Seconds Analytiques, livre 2, chapitre 5

91aἈλλὰ μὴν οὐδ' ἡ διὰ τῶν διαιρέσεων ὁδὸς συλλογίζεται, καθάπερ ἐν τῇ ἀναλύσει τῇ περὶ τὰ σχήματα εἴρηται. οὐδαμοῦ γὰρ ἀνάγκη γίνεται τὸ πρᾶγμα ἐκεῖνο εἶναι τωνδὶ ὄντων, ἀλλ' ὥσπερ οὐδ' ὁ ἐπάγων ἀποδείκνυσιν. οὐ γὰρ δεῖ τὸ συμπέρασμα ἐρωτᾶν, οὐδὲ τῷ δοῦναι εἶναι, ἀλλ' ἀνάγκη εἶναι ἐκείνων ὄντων, κἂν μὴ φῇ ὁ ἀποκρινόμενος. ἆρ' ὁ ἄνθρωπος ζῷον ἢ ἄψυχον; εἶτ' ἔλαβε ζῷον, οὐ συλλελόγισται. πάλιν ἅπαν ζῷον ἢ πεζὸν ἢ ἔνυδρον· ἔλαβε πεζόν. καὶ τὸ εἶναι τὸν ἄνθρωπον τὸ ὅλον, ζῷον πεζόν, οὐκ ἀνάγκη ἐκ τῶν εἰρημένων, ἀλλὰ λαμβάνει καὶ τοῦτο. διαφέρει δ' οὐδὲν ἐπὶ πολλῶν ἢ ὀλίγων οὕτω ποιεῖν· τὸ αὐτὸ γάρ ἐστιν. (ἀσυλλόγιστος μὲν οὖν καὶ ἡ χρῆσις γίνεται τοῖς οὕτω μετιοῦσι καὶ τῶν ἐνδεχομένων συλλογισθῆναι.) τί γὰρ κωλύει τοῦτο ἀληθὲς μὲν τὸ πᾶν εἶναι κατὰ τοῦ ἀνθρώπου, μὴ μέντοι τὸ τί ἐστι μηδὲ τὸ τί ἦν εἶναι δηλοῦν; ἔτι τί κωλύει ἢ προσθεῖναί τι ἢ ἀφελεῖν ἢ ὑπερβεβηκέναι τῆς οὐσίας; Ταῦτα μὲν οὖν παρίεται μέν, ἐνδέχεται δὲ λῦσαι τῷ λαμβάνειν ἐν τῷ τί ἐστι πάντα, καὶ τὸ ἐφεξῆς τῇ διαιρέσει ποιεῖν, αἰτούμενον τὸ πρῶτον, καὶ μηδὲν παραλείπειν. τοῦτο δ' ἀναγκαῖον, εἰ ἅπαν εἰς τὴν διαίρεσιν ἐμπίπτει καὶ μηδὲν ἐλλείπει· [τοῦτο δ' ἀναγκαῖον,] ἄτομον γὰρ ἤδη δεῖ εἶναι. ἀλλὰ συλλογισμὸς ὅμως οὐκ ἔστι, ἀλλ' εἴπερ, ἄλλον τρόπον γνωρίζειν ποιεῖ. καὶ τοῦτο μὲν οὐδὲν ἄτοπον· οὐδὲ γὰρ ὁ ἐπάγων ἴσως ἀποδείκνυσιν, ἀλλ' ὅμως δηλοῖ τι. συλλογισμὸν δ' οὐ λέγει ὁ ἐκ τῆς διαιρέσεως λέγων τὸν ὁρισμόν. ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς συμπεράσμασι τοῖς ἄνευ τῶν μέσων, ἐάν τις εἴπῃ ὅτι τούτων ὄντων ἀνάγκη τοδὶ εἶναι, ἐνδέχεται ἐρωτῆσαι διὰ τί, οὕτως καὶ ἐν τοῖς διαιρετικοῖς ὅροις. τί ἐστινAllà mèn oud' he dià tôn diairéseon hodòs sullogízetai, katháper en têi analúsei têi perì tà schémata eíretai. oudamoû gàr anánke gínetai tò prâgma ekeîno eînai tondì ónton, all' hósper oud' ho epágon apodeíknusin. ou gàr deî tò sumpérasma erotân, oudè tôi doûnai eînai, all' anánke eînai ekeínon ónton, kàn mè phêi ho apokrinómenos. âr' ho ánthropos zôion è ápsuchon; eît' élabe zôion, ou sullelógistai. pálin hápan zôion è pezòn è énudron· élabe pezón. kaì tò eînai tòn ánthropon tò hólon, zôion pezón, ouk anánke ek tôn eireménon, allà lambánei kaì toûto. diaphérei d' oudèn epì pollôn è olígon hoúto poieîn· tò autò gár estin. (asullógistos mèn oûn kaì he chrêsis gínetai toîs hoúto metioûsi kaì tôn endechoménon sullogisthênai.) tí gàr kolúei toûto alethès mèn tò pân eînai katà toû anthrópou, mè méntoi tò tí esti medè tò tí ên eînai deloûn; éti tí kolúei è prostheînaí ti è apheleîn è huperbebekénai tês ousías; Taûta mèn oûn paríetai mén, endéchetai dè lûsai tôi lambánein en tôi tí esti pánta, kaì tò ephexês têi diairései poieîn, aitoúmenon tò prôton, kaì medèn paraleípein. toûto d' anankaîon, ei hápan eis tèn diaíresin empíptei kaì medèn elleípei· [toûto d' anankaîon,] átomon gàr éde deî eînai. allà sullogismòs hómos ouk ésti, all' eíper, állon trópon gnorízein poieî. kaì toûto mèn oudèn átopon· oudè gàr ho epágon ísos apodeíknusin, all' hómos deloî ti. sullogismòn d' ou légei ho ek tês diairéseos légon tòn horismón. hósper gàr en toîs sumperásmasi toîs áneu tôn méson, eán tis eípei hóti toúton ónton anánke todì eînai, endéchetai erotêsai dià tí, hoútos kaì en toîs diairetikoîs hórois. tí estin

92aἄνθρωπος; ζῷον θνητόν, ὑπόπουν, δίπουν, ἄπτερον. διὰ τί, παρ' ἑκάστην πρόσθεσιν; ἐρεῖ γάρ, καὶ δείξει τῇ διαιρέσει, ὡς οἴεται, ὅτι πᾶν ἢ θνητὸν ἢ ἀθάνατον. ὁ δὲ τοιοῦτος λόγος ἅπας οὐκ ἔστιν ὁρισμός, ὥστ' εἰ καὶ ἀπεδείκνυτο τῇ διαιρέσει, ἀλλ' ὅ γ' ὁρισμὸς οὐ συλλογισμὸς γίνεται.ánthropos; zôion thnetón, hupópoun, dípoun, ápteron. dià tí, par' hekásten prósthesin; ereî gár, kaì deíxei têi diairései, hos oíetai, hóti pân è thnetòn è athánaton. ho dè toioûtos lógos hápas ouk éstin horismós, hóst' ei kaì apedeíknuto têi diairései, all' hó g' horismòs ou sullogismòs gínetai.