Seconds Analytiques, livre 1, chapitre 26

87aἘπεὶ δ' ἡ κατηγορικὴ τῆς στερητικῆς βελτίων, δῆλον ὅτι καὶ τῆς εἰς τὸ ἀδύνατον ἀγούσης. δεῖ δ' εἰδέναι τίς ἡ διαφορὰ αὐτῶν. ἔστω δὴ τὸ Α μηδενὶ ὑπάρχον τῷ Β, τῷ δὲ Γ τὸ Β παντί· ἀνάγκη δὴ τῷ Γ μηδενὶ ὑπάρχειν τὸ Α. οὕτω μὲν οὖν ληφθέντων δεικτικὴ ἡ στερητικὴ ἂν εἴη ἀπόδειξις ὅτι τὸ Α τῷ Γ οὐχ ὑπάρχει. ἡ δ' εἰς τὸ ἀδύνατον ὧδ' ἔχει. εἰ δέοι δεῖξαι ὅτι τὸ Α τῷ Β οὐχ ὑπάρχει, ληπτέον ὑπάρχειν, καὶ τὸ Β τῷ Γ, ὥστε συμβαίνει τὸ Α τῷ Γ ὑπάρχειν. τοῦτο δ' ἔστω γνώριμον καὶ ὁμολογούμενον ὅτι ἀδύνατον. οὐκ ἄρα οἷόν τε τὸ Α τῷ Β ὑπάρχειν. εἰ οὖν τὸ Β τῷ Γ ὁμολογεῖται ὑπάρχειν, τὸ Α τῷ Β ἀδύνατον ὑπάρχειν. οἱ μὲν οὖν ὅροι ὁμοίως τάττονται, διαφέρει δὲ τὸ ὁποτέρα ἂν ᾖ γνωριμωτέρα ἡ πρότασις ἡ στερητική, πότερον ὅτι τὸ Α τῷ Β οὐχ ὑπάρχει ἢ ὅτι τὸ Α τῷ Γ. ὅταν μὲν οὖν ᾖ τὸ συμπέρασμα γνωριμώτερον ὅτι οὐκ ἔστιν, ἡ εἰς τὸ ἀδύνατον γίνεται ἀπόδειξις, ὅταν δ' ἡ ἐν τῷ συλλογισμῷ, ἡ ἀποδεικτική. φύσει δὲ προτέρα ἡ ὅτι τὸ Α τῷ Β ἢ ὅτι τὸ Α τῷ Γ. πρότερα γάρ ἐστι τοῦ συμπεράσματος ἐξ ὧν τὸ συμπέρασμα· ἔστι δὲ τὸ μὲν Α τῷ Γ μὴ ὑπάρχειν συμπέρασμα, τὸ δὲ Α τῷ Β ἐξ οὗ τὸ συμπέρασμα. οὐ γὰρ εἰ συμβαίνει ἀναιρεῖσθαί τι, τοῦτο συμπέρασμά ἐστιν, ἐκεῖνα δὲ ἐξ ὧν, ἀλλὰ τὸ μὲν ἐξ οὗ συλλογισμός ἐστιν ὃ ἂν οὕτως ἔχῃ ὥστε ἢ ὅλον πρὸς μέρος ἢ μέρος πρὸς ὅλον ἔχειν, αἱ δὲ τὸ Α Γ καὶ Β Γ προτάσεις οὐκ ἔχουσιν οὕτω πρὸς ἀλλήλας. εἰ οὖν ἡ ἐκ γνωριμωτέρων καὶ προτέρων κρείττων, εἰσὶ δ' ἀμφότεραι ἐκ τοῦ μὴ εἶναί τι πισταί, ἀλλ' ἡ μὲν ἐκ προτέρου ἡ δ' ἐξ ὑστέρου, βελτίων ἁπλῶς ἂν εἴη τῆς εἰς τὸ ἀδύνατον ἡ στερητικὴ ἀπόδειξις, ὥστε καὶ ἡ ταύτης βελτίων ἡ κατηγορικὴ δῆλον ὅτι καὶ τῆς εἰς τὸ ἀδύνατόν ἐστι βελτίων.Epeì d' he kategorikè tês steretikês beltíon, dêlon hóti kaì tês eis tò adúnaton agoúses. deî d' eidénai tís he diaphorà autôn. ésto dè tò A medenì hupárchon tôi B, tôi dè G tò B pantí· anánke dè tôi G medenì hupárchein tò A. hoúto mèn oûn lephthénton deiktikè he steretikè àn eíe apódeixis hóti tò A tôi G ouch hupárchei. he d' eis tò adúnaton hôd' échei. ei déoi deîxai hóti tò A tôi B ouch hupárchei, leptéon hupárchein, kaì tò B tôi G, hóste sumbaínei tò A tôi G hupárchein. toûto d' ésto gnórimon kaì homologoúmenon hóti adúnaton. ouk ára hoîón te tò A tôi B hupárchein. ei oûn tò B tôi G homologeîtai hupárchein, tò A tôi B adúnaton hupárchein. hoi mèn oûn hóroi homoíos táttontai, diaphérei dè tò hopotéra àn êi gnorimotéra he prótasis he steretiké, póteron hóti tò A tôi B ouch hupárchei è hóti tò A tôi G. hótan mèn oûn êi tò sumpérasma gnorimóteron hóti ouk éstin, he eis tò adúnaton gínetai apódeixis, hótan d' he en tôi sullogismôi, he apodeiktiké. phúsei dè protéra he hóti tò A tôi B è hóti tò A tôi G. prótera gár esti toû sumperásmatos ex hôn tò sumpérasma· ésti dè tò mèn A tôi G mè hupárchein sumpérasma, tò dè A tôi B ex hoû tò sumpérasma. ou gàr ei sumbaínei anaireîsthaí ti, toûto sumpérasmá estin, ekeîna dè ex hôn, allà tò mèn ex hoû sullogismós estin hò àn hoútos échei hóste è hólon pròs méros è méros pròs hólon échein, hai dè tò A G kaì B G protáseis ouk échousin hoúto pròs allélas. ei oûn he ek gnorimotéron kaì protéron kreítton, eisì d' amphóterai ek toû mè eînaí ti pistaí, all' he mèn ek protérou he d' ex hustérou, beltíon haplôs àn eíe tês eis tò adúnaton he steretikè apódeixis, hóste kaì he taútes beltíon he kategorikè dêlon hóti kaì tês eis tò adúnatón esti beltíon.