Seconds Analytiques, livre 2, chapitre 10

93bὉρισμὸς δ' ἐπειδὴ λέγεται εἶναι λόγος τοῦ τί ἐστι, φανερὸν ὅτι ὁ μέν τις ἔσται λόγος τοῦ τί σημαίνει τὸ ὄνομα ἢ λόγος ἕτερος ὀνοματώδης, οἷον τί σημαίνει [τί ἐστι] τρίγωνον. ὅπερ ἔχοντες ὅτι ἔστι, ζητοῦμεν διὰ τί ἔστιν· χαλεπὸν δ' οὕτως ἐστὶ λαβεῖν ἃ μὴ ἴσμεν ὅτι ἔστιν. ἡ δ' αἰτία εἴρηται πρότερον τῆς χαλεπότητος, ὅτι οὐδ' εἰ ἔστιν ἢ μὴ ἴσμεν, ἀλλ' ἢ κατὰ συμβεβηκός. (λόγος δ' εἷς ἐστὶ διχῶς, ὁ μὲν συνδέσμῳ, ὥσπερ ἡ Ἰλιάς, ὁ δὲ τῷ ἓν καθ' ἑνὸς δηλοῦν μὴ κατὰ συμβεβηκός.) Εἷς μὲν δὴ ὅρος ἐστὶν ὅρου ὁ εἰρημένος, ἄλλος δ' ἐστὶν ὅρος λόγος ὁ δηλῶν διὰ τί ἔστιν. ὥστε ὁ μὲν πρότερος σημαίHorismòs d' epeidè légetai eînai lógos toû tí esti, phaneròn hóti ho mén tis éstai lógos toû tí semaínei tò ónoma è lógos héteros onomatódes, hoîon tí semaínei [tí esti] trígonon. hóper échontes hóti ésti, zetoûmen dià tí éstin· chalepòn d' hoútos estì labeîn hà mè ísmen hóti éstin. he d' aitía eíretai próteron tês chalepótetos, hóti oud' ei éstin è mè ísmen, all' è katà sumbebekós. (lógos d' heîs estì dichôs, ho mèn sundésmoi, hósper he Iliás, ho dè tôi hèn kath' henòs deloûn mè katà sumbebekós.) Heîs mèn dè hóros estìn hórou ho eireménos, állos d' estìn hóros lógos ho delôn dià tí éstin. hóste ho mèn próteros semaí

94aνει μέν, δείκνυσι δ' οὔ, ὁ δ' ὕστερος φανερὸν ὅτι ἔσται οἷον ἀπόδειξις τοῦ τί ἐστι, τῇ θέσει διαφέρων τῆς ἀποδείξεως. διαφέρει γὰρ εἰπεῖν διὰ τί βροντᾷ καὶ τί ἐστι βροντή· ἐρεῖ γὰρ οὕτω μὲν "διότι ἀποσβέννυται τὸ πῦρ ἐν τοῖς νέφεσι"· τί δ' ἐστὶ βροντή; ψόφος ἀποσβεννυμένου πυρὸς ἐν νέφεσιν. ὥστε ὁ αὐτὸς λόγος ἄλλον τρόπον λέγεται, καὶ ὡδὶ μὲν ἀπόδειξις συνεχής, ὡδὶ δὲ ὁρισμός. (ἔτι ἐστὶν ὅρος βροντῆς ψόφος ἐν νέφεσι· τοῦτο δ' ἐστὶ τῆς τοῦ τί ἐστιν ἀποδείξεως συμπέρασμα.) ὁ δὲ τῶν ἀμέσων ὁρισμὸς θέσις ἐστὶ τοῦ τί ἐστιν ἀναπόδεικτος. Ἔστιν ἄρα ὁρισμὸς εἷς μὲν λόγος τοῦ τί ἐστιν ἀναπόδεικτος, εἷς δὲ συλλογισμὸς τοῦ τί ἐστι, πτώσει διαφέρων τῆς ἀποδείξεως, τρίτος δὲ τῆς τοῦ τί ἐστιν ἀποδείξεως συμπέρασμα. φανερὸν οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ πῶς ἔστι τοῦ τί ἐστιν ἀπόδειξις καὶ πῶς οὐκ ἔστι, καὶ τίνων ἔστι καὶ τίνων οὐκ ἔστιν, ἔτι δ' ὁρισμὸς ποσαχῶς τε λέγεται καὶ πῶς τὸ τί ἐστι δείκνυσι καὶ πῶς οὔ, καὶ τίνων ἔστι καὶ τίνων οὔ, ἔτι δὲ πρὸς ἀπόδειξιν πῶς ἔχει, καὶ πῶς ἐνδέχεται τοῦ αὐτοῦ εἶναι καὶ πῶς οὐκ ἐνδέχεται.nei mén, deíknusi d' oú, ho d' hústeros phaneròn hóti éstai hoîon apódeixis toû tí esti, têi thései diaphéron tês apodeíxeos. diaphérei gàr eipeîn dià tí brontâi kaì tí esti bronté· ereî gàr hoúto mèn "dióti aposbénnutai tò pûr en toîs néphesi"· tí d' estì bronté; psóphos aposbennuménou puròs en néphesin. hóste ho autòs lógos állon trópon légetai, kaì hodì mèn apódeixis sunechés, hodì dè horismós. (éti estìn hóros brontês psóphos en néphesi· toûto d' estì tês toû tí estin apodeíxeos sumpérasma.) ho dè tôn améson horismòs thésis estì toû tí estin anapódeiktos. Éstin ára horismòs heîs mèn lógos toû tí estin anapódeiktos, heîs dè sullogismòs toû tí esti, ptósei diaphéron tês apodeíxeos, trítos dè tês toû tí estin apodeíxeos sumpérasma. phaneròn oûn ek tôn eireménon kaì pôs ésti toû tí estin apódeixis kaì pôs ouk ésti, kaì tínon ésti kaì tínon ouk éstin, éti d' horismòs posachôs te légetai kaì pôs tò tí esti deíknusi kaì pôs oú, kaì tínon ésti kaì tínon oú, éti dè pròs apódeixin pôs échei, kaì pôs endéchetai toû autoû eînai kaì pôs ouk endéchetai.