Seconds Analytiques, livre 1, chapitre 14

79aΤῶν δὲ σχημάτων ἐπιστημονικὸν μάλιστα τὸ πρῶτόν ἐστιν. αἵ τε γὰρ μαθηματικαὶ τῶν ἐπιστημῶν διὰ τούτου φέρουσι τὰς ἀποδείξεις, οἷον ἀριθμητικὴ καὶ γεωμετρία καὶ ὀπτική, καὶ σχεδὸν ὡς εἰπεῖν ὅσαι τοῦ διότι ποιοῦνται τὴν σκέψιν· ἢ γὰρ ὅλως ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ ἐν τοῖς πλείστοις διὰ τούτου τοῦ σχήματος ὁ τοῦ διότι συλλογισμός. ὥστε κἂν διὰ τοῦτ' εἴη μάλιστα ἐπιστημονικόν· κυριώτατον γὰρ τοῦ εἰδέναι τὸ διότι θεωρεῖν. εἶτα τὴν τοῦ τί ἐστιν ἐπιστήμην διὰ μόνου τούτου θηρεῦσαι δυνατόν. ἐν μὲν γὰρ τῷ μέσῳ σχήματι οὐ γίνεται κατηγορικὸς συλλογισμός, ἡ δὲ τοῦ τί ἐστιν ἐπιστήμη καταφάσεως· ἐν δὲ τῷ ἐσχάτῳ γίνεται μὲν ἀλλ' οὐ καθόλου, τὸ δὲ τί ἐστι τῶν καθόλου ἐστίν· οὐ γὰρ πῇ ἐστι ζῷον δίπουν ὁ ἄνθρωπος. ἔτι τοῦτο μὲν ἐκείνων οὐδὲν προσδεῖται, ἐκεῖνα δὲ διὰ τούτου καταπυκνοῦται καὶ αὔξεται, ἕως ἂν εἰς τὰ ἄμεσα ἔλθῃ. φανερὸν οὖν ὅτι κυριώτατον τοῦ ἐπίστασθαι τὸ πρῶτον σχῆμα.Tôn dè schemáton epistemonikòn málista tò prôtón estin. haí te gàr mathematikaì tôn epistemôn dià toútou phérousi tàs apodeíxeis, hoîon arithmetikè kaì geometría kaì optiké, kaì schedòn hos eipeîn hósai toû dióti poioûntai tèn sképsin· è gàr hólos è hos epì tò polù kaì en toîs pleístois dià toútou toû schématos ho toû dióti sullogismós. hóste kàn dià toût' eíe málista epistemonikón· kuriótaton gàr toû eidénai tò dióti theoreîn. eîta tèn toû tí estin epistémen dià mónou toútou thereûsai dunatón. en mèn gàr tôi mésoi schémati ou gínetai kategorikòs sullogismós, he dè toû tí estin epistéme katapháseos· en dè tôi eschátoi gínetai mèn all' ou kathólou, tò dè tí esti tôn kathólou estín· ou gàr pêi esti zôion dípoun ho ánthropos. éti toûto mèn ekeínon oudèn prosdeîtai, ekeîna dè dià toútou katapuknoûtai kaì aúxetai, héos àn eis tà ámesa élthei. phaneròn oûn hóti kuriótaton toû epístasthai tò prôton schêma.