Seconds Analytiques, livre 2, chapitre 7

92a>Πῶς οὖν δὴ ὁ ὁριζόμενος δείξει τὴν οὐσίαν ἢ τὸ τί ἐστιν; οὔτε γὰρ ὡς ἀποδεικνὺς ἐξ ὁμολογουμένων εἶναι δῆλον ποιήσει ὅτι ἀνάγκη ἐκείνων ὄντων ἕτερόν τι εἶναι (ἀπόδειξις γὰρ τοῦτο), οὔθ' ὡς ὁ ἐπάγων διὰ τῶν καθ' ἕκαστα δήλων ὄντων, ὅτι πᾶν οὕτως τῷ μηδὲν ἄλλως· οὐ γὰρ τί>pôs oûn dè ho horizómenos deíxei tèn ousían è tò tí estin; oúte gàr hos apodeiknùs ex homologouménon eînai dêlon poiései hóti anánke ekeínon ónton héterón ti eînai (apódeixis gàr toûto), oúth' hos ho epágon dià tôn kath' hékasta délon ónton, hóti pân hoútos tôi medèn állos· ou gàr tí

92bἐστι δείκνυσιν, ἀλλ' ὅτι ἢ ἔστιν ἢ οὐκ ἔστιν. τίς οὖν ἄλλος τρόπος λοιπός; οὐ γὰρ δὴ δείξει γε τῇ αἰσθήσει ἢ τῷ δακτύλῳ. Ἔτι πῶς δείξει τὸ τί ἐστιν; ἀνάγκη γὰρ τὸν εἰδότα τὸ τί ἐστιν ἄνθρωπος ἢ ἄλλο ὁτιοῦν, εἰδέναι καὶ ὅτι ἔστιν (τὸ γὰρ μὴ ὂν οὐδεὶς οἶδεν ὅ τι ἐστίν, ἀλλὰ τί μὲν σημαίνει ὁ λόγος ἢ τὸ ὄνομα, ὅταν εἴπω τραγέλαφος, τί δ' ἐστὶ τραγέλαφος ἀδύνατον εἰδέναι). ἀλλὰ μὴν εἰ δείξει τί ἐστι καὶ ὅτι ἔστι, πῶς τῷ αὐτῷ λόγῳ δείξει; ὅ τε γὰρ ὁρισμὸς ἕν τι δηλοῖ καὶ ἡ ἀπόδειξις· τὸ δὲ τί ἐστιν ἄνθρωπος καὶ τὸ εἶναι ἄνθρωπον ἄλλο. Εἶτα καὶ δι' ἀποδείξεώς φαμεν ἀναγκαῖον εἶναι δείκνυσθαι ἅπαν ὅ τι ἐστίν, εἰ μὴ οὐσία εἴη. τὸ δ' εἶναι οὐκ οὐσία οὐδενί· οὐ γὰρ γένος τὸ ὄν. ἀπόδειξις ἄρ' ἔσται ὅτι ἔστιν. ὅπερ καὶ νῦν ποιοῦσιν αἱ ἐπιστῆμαι. τί μὲν γὰρ σημαίνει τὸ τρίγωνον, ἔλαβεν ὁ γεωμέτρης, ὅτι δ' ἔστι, δείκνυσιν. τί οὖν δείξει ὁ ὁριζόμενος ἢ τί ἐστι τὸ τρίγωνον; εἰδὼς ἄρα τις ὁρισμῷ τί ἐστιν, εἰ ἔστιν οὐκ εἴσεται. ἀλλ' ἀδύνατον. Φανερὸν δὲ καὶ κατὰ τοὺς νῦν τρόπους τῶν ὅρων ὡς οὐ δεικνύουσιν οἱ ὁριζόμενοι ὅτι ἔστιν. εἰ γὰρ καὶ ἔστιν ἐκ τοῦ μέσου τι ἴσον, ἀλλὰ διὰ τί ἔστι τὸ ὁρισθέν; καὶ διὰ τί τοῦτ' ἔστι κύκλος; εἴη γὰρ ἂν καὶ ὀρειχάλκου φάναι εἶναι αὐτόν. οὔτε γὰρ ὅτι δυνατὸν εἶναι τὸ λεγόμενον προσδηλοῦσιν οἱ ὅροι, οὔτε ὅτι ἐκεῖνο οὗ φασὶν εἶναι ὁρισμοί, ἀλλ' ἀεὶ ἔξεστι λέγειν τὸ διὰ τί. Εἰ ἄρα ὁ ὁριζόμενος δείκνυσιν ἢ τί ἐστιν ἢ τί σημαίνει τοὔνομα, εἰ μὴ ἔστι μηδαμῶς τοῦ τί ἐστιν, εἴη ἂν ὁ ὁρισμὸς λόγος ὀνόματι τὸ αὐτὸ σημαίνων. ἀλλ' ἄτοπον. πρῶτον μὲν γὰρ καὶ μὴ οὐσιῶν ἂν εἴη καὶ τῶν μὴ ὄντων· σημαίνειν γὰρ ἔστι καὶ τὰ μὴ ὄντα. ἔτι πάντες οἱ λόγοι ὁρισμοὶ ἂν εἶεν· εἴη γὰρ ἂν ὄνομα θέσθαι ὁποιῳοῦν λόγῳ, ὥστε ὅρους ἂν διαλεγοίμεθα πάντες καὶ ἡ Ἰλιὰς ὁρισμὸς ἂν εἴη. ἔτι οὐδεμία ἀπόδειξις ἀποδείξειεν ἂν ὅτι τοῦτο τοὔνομα τουτὶ δηλοῖ· οὐδ' οἱ ὁρισμοὶ τοίνυν τοῦτο προσδηλοῦσιν. Ἐκ μὲν τοίνυν τούτων οὔτε ὁρισμὸς καὶ συλλογισμὸς φαίνεται ταὐτὸν ὄν, οὔτε ταὐτοῦ συλλογισμὸς καὶ ὁρισμός· πρὸς δὲ τούτοις, ὅτι οὔτε ὁ ὁρισμὸς οὐδὲν οὔτε ἀποδείκνυσιν οὔτε δείκνυσιν, οὔτε τὸ τί ἐστιν οὔθ' ὁρισμῷ οὔτ' ἀποδείξει ἔστι γνῶναι.esti deíknusin, all' hóti è éstin è ouk éstin. tís oûn állos trópos loipós; ou gàr dè deíxei ge têi aisthései è tôi daktúloi. Éti pôs deíxei tò tí estin; anánke gàr tòn eidóta tò tí estin ánthropos è állo hotioûn, eidénai kaì hóti éstin (tò gàr mè òn oudeìs oîden hó ti estín, allà tí mèn semaínei ho lógos è tò ónoma, hótan eípo tragélaphos, tí d' estì tragélaphos adúnaton eidénai). allà mèn ei deíxei tí esti kaì hóti ésti, pôs tôi autôi lógoi deíxei; hó te gàr horismòs hén ti deloî kaì he apódeixis· tò dè tí estin ánthropos kaì tò eînai ánthropon állo. Eîta kaì di' apodeíxeós phamen anankaîon eînai deíknusthai hápan hó ti estín, ei mè ousía eíe. tò d' eînai ouk ousía oudení· ou gàr génos tò ón. apódeixis ár' éstai hóti éstin. hóper kaì nûn poioûsin hai epistêmai. tí mèn gàr semaínei tò trígonon, élaben ho geométres, hóti d' ésti, deíknusin. tí oûn deíxei ho horizómenos è tí esti tò trígonon; eidòs ára tis horismôi tí estin, ei éstin ouk eísetai. all' adúnaton. Phaneròn dè kaì katà toùs nûn trópous tôn hóron hos ou deiknúousin hoi horizómenoi hóti éstin. ei gàr kaì éstin ek toû mésou ti íson, allà dià tí ésti tò horisthén; kaì dià tí toût' ésti kúklos; eíe gàr àn kaì oreichálkou phánai eînai autón. oúte gàr hóti dunatòn eînai tò legómenon prosdeloûsin hoi hóroi, oúte hóti ekeîno hoû phasìn eînai horismoí, all' aeì éxesti légein tò dià tí. Ei ára ho horizómenos deíknusin è tí estin è tí semaínei toúnoma, ei mè ésti medamôs toû tí estin, eíe àn ho horismòs lógos onómati tò autò semaínon. all' átopon. prôton mèn gàr kaì mè ousiôn àn eíe kaì tôn mè ónton· semaínein gàr ésti kaì tà mè ónta. éti pántes hoi lógoi horismoì àn eîen· eíe gàr àn ónoma thésthai hopoioioûn lógoi, hóste hórous àn dialegoímetha pántes kaì he Iliàs horismòs àn eíe. éti oudemía apódeixis apodeíxeien àn hóti toûto toúnoma toutì deloî· oud' hoi horismoì toínun toûto prosdeloûsin. Ek mèn toínun toúton oúte horismòs kaì sullogismòs phaínetai tautòn ón, oúte tautoû sullogismòs kaì horismós· pròs dè toútois, hóti oúte ho horismòs oudèn oúte apodeíknusin oúte deíknusin, oúte tò tí estin oúth' horismôi oút' apodeíxei ésti gnônai.