóst' oud' ei tò méson kaì autó esti kaì mè autó, pròs tò sumpérasma oudèn diaphérei. tò d' hápan phánai è apophánai he eis tò adúnaton apódeixis lambánei, kaì taûta oud' aeì kathólou, all' hóson hikanón, hikanòn d' epì toû génous. légo d' epì toû génous hoîon perì hò génos tàs apodeíxeis phérei, hósper eíretai kaì próteron. Epikoinonoûsi dè pâsai hai epistêmai allélais katà tà koiná (koinà dè légo hoîs chrôntai hos ek toúton apodeiknúntes, all' ou perì hôn deiknúousin oud' hò deiknúousin), kaì he dialektikè pásais, kaì eí tis kathólou peirôito deiknúnai tà koiná, hoîon hóti hápan phánai è apophánai, è hóti ísa apò íson, è tôn toioúton átta. he dè dialektikè ouk éstin hoútos horisménon tinôn, oudè génous tinòs henós. ou gàr àn erótao apodeiknúnta gàr ouk éstin erotân dià tò tôn antikeiménon ónton mè deíknusthai tò autó. dédeiktai dè toûto en toîs perì sullogismoû.