Métaphysique Ζ, chapitre 3

1028b30λέγεται δʼ ἡ οὐσία, εἰ μὴ πλεοναχῶς, ἀλλʼ ἐν τέτταρσί γε μάλιστα· καὶ γὰρ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ τὸ καθόλουlégetai d’ he ousía, ei mè pleonachôs, all’ en téttarsí ge málista· kaì gàr tò tí ên eînai kaì tò kathólou

1028b35καὶ τὸ γένος οὐσία δοκεῖ εἶναι ἑκάστου, καὶ τέταρτον τούτων τὸ ὑποκείμενον. τὸ δʼ ὑποκείμενόν ἐστι καθʼ οὗ τὰ ἄλλα λέγεται, ἐκεῖνο δὲ αὐτὸ μηκέτι κατʼ ἄλλου· διὸ πρῶτον περὶ τούτου διοριστέον·kaì tò génos ousía dokeî eînai hekástou, kaì tétarton toúton tò hupokeímenon. tò d’ hupokeímenón esti kath’ hoû tà álla légetai, ekeîno dè autò mekéti kat’ állou· diò prôton perì toútou dioristéon·

1029a1μάλιστα γὰρ δοκεῖ εἶναι οὐσία τὸ ὑποκείμενον πρῶτον. τοιοῦτον δὲ τρόπον μέν τινα ἡ ὕλη λέγεται, ἄλλον δὲ τρόπον ἡ μορφή, τρίτον δὲ τὸ ἐκ τούτων (λέγω δὲ τὴν μὲν ὕλην οἷον τὸν χαλκόν, τὴν δὲ μορφὴν τὸ σχῆμα τῆςmálista gàr dokeî eînai ousía tò hupokeímenon prôton. toioûton dè trópon mén tina he húle légetai, állon dè trópon he morphé, tríton dè tò ek toúton (légo dè tèn mèn húlen hoîon tòn chalkón, tèn dè morphèn tò schêma tês

1029a5ἰδέας, τὸ δʼ ἐκ τούτων τὸν ἀνδριάντα τὸ σύνολον), ὥστε εἰ τὸ εἶδος τῆς ὕλης πρότερον καὶ μᾶλλον ὄν, καὶ τοῦ ἐξ ἀμφοῖν πρότερον ἔσται διὰ τὸν αὐτὸν λόγον. νῦν μὲν οὖν τύπῳ εἴρηται τί ποτʼ ἐστὶν ἡ οὐσία, ὅτι τὸ μὴ καθʼ ὑποκειμένου ἀλλὰ καθʼ οὗ τὰ ἄλλα· δεῖ δὲ μὴ μόνον οὕτως· οὐ γὰρ ἱκανόν·idéas, tò d’ ek toúton tòn andriánta tò súnolon), hóste ei tò eîdos tês húles próteron kaì mâllon ón, kaì toû ex amphoîn próteron éstai dià tòn autòn lógon. nûn mèn oûn túpoi eíretai tí pot’ estìn he ousía, hóti tò mè kath’ hupokeiménou allà kath’ hoû tà álla· deî dè mè mónon hoútos· ou gàr hikanón·

1029a10αὐτὸ γὰρ τοῦτο ἄδηλον, καὶ ἔτι ἡ ὕλη οὐσία γίγνεται. εἰ γὰρ μὴ αὕτη οὐσία, τίς ἐστιν ἄλλη διαφεύγει· περιαιρουμένων γὰρ τῶν ἄλλων οὐ φαίνεται οὐδὲν ὑπομένον· τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τῶν σωμάτων πάθη καὶ ποιήματα καὶ δυνάμεις, τὸ δὲ μῆκος καὶ πλάτος καὶ βάθος ποσότητές τινες ἀλλʼautò gàr toûto ádelon, kaì éti he húle ousía gígnetai. ei gàr mè haúte ousía, tís estin álle diapheúgei· periairouménon gàr tôn állon ou phaínetai oudèn hupoménon· tà mèn gàr álla tôn somáton páthe kaì poiémata kaì dunámeis, tò dè mêkos kaì plátos kaì báthos posótetés tines all’

1029a15οὐκ οὐσίαι (τὸ γὰρ ποσὸν οὐκ οὐσία), ἀλλὰ μᾶλλον ᾧ ὑπάρχει ταῦτα πρώτῳ, ἐκεῖνό ἐστιν οὐσία. ἀλλὰ μὴν ἀφαιρουμένου μήκους καὶ πλάτους καὶ βάθους οὐδὲν ὁρῶμεν ὑπολειπόμενον, πλὴν εἴ τί ἐστι τὸ ὁριζόμενον ὑπὸ τούτων, ὥστε τὴν ὕλην ἀνάγκη φαίνεσθαι μόνην οὐσίαν οὕτω σκοπουμένοις.ouk ousíai (tò gàr posòn ouk ousía), allà mâllon hôi hupárchei taûta prótoi, ekeînó estin ousía. allà mèn aphairouménou mékous kaì plátous kaì báthous oudèn horômen hupoleipómenon, plèn eí tí esti tò horizómenon hupò toúton, hóste tèn húlen anánke phaínesthai mónen ousían hoúto skopouménois.

1029a20λέγω δʼ ὕλην ἣ καθʼ αὑτὴν μήτε τὶ μήτε ποσὸν μήτε ἄλλο μηδὲν λέγεται οἷς ὥρισται τὸ ὄν. ἔστι γάρ τι καθʼ οὗ κατηγορεῖται τούτων ἕκαστον, ᾧ τὸ εἶναι ἕτερον καὶ τῶν κατηγοριῶν ἑκάστῃ (τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τῆς οὐσίας κατηγορεῖται, αὕτη δὲ τῆς ὕλης), ὥστε τὸ ἔσχατον καθʼ αὑτὸ οὔτε τὶ οὔτε ποσὸνlégo d’ húlen hè kath’ hautèn méte tì méte posòn méte állo medèn légetai hoîs hóristai tò ón. ésti gár ti kath’ hoû kategoreîtai toúton hékaston, hôi tò eînai héteron kaì tôn kategoriôn hekástei (tà mèn gàr álla tês ousías kategoreîtai, haúte dè tês húles), hóste tò éschaton kath’ hautò oúte tì oúte posòn

1029a25οὔτε ἄλλο οὐδέν ἐστιν· οὐδὲ δὴ αἱ ἀποφάσεις, καὶ γὰρ αὗται ὑπάρξουσι κατὰ συμβεβηκός. ἐκ μὲν οὖν τούτων θεωροῦσι συμβαίνει οὐσίαν εἶναι τὴν ὕλην· ἀδύνατον δέ· καὶ γὰρ τὸ χωριστὸν καὶ τὸ τόδε τι ὑπάρχειν δοκεῖ μάλιστα τῇ οὐσίᾳ, διὸ τὸ εἶδος καὶ τὸ ἐξ ἀμφοῖν οὐσία δόξειεν ἂν εἶναι μᾶλλονoúte állo oudén estin· oudè dè hai apopháseis, kaì gàr haûtai hupárxousi katà sumbebekós. ek mèn oûn toúton theoroûsi sumbaínei ousían eînai tèn húlen· adúnaton dé· kaì gàr tò choristòn kaì tò tóde ti hupárchein dokeî málista têi ousíai, diò tò eîdos kaì tò ex amphoîn ousía dóxeien àn eînai mâllon

1029a30τῆς ὕλης. τὴν μὲν τοίνυν ἐξ ἀμφοῖν οὐσίαν, λέγω δὲ τὴν ἔκ τε τῆς ὕλης καὶ τῆς μορφῆς, ἀφετέον, ὑστέρα γὰρ καὶ δήλη· φανερὰ δέ πως καὶ ἡ ὕλη· περὶ δὲ τῆς τρίτης σκεπτέον, αὕτη γὰρ ἀπορωτάτη. ὁμολογοῦνται δʼ οὐσίαι εἶναι τῶν αἰσθητῶν τινές, ὥστε ἐν ταύταις ζητητέον πρῶτον.tês húles. tèn mèn toínun ex amphoîn ousían, légo dè tèn ék te tês húles kaì tês morphês, aphetéon, hustéra gàr kaì déle· phanerà dé pos kaì he húle· perì dè tês trítes skeptéon, haúte gàr aporotáte. homologoûntai d’ ousíai eînai tôn aisthetôn tinés, hóste en taútais zetetéon prôton.

1029b3πρὸ ἔργου γὰρ τὸ μεταβαίνειν εἰς τὸ γνωριμώτερον. ἡ γὰρ μάθησις οὕτω γίγνεται πᾶσι διὰ τῶν ἧττον γνωρίμων φύσειprò érgou gàr tò metabaínein eis tò gnorimóteron. he gàr máthesis hoúto gígnetai pâsi dià tôn hêtton gnorímon phúsei

1029b5εἰς τὰ γνώριμα μᾶλλον· καὶ τοῦτο ἔργον ἐστίν, ὥσπερ ἐν ταῖς πράξεσι τὸ ποιῆσαι ἐκ τῶν ἑκάστῳ ἀγαθῶν τὰ ὅλως ἀγαθὰ ἑκάστῳ ἀγαθά, οὕτως ἐκ τῶν αὐτῷ γνωριμωτέρων τὰ τῇ φύσει γνώριμα αὐτῷ γνώριμα. τὰ δʼ ἑκάστοις γνώριμα καὶ πρῶτα πολλάκις ἠρέμα ἐστὶ γνώριμα, καὶ μικρὸν ἢeis tà gnórima mâllon· kaì toûto érgon estín, hósper en taîs práxesi tò poiêsai ek tôn hekástoi agathôn tà hólos agathà hekástoi agathá, hoútos ek tôn autôi gnorimotéron tà têi phúsei gnórima autôi gnórima. tà d’ hekástois gnórima kaì prôta pollákis eréma estì gnórima, kaì mikròn è

1029b10οὐθὲν ἔχει τοῦ ὄντος· ἀλλʼ ὅμως ἐκ τῶν φαύλως μὲν γνωστῶν αὐτῷ δὲ γνωστῶν τὰ ὅλως γνωστὰ γνῶναι πειρατέον, μεταβαίνοντας, ὥσπερ εἴρηται, διὰ τούτων αὐτῶν.outhèn échei toû óntos· all’ hómos ek tôn phaúlos mèn gnostôn autôi dè gnostôn tà hólos gnostà gnônai peiratéon, metabaínontas, hósper eíretai, dià toúton autôn.